ธรรมรส · ชลบุรีDhammaros · Chonburi

ห้องสมุดธรรมรสThe Dhammaros Library

ธรรมะเพื่อการบรรลุอย่างฉับพลันDhamma for Instant Enlightenment

ห้องสมุดธรรมรสThe Dhammaros Library

ศัพท์ธรรมGlossary

มานะ · conceit

manaมานพบใน 18 คำสอนIn 18 teachings

มานะคือการถือตัว มีอย่างน้อย 3 แบบ คือถือว่าตนเหนือกว่าผู้อื่น ถือว่าตนต่ำกว่าผู้อื่น และถือว่าตนเสมอกับผู้อื่น เป็นสังโยชน์เบื้องสูงที่ฝ่ายอกุศลใช้สร้างอัตตาให้ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ผ่านการยอมรับจากผู้อื่น ความรู้สึก "ไม่ดีพอ" ที่เกิดจากการเอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับคนอื่นอยู่เรื่อยก็คือมานะเช่นกัน เป็นช่องที่อกุศลใช้กดให้เรารู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจ ทางแก้ไม่ใช่การโต้เถียงกับความคิดนั้น แต่คือการดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม

Māna is taking pride in oneself, in at least three forms: thinking oneself better than others, thinking oneself worse than others, and thinking oneself merely equal to others. It's a higher fetter (สังโยชน์) that the unwholesome nature uses to keep inflating the ego through others' approval. The nagging feeling of "not being good enough" — from constantly measuring yourself against other people — is māna too, an opening the unwholesome side uses to press you down into feeling small. The remedy isn't to argue with the thought; it's to stay grounded in the wholesome system (ระบบกุศลธรรม).

คำแปลตามพจนานุกรมStandard rendering: conceit; pride

คำสอนที่กล่าวถึง “มานะ”Teachings that speak of “มานะ”

