ฉบับปฐมฤกษ์Founding Edition

ห้องสมุดธรรมรสThe Dhammaros Library

ธรรมะเพื่อการบรรลุอย่างฉับพลันDhamma for Instant Enlightenment

ธรรมรส · ชลบุรี Dhammaros · Chonburi ธรรมทาน · ปัญญาบารมีA gift of Dhamma

ห้องสมุดธรรมรสThe Dhammaros Library

อภิธานศัพท์Glossary

ศัพท์ธรรมDhamma terms

คำบาลีและศัพท์ธรรมะ อธิบายตามคำสอนในโครงการปฏิบัติธรรมธรรมรส กดที่คำเพื่อดูความหมายและคำสอนที่เกี่ยวข้องPali and Dhamma terms, explained through the teachings of the Dhammaros practice program. Tap a term for its meaning and related teachings.

tilakkhaṇaกฎไตรลักษณ์ · the law of the three characteristicsกฎที่ควบคุมทุกปัจจุบัน เพื่อบังคับให้สรรพสัตว์ประกอบเหตุใหม่อันก่อวิบากส่งผลต่อไปในอนาคต พระอาจารย์สอนว่าไตรลักษณ์ในที่นี้คือลักษณะ 3 อย่างที่ครอบงำสรรพสัตว์อยู่ ได้แก่ กุสลาธัมมา อกุสลาธัมมา และอัพยากตาธัมมา (ส่วนอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นั้นเป็นสิ่งที่พิจารณาในสังขตธรรม) ในทุกขณะของชีวิต ธรรมชาติทั้งสามฝ่ายนี้ชิงช่วงชิงกันตลอดเวลาภายในใจเรา ฝ่ายใดชิงได้ก็เป็นเจ้าเรือนแห่งใจ แล้วชี้นำความรู้สึกนึกคิดไปตามฝ่ายนั้น แม้กุศลชิงได้แล้ว อกุศลก็ยังพยายามชิงคืนอยู่เสมอ ท่านสอนว่า “กฎแห่งกรรมเราเลือกไม่ได้ ต้องรับสภาพอย่างเดียว แต่กฎไตรลักษณ์เราเลือกได้ว่าจะดำรงอยู่ในระบบใด” เพราะกฎไตรลักษณ์จะบังคับให้เราเลือกข้างว่าจะร่วมมือกับกุศล อกุศล หรืออัพยากตะ ในทุก ๆ ปัจจุบันขณะ หน้าที่ของเราจึงมีเพียงการมีสติรู้ทันแล้วเลือกข้าง “เมื่อเข้าใจสิ่งนี้ชัดเจน ชีวิตเราจะมีสติดำรงอยู่ในแต่ละปัจจุบันอย่างมีความหมายและมีเป้าหมายชัดเจน หากไม่รู้ ชีวิตก็จะสะเปะสะปะวุ่นวายไปหมด”The law that governs every present moment, compelling beings to make fresh causes whose fruit falls due in time to come. Pra Ajarn teaches that the three characteristics meant here are the three that hold sway over all beings — the wholesome, the unwholesome, and the neutral (while impermanence, suffering, and not-self are what one contemplates in conditioned things). At every moment of life these three contend with one another without pause inside our own heart. Whichever seizes it becomes master of the house and steers our thoughts and feelings to its own ends; and even once the wholesome has taken hold, the unwholesome keeps trying to seize it back. As he puts it: “the law of kamma we cannot choose — we can only accept it; but with the law of the three characteristics we can choose which system we will live in.” This law compels us to take a side in each present moment — to side with the wholesome, the unwholesome, or the neutral. Our whole task is to have the mindfulness to catch it happening, and choose. “Understand this clearly and life is lived mindfully in each present moment, with meaning and a clear aim; without it, life is scattered and in disarray.”90 คำสอน90 teachings kamma-niyāmaกฎแห่งกรรม · the law of kammaกฎที่นำผลจากอดีตมาปรากฏในทุก ๆ ปัจจุบัน พระอาจารย์สอนว่าเป็นหนึ่งในสองเครื่องมือที่ธรรมชาติ 3 ฝ่ายใช้กำกับดูแลทุกชีวิต ประกอบเหตุอย่างใดย่อมได้รับผลอย่างนั้น เป็นไปตามวาระโดยอัตโนมัติ ดึงองค์ประกอบและสิ่งแวดล้อมมาประชุมรวมกันตามผังสำเร็จที่มีอยู่ กฎนี้เราเปลี่ยนแปลงไม่ได้ ต้องอดทนรับผลไป เช่นพ่อแม่และสิ่งแวดล้อมที่เราเกิดมาพบ และเพราะควบคุมกฎแห่งกรรมไม่ได้นี่เอง เราจึงต้องอาศัยกฎไตรลักษณ์แทนThe law by which results from the past come to appear in every present moment. Pra Ajarn teaches it as one of the two instruments the three natures use to govern every life: whatever cause is made, that result follows, unfolding automatically as each occasion falls due and drawing people and circumstances together according to the blueprint already laid down. This law cannot be altered — its results must simply be borne, as with the parents and circumstances we are born into. And precisely because the law of kamma cannot be controlled, we must work instead through the law of the three characteristics.145 คำสอน145 teachings kataññū-katavedīกตัญญูกตเวที · gratitude and reciprocityการรู้คุณและตอบแทนคุณของผู้มีคุณต่อเรา พระอาจารย์สอนว่าเป็นกุศลธรรมที่เหนี่ยวนำบุญเข้ามา สร้างพวกพ้องและความเจริญในชีวิต ตรงข้ามกับการไม่รู้คุณซึ่งทำให้ความเอื้อเฟื้อเกื้อกูลถูกลิดรอนไปเรื่อย ๆRecognizing a kindness done to us and repaying it. Pra Ajarn teaches it as a wholesome practice that draws in merit, builds community, and brings prosperity — the opposite of ingratitude, which erodes goodwill over time.13 คำสอน13 teachings kalyāṇamittaกัลยาณมิตร · good friendมิตรที่ดีงามผู้คอยมอบโอกาสแห่งบุญให้ผู้อื่น ด้วยการบอกบุญ ชักชวน และช่วยให้ผู้อื่นได้มีส่วนในการประกอบเหตุแห่งความดีA good friend who offers others the opportunity for merit — sharing news of merit, inviting them, and helping them take part in creating the causes of goodness.57 คำสอน57 teachings kāma-sukhaกามสุข · sensual happinessความสุขอันเกิดจากรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส และความยินดียินร้ายภายใน ทำให้ใจกระเจิดกระเจิงตื่นเต้นเร้าใจ อกุศลใช้เป็นเหยื่อล่อให้เกิดความโลภHappiness arising from sights, tastes, smells, sounds, touches, and the mind's inner likes and dislikes — scattering and exciting the mind. The unwholesome uses it as bait to provoke greed.4 คำสอน4 teachings กายฝัน · the dream bodyตามคำสอนของพระอาจารย์ กายฝันคือกายที่สร้างความฝันของเรา แต่ละกายในสายธาตุสายธรรมมีกายฝันของตนเองเป็นชั้น ๆ ไป กายมนุษย์ละเอียดเป็นกายฝันของกายมนุษย์หยาบ และกายทิพย์หยาบเป็นกายฝันของกายมนุษย์ละเอียด ต่อกันไปเป็นทอด ๆIn Pra Ajarn's teaching, the body that produces our dreams. Every body along the chain of elements and Dhamma has a dream body of its own, layer upon layer: the refined human body is the dream body of the coarse human body, and the coarse celestial body is the dream body of the refined human body — each following on from the last.13 คำสอน13 teachings กำหนดรู้ · to set the condition to knowการตั้งดวงรู้ขึ้นแล้วรู้อยู่เสมอว่ากำลังรู้อะไร พระอาจารย์สอนว่าดวงรู้คือดวงสติ จะกำหนดรู้ลมหายใจ รู้เนื้อรู้ตัว หรือบริกรรมสัมมาอะระหังก็ได้ ขอให้รู้ชัดในสิ่งที่ปรากฏเฉพาะหน้าอย่างต่อเนื่อง หากเผลอไม่กำหนดรู้เมื่อใด ขาดสติเมื่อนั้น ดวงอวิชชาก็ตั้งขึ้นแทนทันทีSetting the condition for knowing to arise, then continuously knowing what one is knowing. Pra Ajarn teaches that this sphere of knowing is the sphere of mindfulness — it may rest on the breath, on the body, or on the recitation "Samma Arahang." What matters is knowing clearly and without a break whatever is present. The moment one lapses and stops noting, mindfulness is gone and the sphere of ignorance rises in its place.574 คำสอน574 teachings kusalaกุศล · the wholesomeธรรมฝ่ายดีงามที่นำไปสู่ความเจริญและการหลุดพ้น หนึ่งในธรรมชาติสามฝ่ายตามพระอภิธรรมThe good and skilful nature that leads toward growth and liberation — one of the three natures set out in the Abhidhamma.1000 คำสอน1000 teachings kusala-nimittaกุศลนิมิต · a wholesome signนิมิตอันเกิดจากความบริสุทธิ์ของใจที่ค่อยสว่างขึ้นเมื่อให้เวลากับกุศล เช่น เห็นดวงสว่างหรือองค์พระ มิใช่การคิดไปเอง เพราะจะนั่งคิดให้เห็นก็ไม่ได้A sign arising from the mind's purity growing brighter as one gives time to the wholesome — such as seeing a sphere of light or a Buddha image. It is not imagination, since one cannot conjure it by thinking.1 คำสอน1 teachings khantiขันติธรรม · patienceความอดทนอันเป็นประธานแห่งศีลและสมาธิ พระอาจารย์แยกไว้สองแบบ คือขันติธรรมของนักสร้างบารมี ซึ่งอดทนต่ออกุศลเพื่อดำรงอยู่ในกุศล ประกอบด้วยปัญญาและมีเป้าหมายพัฒนาชัดเจน ต่างจากการอดทนต่อวิบากกรรมอย่างจำใจซึ่งไม่มีเป้าหมายใด เมื่อความทุกข์บีบคั้นจนหงุดหงิด ท้อแท้ สิ้นหวัง ฟุ้งซ่าน หากไม่มีขันติธรรมยันเอาไว้ ก็จะละทิ้งกุศลธรรมทั้งปวงไปเสีย ท่านจึงกล่าวว่ากุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญได้เพราะขันติเท่านั้นThe patience that presides over virtue and concentration. Pra Ajarn distinguishes two kinds: the patience of one building the perfections — bearing with the unwholesome in order to remain in the wholesome, carried by wisdom and a clear aim to grow — as against merely gritting one's teeth through karmic result with no purpose in it at all. When suffering presses in as irritation, discouragement, despair, or restlessness, with no patience holding the line a person lets go of every wholesome quality. Hence his saying: all wholesome qualities grow by patience alone.25 คำสอน25 teachings khanti pāramīขันติบารมี · the perfection of patienceบารมีลำดับที่ 6 ใน 10 ทัศ คือความอดทนอดกลั้นเมื่อโลภ โกรธ หรือหลงเกิดขึ้น หากขาดขันติบารมี ก็ไม่อาจฝ่ากำแพงแห่งทุกข์ที่ฝ่ายอกุศลก่อขึ้นเพื่อเข้าถึงสัจธรรมภายในได้The sixth of the ten perfections — the patience to hold steady when greed, anger, or delusion arises. Without it, one cannot break through the wall of suffering the unwholesome side builds to block access to the truth within.34 คำสอน34 teachings visuddhiความบริสุทธิ์ · purityมวลแห่งความบริสุทธิ์ที่ก่อตัวหนาแน่นขึ้นเป็นบุญญธาตุ มีไว้ชำระมลทินอันเป็นตัวก่อทุกข์ให้เบาบางจนหมดไป พระอาจารย์สอนว่าศีล สมาธิ ปัญญา ตลอดจนทานและการเจริญภาวนา ล้วนเป็นไปเพื่อความบริสุทธิ์ทั้งสิ้น เมื่อกำหนดถึงความบริสุทธิ์ จะปรากฏเท่าปลายเข็มก่อน แล้วบุญจะไหลผ่านมาขยายให้กว้างออกไปจนห้อมล้อมคุ้มครองเราไปทุกที่The mass of purity that gathers and thickens into the element of merit, there to wear the stains that cause suffering down to nothing. Pra Ajarn teaches that virtue, concentration, and wisdom — and giving and meditation too — all aim at purity alone. Fix the mind upon it and it appears no larger than a needle's point; then merit flows through and widens it until it surrounds and shelters us wherever we go.456 คำสอน456 teachings ความรู้ · knowledgeในคำสอนของพระอาจารย์ ความรู้มี 2 อย่าง คือความรู้ในหลักการทั้งหลายซึ่งถูกเก็บเป็นข้อมูลไว้ในตำราและในความจำ กลายเป็นความรู้ที่เป็นอดีต กับสัจจภาวะ คือสภาวะอันเป็นสัจจะของแต่ละปัจจุบันขณะ และมีทั้งความรู้ที่มีอยู่บนโลกมนุษย์ กับความรู้ที่ต้องเข้าไปเชื่อมกับผู้รู้ภายในจึงจะเข้าถึงได้In Pra Ajarn's teaching, knowledge is of two kinds: knowledge of principles — stored in books and in memory, and therefore already past — and the truth-state of each present moment. It has two sources as well: what is available here in the human world, and what can only be reached by connecting inwardly to the knower within.431 คำสอน431 teachings sukhaความสุข · happinessความสุขที่พระอาจารย์มุ่งหมายคือความสุขอันเกิดจากความบริสุทธิ์ เป็นความสงบ สันติ วิเวก อันเป็นไปเพื่อนิพพาน ต่างจากความสุขที่ปราศจากความบริสุทธิ์ซึ่งทำให้ใจกระเจิดกระเจิง ตื่นเต้นเร้าใจ ภายในดวงบุญประกอบด้วยความบริสุทธิ์และความสุข โดยความบริสุทธิ์มีไว้ชำระมลทิน ส่วนความสุขมีไว้เกื้อกูลให้ยืนเดินนั่งนอน พูดคุย ทำงานได้อย่างสุขกายสบายใจThe happiness Pra Ajarn points to is the happiness born of purity — still, peaceful, secluded, tending toward Nibbāna — quite unlike happiness without purity, which leaves the heart scattered