23 ส.ค. 256923 Aug 2026วงจรธรรมชาติแห่งบุญกรรม: จากลำดับศรัทธาสู่ปฏิจจสมุปบาทThe Natural Circuit of Merit and Karma: From the Stages of Faith to Dependent Originationพระอาจารย์อธิบายกลไกของ “วงจรธรรมชาติ” ที่ประกอบด้วยสสาร คลื่น และพลังงาน พร้อมไล่เรียงลำดับศรัทธาตั้งแต่การเปิดใจไปจนถึงศรัทธาที่แท้จริง อธิบายว่าเหตุใดผลบุญจึงไม่แปรผันตรงกับจำนวนที่ให้ และคลี่คลายปฏิจจสมุปบาทธรรมผ่านเรื่องเล่าของชายผู้ถูกเพื่อนชวนไปดื่ม ปิดท้ายด้วยเจตสิก 52 ดวงอันเป็นรากฐานสำคัญของการปฏิบัติธรรมPhra Ajarn lays out the mechanics of a “natural circuit” made of matter, wave, and energy, then traces the stages of faith from simply opening the mind to true faith itself. He explains why the return on merit is not proportional to what is given, unpacks dependent origination through the story of a man torn between his friends and his family, and closes with the 52 mental factors (cetasika) that underlie all meditation practice.กตัญญูกตเวที · โทสะ · วิบัติ 20 ก.ค. 256920 Jul 2026ทำงานร่วมกันไม่ได้เพราะทิฐิมานะ มีวิธีลดอย่างไร?Working together is hard because of pride and clinging to views — how do we reduce it?การลดทิฐิมานะต้องเข้าใจกฎแห่งกรรมและกฎไตรลักษณ์ อาศัยความสันโดษยินดีพอใจในสิ่งที่ตนมีตนเป็น พร้อมทั้งอยู่ใกล้กัลยาณมิตรและศึกษาธรรมะตามหลักมงคลชีวิตReducing mana-ditthi means understanding the law of kamma and the law of the three characteristics, resting in contentment with what we have, and keeping good friends while studying the Dhamma along the lines of the blessings for life.โทสะ · กฎแห่งกรรม · มานะ 17 ก.ค. 256917 Jul 2026จะป้องกันไม่ให้อกุศลเข้าครอบงำใจได้อย่างไร?How Can We Keep Unwholesome States From Taking Over the Mind?อกุศลเข้าสิงมาเป็นชุดทั้งกาย เวทนา จิต ธรรม วิธีป้องกันคือให้กุศลเข้าสิงแทนด้วยการมีสติกำหนดต่อเนื่อง เพราะสติเป็นเจตสิกฝ่ายกุศลที่ตั้งขึ้นพร้อมโสภณเจตสิกอีกหลายดวงUnwholesome states move in as a full package — body, feeling, mind, and mental factors together. The remedy is to let wholesome states take hold instead, through sustained mindfulness, since mindfulness arises together with a whole cluster of beautiful mental factors.โทสะ · ใจ · มานะ 3 ก.ค. 25693 Jul 2026เหตุใดจึงกล่าวว่า 'สร้างโลกสวยด้วยใจเรา' และเหตุใดการปฏิบัติธรรมจึงขจัดความคิดเบียดเบียนได้ดีที่สุด?Why Is It Said We 'Build a Beautiful World With Our Own Mind,' and Why Does Practice Best Remove Harmful Thoughts?พระอาจารย์ขยายความโอวาทหลวงพ่อว่าไม่มีวิธีใดขจัดความคิดเบียดเบียน ความเห็นแก่ตัว และทิฐิมานะได้ดีเท่าการปฏิบัติธรรม เพราะเหนี่ยวนำบุญได้มากพอ อธิบายว่าความคิดเบียดเบียนคืออารมณ์ของอกุศลที่เข้าสิงใจ และการปฏิบัติทั้งเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติจะทำให้หลุดพ้นอย่างต่อเนื่องจนสัดส่วนของกุศลเต็ม 100%Pra Ajarn expands on Luang Phor's teaching that no method removes harmful thoughts, selfishness, and conceit as well as meditation practice, because it draws in enough merit. He explains that harmful thoughts are the moods of the unwholesome side possessing the mind, and that practicing both liberation of heart and liberation by wisdom brings continuous liberation until the wholesome proportion reaches one hundred percent.โทสะ · ใจ · มานะ 20 มิ.ย. 256920 Jun 2026ปฏิจจสมุปบาทในชีวิตจริง — จากใจที่ถูกสิงสู่วงจรแห่งทุกข์Dependent Origination in Real Life — From a Possessed Mind to the Cycle of Sufferingพระอาจารย์อธิบายเจตสิกสามกลุ่มที่กุศลและอกุศลใช้เป็นเครื่องมือ แล้วสาธิตวงจรปฏิจจสมุปบาทผ่านเรื่องเล่าจริงของชายผู้เลือกไปดื่มกับเพื่อนแทนที่จะอยู่กับครอบครัว ปิดท้ายด้วยหน้าที่ของศีลในการให้ความปลอดภัยและความบริสุทธิ์ และเหตุผลที่ต้องสวดมนต์ไหว้พระทุกเช้าค่ำPhra Ajarn explains the three groups of mental factors used as tools by the wholesome and unwholesome, then walks through the cycle of dependent origination using the true story of a man who chose to drink with friends over staying with his family — closing with the twin functions of virtue, safety and purity, and why chanting morning and evening matters so much.โทสะ · กฎแห่งกรรม · ผังสำเร็จ 30 เม.