and craving stimulation. Within the sphere of merit lie both purity and happiness: purity to cleanse the stains, happiness to carry us at ease through standing, walking, sitting, lying down, speaking, and work.581 คำสอน581 teachings คู่กรรมคู่เวร · karmic counterpartyผู้ที่เป็นคู่กรณีโดยตรงในเหตุการณ์ ตามวิบากกรรมที่เคยก่อร่วมกันไว้ในอดีต สามารถแผ่เมตตาให้ได้และมีผลโดยตรง ต่างจากเจ้ากรรมนายเวรซึ่งไม่รับเมตตาThe direct counterparty in a karmic event, brought together with another by karma created jointly in the past. Loving-kindness can be extended to a khu-kam-khu-wen and has a direct effect — unlike a chao-kam-nai-wen, who does not accept it.242 คำสอน242 teachings gharāvāsa-dhammaฆราวาสธรรม · the householder's virtuesธรรมสำหรับผู้ครองเรือน 4 ประการ คือ สัจจะ (ความจริงและความจริงใจ) ทมะ (การข่มใจและศึกษาความจริง) ขันติ (ความอดทนที่สร้างตบะ) และจาคะ (การเสียสละ) เป็นสิ่งที่ต้องเพิ่มเติมต่อจากพื้นฐานชีวิต 5 ประการThe four virtues for a householder: truthfulness (truth and sincerity), restraint (subduing the mind and studying the truths), patience (which builds austerity), and generosity — added on top of the five foundations of life.1 คำสอน1 teachings cetasikaเจตสิก · mental factorเจตสิกเป็นอารมณ์ของจิต ทำหน้าที่ให้ความคิดมีอารมณ์อยากจะทำหรือไม่อยากจะทำ เจตสิกฝ่ายกุศลมี 7 ดวง คือ ศรัทธา สติ หิริ โอตัปปะ อโลภะ อโทสะ และตัตรมัชฌัตตตาเจตสิก ซึ่งพัฒนาต่อไปอีก 6 คู่ของกายและจิตThe mental factor that gives a thought its 'mood' — the inclination to act or not act. Pra Ajarn describes seven wholesome mental factors (faith, mindfulness, moral shame, moral dread, non-greed, non-aversion, and equanimity of mind), which develop further into six paired qualities of body and mind.366 คำสอน366 teachings cetovimuttiเจโตวิมุตติ · liberation of mindความหลุดพ้นทางใจ พระอาจารย์สอนให้ฝึกเห็นการหลุดพ้นและความเปลี่ยนแปลงในแต่ละขณะLiberation of the heart-mind. Pra Ajarn teaches us to practise seeing release, and change itself, in each passing moment.70 คำสอน70 teachings เจ้ากรรมนายเวร · karmic creditorผู้เก็บเหตุบาปที่อาฆาตไว้ภายในตัวของผู้เคยถูกกระทำ รอวันที่จะเอาคืน เป็นฝ่ายบาปจึงไม่รับทั้งบุญและเมตตาที่แผ่ไปให้The inner keeper of an unwholesome debt, holding a grudge within the person who was wronged, waiting to reclaim what is owed. Belonging to the unwholesome side, it does not accept merit or loving-kindness directed toward it.3 คำสอน3 teachings jhānaฌาน · jhānaสภาวะสมาธิขั้นลึกที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงศึกษาก่อนตรัสรู้ พระอาจารย์สอนว่าเมื่อเพ่งฌานจะเห็นเพียงแผ่นฌานสว่าง ๆ ซึ่งเป็นเครื่องมือกลั่นกายให้ใสได้เพียงระดับหนึ่งเท่านั้น ไม่ใช่หนทางที่นำไปสู่พระนิพพานโดยตรงA deep meditative absorption the Buddha studied before his enlightenment. Pra Ajarn teaches that gazing into jhāna reveals only the bright plate of jhāna itself — a tool that can refine the body to a certain degree, but not the path that leads directly to Nibbāna.168 คำสอน168 teachings ฐานที่ 7 · the seventh baseตำแหน่งศูนย์กลางกายที่แท้จริง ซึ่งเป็นประตูและหนทางที่มุ่งตรงต่อพระนิพพาน เมื่อวางใจไว้ที่นี่ กระบวนการของกุศลจะขับเคลื่อนให้ตำแหน่งนั้นใสสะอาดบริสุทธิ์โดยอัตโนมัติThe true center of the body, described as the gate and path that leads directly toward nibbana. When the mind rests here, the wholesome process automatically works to purify that point.150 คำสอน150 teachings ดวงธรรม · the sphere of Dhammaระบบกุศลธรรมที่ดูดดวงสว่างใสเข้ามาเมื่อมลทินหมดไป โดยเริ่มต้นที่ดวงธรรม เมื่อนิ่งอยู่ในดวงธรรมแล้วจะเข้าถึงดวงศีล ดวงสมาธิ ดวงปัญญา ดวงวิมุตติ และดวงวิมุตติญาณทัศนะ ไปตามลำดับ ซึ่งกลั่นใจผู้ปฏิบัติไปเองโดยอัตโนมัติ มุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานThe wholesome system that draws in the clear bright sphere once the stains have cleared. It begins at the sphere of Dhamma: rest still within it and one reaches in turn the spheres of virtue, concentration, wisdom, liberation, and the knowledge-and-vision of liberation — each refining the practitioner's heart of itself, aimed straight at the path to Nibbāna.297 คำสอน297 teachings macchariyaตระหนี่ · stinginessความตระหนี่ที่ทำให้ใจคับแคบ เมื่อใจคับแคบ ท่อทานบุญก็คับแคบตามขนาดของใจ การให้ทานจึงมีสาระสำคัญที่การสละความตระหนี่ เพื่อปลดตัวล็อกให้ใจขยายกว้างและกระแสทานแห่งบุญไหลผ่านได้มากขึ้นStinginess, which narrows the mind; when the mind is narrow, the channel of merit is narrow, being the size of the mind. Giving is essentially the release of stinginess — removing the lock so the mind widens and more of the stream of merit can flow through.66 คำสอน66 teachings tisikkhāไตรสิกขา · the three trainingsการศึกษา 3 ประการคือ ศีลสิกขา สมาธิสิกขา และปัญญาสิกขา ที่สอนให้เข้าถึงความบริสุทธิ์ กุลบุตรกุลธิดาที่เข้าสู่ศาสนาพึงศึกษาในสิกขาทั้งสามนี้The three trainings — in morality, concentration, and wisdom — that lead to purity. A son or daughter of good family entering the dispensation should train in all three.4 คำสอน4 teachings thīna-middhaถีนมิทธะ · sloth and torporมลทินที่ทำให้เกิดอาการง่วงเหงาซึมเซาเคลิบเคลิ้มขณะหลับตาปฏิบัติ พระอาจารย์แนะวิธีแก้คือให้เปิดเปลือกตาขึ้นเล็กน้อยพอให้แสงลอดผ่านเข้ามาได้The mental impurity behind the drowsy, hazy feeling that can arise with the eyes closed in practice. Pra Ajarn's remedy: open the eyelids very slightly, just enough to let a little light in.25 คำสอน25 teachings damaทมะ · self-restraintการข่มใจและศึกษาเรียนรู้ความจริงทั้งหลาย หนึ่งในฆราวาสธรรม 4 การจะเรียนรู้ทำความเข้าใจสิ่งใดต้องข่มใจให้ไปรับรู้ความจริงนั้นSubduing the mind and studying the truths — one of the four householder's virtues. To learn and understand anything, one must subdue the mind to take in that truth.0 คำสอน0 teachings dukkha-saccaทุกขสัจ · the truth of sufferingความจริงเรื่องทุกข์ สภาวะที่ต้องทน การเจริญทุกขสัจคือการเรียนรู้ที่จะเห็นและฝ่าข้ามมันไปThe truth of suffering — that which must be endured. To cultivate it is to learn to see suffering clearly and pass through it.25 คำสอน25 teachings dhammaธรรม · Dhammaธรรมะคือธรรมชาติ 3 ฝ่าย เป็นความจริงที่ปรากฏเฉพาะในแต่ละปัจจุบัน ไม่มีในอดีตและไม่มีในอนาคต สิ่งที่ผ่านไปแล้วเป็นเพียงความรู้ที่ถูกเก็บไว้ พระอาจารย์สอนว่าโลกจักรวาลประกอบด้วยธาตุกับธรรม ธาตุคือสิ่งภายนอกรอบตัว อันได้แก่ของแข็ง ของเหลว และก๊าซ ส่วนธรรมนั้นเกิดในโลกภายในและรับรู้ได้ด้วยใจ เป็นสภาวธรรมที่เกิดขึ้นในแต่ละปัจจุบัน และเป็นเครื่องมือที่ธรรมชาติใช้ควบคุมสรรพสัตว์ แต่ละธรรมมีหน้าที่ของตนและได้ชื่อตามคุณสมบัตินั้น ทั้งสามฝ่ายต่างมีธรรมของตนเอง ฝ่ายกุศลเรียกว่าธรรมะ ฝ่ายอกุศลเรียกว่าอธรรม ส่วนฝ่ายอัพยากตะยังไม่มีชื่อเรียกชัดเจนDhamma is the three natures. It is the truth that appears only in each present moment — never in the past, never in the future; what has already passed is merely knowledge put into storage. Pra Ajarn teaches that the universe is made of elements and Dhamma: the elements are what lies outside and around us — solid, liquid, and gas — while Dhamma arises in the inner world and is known by the heart. It is a state of reality arising in each present moment, and the instrument by which nature governs all beings, each Dhamma having its own function and taking its name from that quality. All three natures have a Dhamma of their own: on the wholesome side it is called Dhamma, on the unwholesome side adhamma, while the neutral side has as yet no settled name.998 คำสอน998 teachings dhamma-cakkhuธรรมจักษุ · the Dhamma Eyeดวงตาแห่งธรรมที่เกิดจากการกลั่นกายธรรมต่าง ๆ ให้บริสุทธิ์ยิ่งขึ้นเรื่อย ๆ จนแสงสว่างทวีคูณ ยิ่งสว่างมากก็ยิ่งนวลตานวลใจ ไม่แสบตาเหมือนแสงจ้าธรรมดาThe 'eye' of Dhamma that arises as the inner dhamma bodies are refined to ever greater purity, so that the light multiplies — the brighter it grows, the gentler and more soothing it becomes, unlike an ordinary glare.3 คำสอน3 teachings dhammānupassanā satipaṭṭhānaธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน · contemplation of dhammaหนทางที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงค้นพบหลังจากทรงเห็นว่าฌานไม่ใช่หนทาง เป็นปฐมมรรคที่นำเข้าสู่ดวงธรรมอันเป็นเครื่องมือของฝ่ายกุศล เก็บกระบวนการอัตโนมัติทั้งหมดที่นำไปสู่พระนิพพานThe path the Buddha discovered after realizing jhāna was not the way — the first magga leading into the sphere of Dhamma, the wholesome side's own tool, which holds the entire automatic process leading to nibbana.3 คำสอน3 teachings dhammānubhāvaธรรมานุภาพ · the power of the Dhammaอานุภาพของพระธรรม มีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่างที่ตั้งขึ้นเมื่อกุศลจิตและเจตสิกตั้งขึ้น เหนี่ยวนำบุญให้ไหลผ่านหล่อเลี้ยงชีวิตให้ดำรงอยู่อย่างเป็นสุขตามผังสำเร็จThe power of the Dhamma, in the form of a bright clear sphere that arises when wholesome consciousness and mental factors arise, drawing merit through to sustain life in happiness according to its blueprint of success.10 คำสอน10 teachings nīvaraṇaนิวรณ์ · the hindrancesอุปสรรคทางใจที่คอยแทรกแซงระหว่างการปฏิบัติ เช่น ความง่วงเหงาหรือฟุ้งซ่าน พระอาจารย์สอนว่าเมื่อปล่อยให้นิวรณ์จ่ายพลังงานของมันจนหมดไปโดยไม่หลับไปเฉย ๆ ใจก็จะตื่นขึ้นและนั่งสมาธิต่อได้Mental obstacles that interfere during practice, such as drowsiness or restlessness. Pra Ajarn teaches that if we let the hindrances spend their energy without falling fully asleep, the mind wakes again and concentration can continue.229 คำสอน229 teachings puññakiriyāvatthuบุญกิริยาวัตถุ 10 · the ten bases of meritที่ตั้งแห่งการทำบุญ 10 ประการ ได้แก่ ทาน ศีล ภาวนา การอ่อนน้อมถ่อมตน การขวนขวายในกิจของผู้อื่น การอุทิศส่วนบุญ การอนุโมทนาบุญ การฟังธรรม การแสดงธรรม และการทำความเห็นให้ตรงTen grounds for making merit: giving, morality, meditation, humility, helping in others' tasks, sharing merit, rejoicing in merit, listening to the Dhamma, teaching the Dhamma, and straightening one's view.32 คำสอน32 teachings pakiṇṇakaปกิณกเจตสิก · the occasional mental factorsเจตสิก 6 ดวงที่เกิดเมื่อกำหนดให้เกิด ใช้ได้ทั้งสามฝ่าย ได้แก่ วิตก วิจาร อธิโมกข์ วิริยะ ปีติ และฉันทะ เช่น ฝ่ายบาปใช้วิตกวิจารใคร่ครวญอินอยู่ในเรื่องเศร้าจนยิ่งเศร้าThe six mental factors that arise when directed, usable by all three sides: applied thought, sustained thought, decision, effort, rapture, and desire-to-act — e.g. the unwholesome using applied and sustained thought to dwell absorbed in something sad until sadder still.0 คำสอน0 teachings pītiปีติ · raptureอาการปีติที่เกิดขึ้นระหว่างการเจริญภาวนา เช่น ความร้อนวูบวาบหรือรู้สึกคล้ายมีอะไรไต่ตามตัว เป็นเพียงประสบการณ์ชั่วคราวอันเป็นผลจากพลังงานบุญบาปที่ขับเคลื่อนระบบกุศลและอกุศล ผ่านมาแล้วก็ผ่านไปRapture that arises during meditation — for example, sudden heat flushes or a crawling sensation on the skin — described as a passing experience resulting from the energy of merit and demerit