ย. 256930 Apr 2026ปัญญาสามระดับ: สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ล้วนอาศัยการกำหนดThree Levels of Wisdom: Learning, Reflecting, Meditative — All Need Deliberate Intentธรรมบรรยายภาคบ่ายในโครงการบวชบูชาธรรมหลวงพ่อ รุ่นที่ 12 พระอาจารย์อธิบายว่าปัญญาวิมุตติเกิดจากการสั่งสมปัญญาสามระดับ คือ สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา และภาวนามยปัญญา ซึ่งแต่ละระดับล้วนต้องอาศัย “การกำหนด” ของใจเป็นเงื่อนไขสำคัญ ปิดท้ายด้วยบทสวดอุทิศบุญIn this afternoon talk during the 12th ordination retreat, the teacher explains that liberating wisdom (paññā-vimutti) arises from cultivating three levels of wisdom — wisdom from listening, wisdom from reflecting, and wisdom from meditation — each of which depends on the mind's deliberate “setting of intent.” The talk closes with a dedication chant.วิชชาธรรมกาย · ใจ · มานะ 19 เม.ย. 256919 Apr 2026ฉากหลังของเรา: ครูบาอาจารย์ พระรัตนตรัย และเทคนิคซ้อนตัวเองกับพระประธานแก้วใสOur Backing Force: Teachers, the Triple Gem, and the Technique of Overlaying Oneself with the Crystal Buddha Imageพระอาจารย์สอนธรรมทายาทช่วงใกล้จบโครงการว่าทำไมข้ออ้างเล็กน้อยก็ไว้ใจไม่ได้ อธิบายว่าครูบาอาจารย์ พระรัตนตรัย พระนิพพาน และจักรพรรดิในกลางดวงบุญเป็นฉากหลังที่ทำงานร่วมกัน เล่าประวัติความเป็นมาของวัดปากน้ำกับวัดพระธรรมกาย สรุปสติปัฏฐาน 4 แบบเข้าใจง่าย และปิดท้ายด้วยเทคนิคนึกภาพตัวเองซ้อนกับพระประธานแก้วใสเพื่อเชื่อมกับพระนิพพานNear the end of a Dhamma-heir program, Phra Ajarn teaches why even the smallest excuse can't be trusted, explains how teachers, the Triple Gem, Nibbāna, and the sovereign of the merit sphere all work together as our backing force, recounts the history connecting Wat Paknam and Wat Phra Dhammakaya, gives a plain-language summary of the four foundations of mindfulness, and closes with a technique of visualizing oneself merged with a crystal-clear Buddha image to connect with Nibbāna.โทสะ · กฎแห่งกรรม · วิชชาธรรมกาย 12 เม.ย. 256912 Apr 2026กำหนดคือกุญแจของการเคลียร์: กายกับใจรวมกันหนึ่งจุด ดวงธรรมกับดวงใจ ท่อทานแห่งบุญ และเหตุใดจึงต้องมีครูพาไปให้ถึงพระนิพพานDetermination Is the Switch That Triggers Clearing: Uniting Body and Mind at One Point, the Sphere of Dhamma vs. the Sphere of the Heart, and Why a Teacher Must Guide the Way to Nibbanaธรรมบรรยายภาคบ่ายที่เขาแก้วเสด็จ แบบถามตอบเจาะลึกในโครงการธรรมรส พระอาจารย์อธิบายว่าการกำหนดคือกุญแจของการเคลียร์มลทิน เพียงเอากายกับใจมารวมกันหนึ่งจุดด้วยสติ ท่านไขความแตกต่างระหว่างดวงธรรมกับดวงใจ อธิบายว่าทำไมศีลมากขึ้นท่อทานแห่งบุญจึงใหญ่ขึ้น ตอบคำถามเรื่องมโนกรรม การให้อภัยแต่ไม่อยากเจอหน้า อารมณ์กุศลกับอกุศล และปิดท้ายด้วยความสำคัญของครูบาอาจารย์ในการนำไปสู่พระนิพพานIn this deep-dive Q&A afternoon session at Khao Kaeo Sadet during the Dhammaros program, the teacher explains that determination is the switch that triggers the automatic clearing of impurity, requiring only that body and mind unite at a single point through mindfulness. He unpacks the difference between the sphere of Dhamma and the sphere of the heart, explains why more precepts widen the channel through which merit flows, and answers extensive questions on mental kamma, forgiveness without reconciliation, wholesome versus unwholesome emotion, and why a teacher's guidance remains essential all the way to Nibbana.โทสะ · ผังสำเร็จ · ใจ 26 ธ.ค. 256826 Dec 2025ทำไมคนที่จะร่ำรวยได้ต้องประกอบด้วยพรหมวิหารธรรมWhy Must Someone Who Wants to Truly Prosper Cultivate the Four Divine Abidings?พระอาจารย์อธิบายผ่านโอวาทของหลวงปู่ว่า ผู้ตั้งอยู่ในพรหมวิหารธรรมย่อมปราศจากอภิชฌา พยาบาท และมิจฉาทิฏฐิ ซึ่งเป็นทางของพระพุทธเจ้าที่จะทำให้ร่ำรวยได้ ต่างจากผู้ยังมีธรรมเหล่านี้ซึ่งเดินตามทางของมารและไม่อาจร่ำรวยได้อย่างแท้จริงDrawing on a teaching from his own preceptor, the teacher explains that someone established in the four divine abidings (loving-kindness, compassion, sympathetic joy, and equanimity) is free of covetousness, ill-will, and wrong view — this is the path of the Buddha that leads to true prosperity, unlike the path of those still caught in these three, which is the path of Mara and cannot lead to real wealth.