driving the wholesome and unwholesome systems, coming and going on its own.88 คำสอน88 teachings ผังสำเร็จ · the blueprint of successแบบแผนของผลสำเร็จที่ถูกผนึกเก็บไว้ในดวงธรรมเมื่อประกอบเหตุจนสำเร็จ รอเปิดใช้บนไทม์ไลน์ชีวิตในอนาคต ทั้งสองฝ่ายต่างมีผังสำเร็จของตน ฝ่ายบุญให้ผลไปตามอานิสงส์แห่งบุญนั้น ส่วนฝ่ายบาปนั้น เมื่อดวงบาปใหญ่กว่าดวงบุญก็จะห่อหุ้มดวงบุญไว้ไม่ให้ทำงาน แล้วปล่อยกระแสออกไปดึงผู้คน เหตุปัจจัย และสิ่งแวดล้อมมาประชุมรวมกันให้เหตุการณ์นั้นสำเร็จตามผังของฝ่ายบาปThe pattern of a completed result, sealed away in the sphere of Dhamma once a cause is carried through, waiting to open at its appointed place on the timeline of a life. Both sides hold blueprints of their own. On the side of merit, results unfold according to that merit. On the side of demerit, once the sphere of demerit outgrows the sphere of merit it wraps the merit up so it cannot act, then sends out its current to gather people, conditions, and circumstances into exactly the arrangement that brings its own blueprint to completion.431 คำสอน431 teachings พระธรรมกาย · the Dhamma bodyองค์พระที่ปรากฏขึ้นกลางกายเมื่อเอ่ยนามพระรัตนตรัย มีลักษณะใสสะอาดบริสุทธิ์สว่างไสว มีเกตุดอกบัวตูม ประทับอยู่บนแผ่นฌานภายในดวงธรรม ทำหน้าที่กลั่นธาตุธรรมของผู้ปฏิบัติให้บริสุทธิ์The luminous form that appears at the center of the body when the Triple Gem is invoked — clear, clean, radiant, crowned with a lotus-bud finial, seated on a disc of concentration within the sphere of Dhamma, and understood to refine the practitioner's own elements to purity.239 คำสอน239 teachings buddhānubhāvaพุทธานุภาพ · the power of the Buddhaอานุภาพของพระพุทธเจ้าอันเป็นอเนกอนันต์ ไม่มีประมาณ ดังเช่นที่แผ่นดินแยกสูบพระเทวทัตลงสู่อเวจีมหานรกด้วยพุทธานุภาพที่ทรงรับสั่งไว้The boundless, measureless power of the Buddha — as when the earth split and swallowed Devadatta into the Avīci hell by the very power of the Buddha's declaration.15 คำสอน15 teachings bhavaภพ · a state of beingสภาวะที่ปรากฏขึ้นในแต่ละขณะที่เราดำรงอยู่ หากเป็นกุศลจะเป็นละอองขาวใสแผ่รอบตัว หากเป็นอกุศลจะเป็นละอองดำ มองด้วยตามนุษย์ไม่เห็นแต่เห็นได้ด้วยธรรมจักขุ ภพต้องรองรับกาย กายในกายจึงมาสิงตามความใสสว่างของภพThe state that appears in each moment we dwell in. If wholesome, a clear white mist spreads around us; if unwholesome, a dark mist — invisible to the human eye but seen by the Dhamma Eye. A state of being must hold a body, so the inner bodies possess us according to that state's clarity.346 คำสอน346 teachings mettāเมตตา · loving-kindnessความปรารถนาให้ผู้อื่นเป็นสุข พระอาจารย์สอนว่าเมตตาเป็น "คลื่น" ที่แผ่ขยายออกไป ไม่ใช่พลังงานอย่างบุญ การแผ่เมตตาจึงเป็นคลื่นแห่งความปรารถนาดีที่ไปเหนี่ยวนำให้กุศลธรรมของผู้รับตั้งขึ้น และขจัดปฏิฆะคือความขัดเคืองในใจเขาให้หมดไป ต่างจากการส่งบุญซึ่งเป็นการให้พลังงานโดยตรง คลื่นเมตตาส่องสว่างถึงทุกอณูทั้งภายในภายนอกโดยไม่มีเงา และมีผลแม้ผู้รับจะไม่รู้ตัวว่าถูกแผ่ให้The wish for others to be happy. Pra Ajarn teaches that loving-kindness is a wave that spreads outward — not an energy, as merit is. To radiate it is to send out a wave of goodwill that induces the wholesome to rise in the one receiving it and dissolves the resentment in their heart, unlike the dedication of merit, which hands over energy directly. The wave of loving-kindness lights every particle within and without and casts no shadow, and it takes effect even when the one receiving it has no idea it was sent.494 คำสอน494 teachings mettā-dhammaเมตตาธรรม · loving-kindness as a practice toolเมตตาในฐานะเครื่องมือของกุศลธรรม สำหรับให้ผู้มีบุญมากเกื้อกูลผู้มีบุญน้อย เมื่อกำหนดความรักความปรารถนาดีอย่างจริงใจ จะตั้งขึ้นเป็นดวงกลมใสสว่างในใจ มีคุณสมบัติขจัดปฏิฆะความขัดเคืองให้หมดไปLoving-kindness treated as a tool of the wholesome side, by which those with abundant merit support those with less. When sincere goodwill is set in the mind, it arises as a bright, round sphere with the special quality of dissolving irritation and resentment.377 คำสอน377 teachings moha-catukkaโมหจตุกะ · the delusion-tetradเจตสิก 4 ดวงที่เป็นตัวยืนพื้นและเอกลักษณ์ของอกุศล ต้องเกิดขึ้นทุกครั้งเมื่ออกุศลตั้งขึ้น ได้แก่ โมหะ (ความหลง ทำให้ไม่ฉลาด) อหิริกะ (ไม่ละอายต่อบาป) อโนตตัปปะ (ไม่เกรงกลัวต่อบาป) และอุทธัจจะ (ความฟุ้งซ่าน)The four mental factors that are the base and signature of the unwholesome, arising whenever it arises: delusion (making one un-clever), moral shamelessness, moral fearlessness, and restlessness.0 คำสอน0 teachings รัตนะ 7 · the seven treasuresบริวารทั้ง 7 ของจักรพรรดิ ได้แก่ ช้างแก้ว ม้าแก้ว ขุนพลแก้ว ขุนคลังแก้ว จักรแก้ว นางแก้ว และดวงแก้ว อันเป็นเหตุให้ได้ชื่อว่าจักรพรรดิ ทำหน้าที่บริหารจัดการทรัพยากรของเราThe seven treasures that form the wheel-turning treasure's retinue: the jewel-elephant, jewel-horse, jewel-general, jewel-treasurer, wheel-jewel, jewel-queen, and jewel-orb — for which it is called 'wheel-turning' — managing our resources.20 คำสอน20 teachings ลมหยุดใจหยุด · the breath stops, the mind stopsภาวะที่ลมหายใจและใจละเอียดจนหยุดนิ่งสนิท ทำให้ความรู้สึกรับรู้เนื้อตัวแบบมนุษย์หายไป และใจเข้าสู่ดวงธรรมหรือกายธรรมภายในThe state in which the breath and mind become so refined that they come to a complete stop, causing the ordinary human sense of one's own body to disappear as the mind enters the sphere of Dhamma within.2 คำสอน2 teachings vijjā dhammakāyaวิชชาธรรมกาย · Vijjā Dhammakāyaแนวทางการปฏิบัติที่หลวงปู่วัดปากน้ำค้นพบขึ้นมา และพระอาจารย์ศึกษาฝึกฝนมาตั้งแต่ครั้งเข้าวัดปากน้ำ วางใจไว้ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 กำหนดนามสัมมาอะระหังจนองค์พระปรากฏ แล้วเข้าถึงดวงธรรมและกายภายในไปตามลำดับจนถึงพระธรรมกาย ซึ่งพระอาจารย์สอนว่าคือพระรัตนตรัยอันเป็นหนึ่งเดียวกัน ทั้งยังเป็นสมบัติละเอียดอย่างหนึ่งที่พรั่งพร้อมอยู่แล้วในกลางดวงบุญThe path of practice brought to light by the Elder Teacher of Wat Paknam, which Pra Ajarn studied and trained in from his early days there. The heart is settled at the seventh base at the body's centre and the name "Samma Arahang" is taken up until the inner Buddha-image appears; from there one reaches the sphere of Dhamma and the inner bodies in turn, up to the Dhamma body itself — which Pra Ajarn teaches is one and the same as the Triple Gem. It is also counted among the refined treasures already complete within the sphere of merit.284 คำสอน284 teachings viññāṇa-dhātuวิญญาณธาตุ · the consciousness-elementธาตุรู้ที่อยู่ตรงกลางอากาศธาตุภายในดวงธรรม เมื่ออกุศลเข้าสิงและเหนี่ยวนำบาป วิญญาณธาตุและธาตุอื่นจะแปรปรวน ทำให้รู้สึกร้อนวูบวาบหรือใจสั่นได้The knowing-element at the center of the space-element within the sphere of Dhamma. When the unwholesome possesses the mind and draws in demerit, the consciousness-element and other elements fluctuate, causing flushes of heat or a trembling of the heart.174 คำสอน174 teachings vitakka-vicāraวิตกวิจาร · applied and sustained thoughtวิตกคือการยกใจขึ้นสู่กรรมฐาน วิจารคือการใคร่ครวญในกรรมฐานนั้น เมื่อใคร่ครวญ ดวงสติจะตั้งขึ้นและเหนี่ยวนำบุญเข้ามา ทั้งการงานทางโลกและการปฏิบัติธรรมล้วนต้องอาศัยวิตกวิจารApplied thought lifts the mind onto its meditation object; sustained thought reflects upon it. Through reflection, the sphere of mindfulness arises and draws merit in — and both worldly work and practice rely on it.10 คำสอน10 teachings vipassanāวิปัสสนา · insight meditationเครื่องมือที่ขจัดต้นเหตุคือความเห็นผิด นำไปสู่ปัญญาวิมุตติ มี 2 ระดับ คือวิปัสสนาเบื้องต้นที่อาศัยผู้รู้อธิบายจนเกิดวิสัยทัศน์ และวิปัสสนาญาณที่อาศัยธรรมจักขุ แสงสว่างญาณทัศนะ และวิชชาThe tool that removes the root of wrong view, leading to liberation by wisdom. It has two levels: preliminary insight, relying on the inner knower's explanation until vision arises, and insight-knowledge, relying on the Dhamma Eye, the light of insight-vision, and higher knowledge.82 คำสอน82 teachings vihāra-dhammaวิหารธรรม · a Dhamma dwellingธรรมที่เราซาบซึ้งและใส่ใจ เมื่อพระนิพพานลงซ้อนในธรรมนั้น ก็แผ่ขยายสร้างเกราะคุ้มครองให้เราดำรงอยู่ เหมือนวิหารที่เราอาศัย เจริญได้ด้วยการใคร่ครวญด้วยวิตกวิจารจนธรรมนั้นสว่างและเหนี่ยวนำบุญA Dhamma one cherishes and attends to; when nibbana overlays in it, it expands to form protective armor in which one abides, like a dwelling. It is cultivated by reflecting on it with applied and sustained thought until it grows bright and draws merit in.14 คำสอน14 teachings saddhā-caritaศรัทธาจริต · the faith-typeอุปนิสัยของผู้ที่มีความเชื่อเป็นหลักและมีเหตุผลน้อย อยู่ระหว่างความงมงายกับความเชื่อ มักโน้มไปหาสิ่งที่ให้คำตอบและปลอบใจ เช่น การดูหมอดูThe temperament of one who leads with belief and less with reasoning — between credulity and faith — often inclined toward what gives answers and reassurance, such as fortune-telling.1 คำสอน1 teachings sīlaศีล · virtueข้อประพฤติปฏิบัติ เมื่อสมาทานศีล ดวงศีลภายในจะสว่างขึ้นและกลั่นใจให้บริสุทธิ์Moral discipline. When one undertakes the precepts, the inner sphere of virtue brightens and refines the heart.407 คำสอน407 teachings ศูนย์กลางกาย · the center of the bodyตำแหน่งภายในกายที่พระอาจารย์สอนให้วางใจไว้ในการทำสมาธิ โดยเฉพาะที่ฐานที่ 7 ซึ่งเป็นประตูและหนทางที่มุ่งตรงต่อพระนิพพานThe inner position where Pra Ajarn instructs practitioners to settle the mind in meditation, especially the seventh base — the gate and path that leads directly toward nibbana.235 คำสอน235 teachings satiสติ · mindfulnessความระลึกรู้ทันปัจจุบัน จุดเริ่มต้นของการภาวนา เป็นเพื่อนที่ไม่เคยทิ้งเราPresent-moment awareness — the beginning of all practice, the friend that never abandons us.659 คำสอน659 teachings samathaสมถะ · tranquility meditationการกำหนดรู้อยู่กับกรรมฐานเพื่อเหนี่ยวนำบุญเข้ามาชำระมลทินอันก่อความวุ่นวายสับสน นำไปสู่เจโตวิมุตติ แต่ไม่อาจชำระต้นเหตุคือความเห็นผิดได้ ต้องอาศัยวิปัสสนาเสริมNoting awareness on a meditation object to draw merit in and clear the impurities that cause confusion, leading to liberation of heart — but unable to clear the root of wrong view, which requires insight.88 คำสอน88 teachings samādhiสมาธิ · meditative stillnessความตั้งมั่นของใจ อันเป็นความสืบเนื่องของสติ เมื่อกุศลจิตสืบต่อกันอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย สมาธิที่ตั้งมั่นก็ปรากฏขึ้นเอง ดังที่ว่า "ศีลเป็นเหตุ มีสมาธิเป็นอานิสงส์" และสัมมาสติเมื่อพัฒนาต่อเนื่องย่อมกลายเป็นสัมมาสมาธิ พระอาจารย์เน้นการฝึกพื้นฐานอย่างค่อยเป็นค่อยไปจนพบตำแหน่งสมดุลของใจ แล้วนั่งอย่างสบายใจต่อเนื่องเรื่อยไป เพราะสมาธิกลั่นแก้ไขให้หลุดพ้นทีละระดับอย่างต่อเนื่องThe settled steadiness of the mind — mindfulness carried on unbroken. When wholesome states follow one upon another without a gap, steady concentration appears of itself; hence the saying, "virtue is the cause, concentration the fruit." Right mindfulness, sustained, becomes right concentration. Pra Ajarn stresses training the basics gradually until one finds the mind's point of balance, then simply sitting on at ease, since concentration refines and releases us one level at a time, without a break.596 คำสอน596 teachings สักแต่ว่า · just that, nothing moreการรับรู้สิ่งที่ผ่านเข้ามาโดยไม่แบกไว้ 'สักแต่ว่า' คือมีเสียงก็สักแต่ว่าเสียง ผ่านมาแล้วก็ผ่านไป ใช้รับมือกับพลังงานลบจากผู้คน ให้พลังงานที่ไหลผ่านกระจายออกไปโดยไม่รองรับไว้Registering what passes through without carrying it — 'just that, nothing more': a sound is just a sound, coming and going. Used to handle negative energy from crowds, letting the incoming energy disperse rather than be taken up.4 คำสอน4 teachings saṅghānubhāvaสังฆานุภาพ · the power of the Sanghaอานุภาพของพระสงฆ์ อันเกิดจากจิตของกายธรรมฝ่ายกุศลที่เชื่อมและกลั่นแก้ไขตลอดสายธาตุสายธรรมมาถึงกายมนุษย์ ชี้นำให้สนใจศึกษาและปฏิบัติธรรม ดำรงอยู่ได้ด้วยทานของทายกอุบาสกอุบาสิกาThe power of the Sangha, arising from the mind of the wholesome Dhamma body that connects and refines along the whole chain of bodies through to the human body, guiding one to study and practice — and sustained by the alms of lay supporters.10 คำสอน10 teachings สัญชาตญาณ · instinctความรู้ภายในอันมีมาแต่ดั้งเดิม พระอาจารย์ยกเรื่องลูกเต่าที่รู้ทางลงทะเลเองเป็นตัวอย่างKnowing that is present from the very origin of a life. Pra Ajarn illustrates it with the hatchling turtle that finds its own way to the sea.20 คำสอน20 teachings santosaสันโดษ · contentmentความยินดีพอใจในสิ่งที่ตัวมีตัวเป็น ทำให้ชีวิตพอมีสีสันโดยที่อกุศลไม่อาจเอาความอยากมาเป็นประเด็นชี้นำให้เกิดความโลภได้Satisfaction with what one has and is, keeping life colorful while denying the unwholesome side any craving to seize on and provoke into greed.75 คำสอน75 teachings sabbacittasādhāraṇaสัพพจิตตสาธารณะ · the universal mental factorsเจตสิก 7 ดวงที่เกิดกับทุกดวงจิตและตั้งอยู่ตลอดตราบที่ยังมีชีวิต ได้แก่ ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา เอกัคคตา ชีวิตินทรีย์ และมนสิการ ใช้ได้ทั้งฝ่ายกุศล อกุศล และอัพยากตะThe seven mental factors that arise with every state of consciousness and remain present as long as one lives: contact, feeling, perception, volition, one-pointedness, life-faculty, and attention — usable by the wholesome, unwholesome, and neutral alike.0 คำสอน0 teachings sampajaññaสัมปชัญญะ · clear comprehensionการรู้ทั่วพร้อม ที่เกิดตามมาเมื่อสติตั้งขึ้นแล้ว พระอาจารย์สอนว่าเป็นเครื่องรับรู้รายละเอียดได้ทั้งภายในและภายนอก อาศัยใจเป็นแดนเกิด และแผ่ออกไปครอบคลุมพื้นที่ได้ เมื่อแผ่ไปกระทบสิ่งที่ต้องการรู้ ใจก็รู้สิ่งนั้นทันที ต้องใช้สติและสัมปชัญญะประกอบกันเสมอThe all-round knowing that arises once mindfulness is established. Pra Ajarn teaches it as a faculty that takes in detail both within and without — arising from the heart, and able to be spread outward to cover an area, so that whatever it meets is known at once. Mindfulness and clear comprehension always work as a pair.177 คำสอน177 teachings sammā-satiสัมมาสติ · right mindfulnessการกำหนดรู้ให้ใจมีฐานที่ตั้งที่ชัดเจน ทำได้ทั้งขณะนั่งและขณะทำกิจอื่น ลืมตาหรือหลับตาก็ได้ เมื่อสติตั้งขึ้นบุญก็ไหลผ่านเข้ามา เป็นพื้นฐานที่ต้องพัฒนาต่อไปสู่สัมมาสมาธิNoting awareness so the mind has a clear resting place — possible while sitting or doing other tasks, eyes open or closed. When mindfulness arises, merit flows in; it is the foundation to develop further into right concentration.252 คำสอน252 teachings sammā-samādhiสัมมาสมาธิ · right concentrationการสำรวมใจให้จดจ่อตั้งมั่น พัฒนาต่อจากสัมมาสติ การหลับตาช่วยลดสิ่งกระตุ้นเร้าคือกามวัตถุรอบตัว ทำให้ใจสำรวมและตั้งมั่นได้Restraining the mind into focused steadiness, developed from right mindfulness. Closing the eyes reduces the surrounding sense-objects that stimulate, letting the mind gather and become steady.99 คำสอน99 teachings sammā arahaṃสัมมาอะระหัง · Samma Arahangคำภาวนาที่ใช้เอ่ยนามพระรัตนตรัยในการทำสมาธิ พระอาจารย์อธิบายว่าเป็นนามของพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ห่างไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง บริสุทธิ์บริบูรณ์ด้วยอธิศีล อธิจิต อธิปัญญาThe word recited in meditation to bring the Triple Gem to mind. Pra Ajarn explains it as the name of one who practices rightly and well, far from defilement, complete in higher virtue, higher mind, and higher wisdom.292 คำสอน292 teachings viveka-sukhaสุขวิเวก · the happiness of seclusionความสุขสงบอันเกิดจากความบริสุทธิ์ เป็นความสุขสงบ สันติ วิเวก วิราคะ วิมุตติ วิสุทธิ อันเป็นไปเพื่อนิพพาน ต้องอาศัยความสันโดษเป็นพื้นฐานThe peaceful happiness arising from purity — a happiness of peace, calm, seclusion, dispassion, liberation, and cleansing, tending toward nibbana, resting on contentment as its foundation.2 คำสอน2 teachings sobhaṇa-cetasikaโสภณเจตสิก · the beautiful mental factorsเจตสิกฝ่ายกุศลที่มีรัศมีสว่างไสว 7 ดวงแรกที่เกิดทุกครั้งเมื่อกุศลตั้งขึ้น คือ ศรัทธา สติ หิริ โอตตัปปะ อโลภะ อโทสะ ตัตรมัชฌัตตตา พร้อมอีก 6 คู่ของกายและจิตที่มีกำลังน้อยและต้องพัฒนาThe radiant wholesome mental factors — the first seven arising whenever the wholesome arises: faith, mindfulness, moral shame, moral dread, non-greed, non-aversion, and equanimity of mind, together with six further pairs of body and mind that are weak and must be developed.9 คำสอน9 teachings akusalaอกุศล · the unwholesomeธรรมฝ่ายไม่ดีที่คอยครอบงำบงการให้กระทำผิดทางกาย วาจา ใจThe unskilful nature that presses us to act wrongly in body, speech, and mind.934 คำสอน934 teachings องค์พระ · the inner Buddha-imageองค์พระแก้วใสสะอาดบริสุทธิ์ มีชีวิตจิตใจ นั่งอยู่บนแผ่นฌานและมีดวงธรรมเต็มรอบตัว ปรากฏขึ้นในใจเมื่อกำหนดนามว่าสัมมาอะระหัง อันเป็นนามของกายธรรม เพราะรูปกับนามเป็นของคู่กัน เมื่อกำหนดนามแล้วรูปสภาวะย่อมปรากฏตามมา พระอาจารย์สอนว่าเมื่อองค์พระปรากฏแล้ว ให้รวมกายมนุษย์กับกายธรรมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน คือเราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา เพื่อเกาะอาศัยท่านให้ท่านนำเราไปThe Buddha-image of clear bright crystal, alive and aware, seated upon the plate of jhāna with spheres of Dhamma filling the space all around it. It appears in the heart when one takes up the name "Samma Arahang" — the name of the Dhamma body — for name and form are a pair, and where the name is set the form duly follows. Pra Ajarn teaches that once it appears, the human body and the Dhamma body are gathered into one: we are the Buddha-image and the Buddha-image is us, so that we may hold to him and let him carry us on.317 คำสอน317 teachings abhaya-dānaอภัยทาน · the giving of forgivenessการให้อภัยแก่คู่กรณีที่เคยเบียดเบียนเราด้วยกายวาจา เมื่อให้อภัยแล้ว กุศลในตัวเราจะยืนยันว่าเราไม่ผูกโกรธ อกุศลจึงเอาเหตุการณ์นั้นไปก่อเวรต่อไม่ได้ วิบากกรรมก็หมดไป การปล่อยสัตว์ก็จัดเป็นอภัยทานคือให้อภัยแก่วิบากกรรมที่สัตว์นั้นเคยก่อไว้Forgiving a counterparty who has harmed us in body or speech. Once forgiven, the wholesome within confirms we hold no grudge, so the unwholesome cannot use the event to renew enmity, and the karmic result ends. Freeing captive animals is also a form of abhaya-dāna — forgiving the karmic results those beings created in the past.8 คำสอน8 teachings cattāri ariyasaccāniอริยสัจ 4 · the Four Noble Truthsความจริงของพระอริยเจ้า 4 ประการ ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค โดยอริยมรรคมีองค์ 8 เป็นส่วนหนึ่งของอริยสัจนี้เอง พระอาจารย์สอนให้กำหนดรู้ทุกขสัจ แล้วเจริญสมุทัยสัจจนเห็นทุกข์โทษภัยของเหตุแห่งทุกข์อย่างซาบซึ้ง จึงจะเคลียร์ทุกข์ออกไปได้ ทุกชีวิตล้วนกลัวทุกข์และมักเบือนหน้าหนี มีเพียงผู้ที่มีสัดส่วนกุศลธรรมมากพอเท่านั้นที่จะถูกชี้นำให้หันกลับมาเผชิญและเจริญอริยสัจได้ ทั้งนี้ในวิชชาธรรมกายยังเจริญอริยสัจ 4 ซ้ำในกาย 4 ระดับ รวมเป็นโสฬสกิจหรือ "เสร็จกิจ 16"The four truths of the noble ones — suffering, its origin, its cessation, and the path — with the Noble Eightfold Path itself forming one part of them. Pra Ajarn teaches us to know suffering for what it is, then to cultivate the truth of its origin until the danger held in that cause is felt through and through, for only then can suffering be cleared away. Every being fears suffering and turns its face from it; only those with enough of the wholesome in them are led to turn back and face it. In Vijjā Dhammakāya the four truths are worked through again at four levels of body — the sixteen tasks, "the sixteen accomplished."18 คำสอน18 teachings avijjāอวิชชา · ignoranceความไม่รู้และความไม่รู้จริงทั้งปวง ต้นเหตุที่ทำให้ประกอบเหตุผิดพลาด เมื่อเผลอสติหาย อวิชชาก็ตั้งขึ้นแทน บุญก็หยุดไหลAll not-knowing and false-knowing — the root that leads to wrong action. When mindfulness lapses, ignorance arises in its place and merit stops flowing.388 คำสอน388 teachings āhosikammaอโหสิกรรม · release from karmic debtการขอให้กรรมที่เคยล่วงเกินกันเป็นอันสิ้นสุด ไม่ส่งผลต่อกันอีกต่อไป มักกล่าวคู่กับการอุทิศส่วนบุญแก่คู่กรรมคู่เวรA mutual release from karmic debt for past wrongs, so that it no longer bears fruit — typically spoken together with the dedication of merit to those with whom one shares karmic ties.310 คำสอน310 teachings abyākataอัพยากตะ · the indeterminateธรรมชาติที่เป็นกลาง ไม่ใช่ทั้งกุศลและอกุศล หนึ่งในสามฝ่ายจากบทสวด กุสลา ธัมมาThe neutral nature, neither wholesome nor unwholesome — the third of the three natures named in the funeral chant, kusalā dhammā.489 คำสอน489 teachings ānāpānasatiอานาปานสติ · mindfulness of breathingการตั้งฐานที่ตั้งของใจไว้ที่ลมหายใจเข้าออก เป็นหนึ่งในกรรมฐานที่ผู้ปฏิบัติอาจใช้แทนศูนย์กลางกายฐานที่ 7 หากคุ้นเคยอยู่แล้วSettling the mind's base at the in-and-out breath — one of the meditation objects a practitioner may use in place of the center of the body at the seventh base, if it's already familiar.26 คำสอน26 teachings ānisaṃsaอานิสงส์ · beneficial fruitผลดีหรือคุณประโยชน์ที่เกิดจากการกระทำอันเป็นกุศลThe beneficial fruit or reward that arises from a wholesome deed.100 คำสอน100 teachings indriyaอินทรีย์ 5 · the five facultiesความเป็นใหญ่ในตัวเอง 5 ประการ คือ สติ ปัญญา ศรัทธา สมาธิ และวิริยะ เมื่อองค์ประกอบทั้ง 5 นี้ตั้งขึ้นพร้อมกัน กุศลก็เป็นใหญ่ในใจ ทำให้ประกอบเหตุแห่งบุญได้ทันทีโดยไม่ลังเลFive forms of mastery within oneself: mindfulness, wisdom, faith, concentration, and effort. When all five arise together, the wholesome side rules the mind, letting one create the causes of merit at once without hesitation.27 คำสอน27 teachings puñña-uddisanaอุทิศบุญ · dedication of meritการมอบส่วนแห่งบุญที่เราประกอบไว้ให้แก่ผู้อื่น เป็นเรื่องของพลังงานบุญ ต่างจากเมตตาที่เป็นคลื่นชำระบรรยากาศOffering a share of the merit we have made to others — a matter of merit-energy, distinct from loving-kindness, which is a purifying wave.66 คำสอน66 teachings