ผังสำเร็จ · ใจ · มานะ 15 ต.ค. 256815 Oct 2025ดีแค่ไหนเรียกว่าดีพอ และใจที่ขาดแคลนเกิดจากอะไรHow Much Is “Good Enough,” and Where Does a Sense of Lack Come From?ความรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอเกิดจากมานะที่ชอบเปรียบเทียบตนกับผู้อื่น ทางแก้คือดำรงอยู่กับกุศลธรรมและความสันโดษ ยินดีพอใจในสิ่งที่ตนมีตนเป็น โดยไม่ต้องเปรียบเทียบกับใครThe feeling of never being good enough comes from mana—the habit of comparing ourselves with others. The remedy is to dwell in wholesome states and cultivate contentment (santosa), being at ease with what we already have and are, without comparison.ผังสำเร็จ · ใจ · มานะ 5 ส.ค. 25685 Aug 2025ถือตัวไปทำไมWhy Hold On to Comparing Yourself to Others?พระอาจารย์อธิบายว่ามานะคือเจตสิกฝ่ายอกุศลที่ชี้นำให้เปรียบเทียบตนกับผู้อื่นไม่ว่าจะถือว่าเหนือกว่า ต่ำกว่า หรือเท่ากัน ล้วนก่อปัญหาทั้งสิ้น ทางแก้คือให้ยึดธรรมเป็นหลัก และพึ่งพาผู้รู้ผู้มีอานุภาพทั้งภายในภายนอกเมื่อเจอปัญหาอุปสรรคThe teacher explains that conceit is an unwholesome mental factor that drives comparison with others — whether feeling superior, inferior, or equal — and each brings its own trouble. The remedy is to measure oneself against the Dhamma alone, and to rely on the Knower and the Powerful One, within and without, whenever problems or obstacles arise.ใจ · มานะ · ผู้มีอานุภาพ 17 ก.ค. 256817 Jul 2025อุปกิเลส 16 คืออะไร และเป็นเหตุให้จิตเศร้าหมองอย่างไรWhat Are the 16 Kinds of Corruption That Cloud the Mind?อุปกิเลส 16 คือเครื่องเศร้าหมองของจิต 16 ประเภท เช่น ความโลภ ความพยาบาท ความผูกโกรธ ความลบหลู่คุณท่าน ความริษยา ความตระหนี่ เมื่ออกุศลเข้าสิงจิตจะดึงดวงเหล่านี้มาซ้อนทำให้เกิดพฤติกรรมโดยอัตโนมัติ แก้ไขได้ด้วยทาน ศีล ภาวนา และการรู้ตัวแล้วขอโทษทันทีThe 16 corruptions are subtle unwholesome states that cloud the mind — greed, ill-will, grudge-holding, disrespect toward one's benefactors, envy, stinginess, and more. When unwholesome forces take hold, they draw these states in and drive our behavior automatically. The remedy is giving, precepts, meditation, and an immediate, sincere apology the moment we notice.ใจ · มานะ · พระนิพพาน 18 มิ.ย. 256818 Jun 2025เหตุใดบางคนถึงมีทิฐิมานะสูง จะช่วยแก้ไขได้อย่างไรWhy do some people have such strong pride and stubbornness?ทิฐิมานะสูงเกิดจากอวิชชาและอกุศลเข้าสิงจิต ดึงเอาความรู้สึกนึกคิดของสัตว์นรก อสุรกาย หรือเดรัจฉานเข้ามาปรากฏในใจ ทางแก้คือพูดคุยเฉพาะช่วงที่กุศลเป็นเจ้าเรือนเท่านั้น และควรอาศัยผู้ที่เขาเคารพนับถือเป็นผู้พูดStrong pride and stubbornness arise from ignorance and unwholesome states possessing the mind, drawing in the mind-qualities of hell-beings, demons, or animals so they surface as our own thoughts. The remedy is to speak only when the wholesome is in charge of that person's mind — and ideally through someone they genuinely respect.ใจ · มานะ · หลุดพ้น 29 ก.ค. 256729 Jul 2024ผู้มักโกรธจะละความโกรธได้อย่างไรHow Can Someone Who Is Prone to Anger Let Go of Itพระอาจารย์อธิบายว่าความโกรธเกิดจากอกุศลอาศัยความยินร้ายและความเสียใจในรูปรสกลิ่นเสียงสัมผัสมากดดันให้เราทำบาปทางกายวาจา การเจริญสัมมาสติเพื่อวางใจเป็นกลางๆ อยู่กับอุเบกขาธรรม จึงเป็นทางเดียวที่จะทำให้ความโกรธไม่อาจครอบงำได้The teacher explains that anger arises when unwholesome forces exploit our dislike and disappointment toward sights, sounds, smells, tastes, and touch, pressuring us into wrongful speech and action. Cultivating right mindfulness to hold the mind in equanimity is the only way to keep anger from taking hold.วิบัติ · ผังสำเร็จ · ใจ 9 ก.ค. 25679 Jul 2024เครื่องผูกสัตว์ไว้ในภพ 4 ประการ (โยคะ 4) คืออะไรWhat Are the Four Bonds That Tie Beings to Existence?โยคะ 4 คือกามโยคะ ภวโยคะ ทิฏฐิโยคะ และอวิชชาโยคะ เป็นเครื่องมือที่อกุศลใช้ผูกมัดสรรพสัตว์ไว้ในภพ ต้องอาศัยศีล สมาธิ ปัญญา และวิชชาจึงจะหลุดพ้นได้The four bonds — the bond of sensual pleasure, the bond of becoming, the bond of wrong view, and the bond of ignorance — are the tools the unwholesome side uses to keep beings bound to the cycle of existence. Precepts, concentration, wisdom, and true knowledge are what free us from them.มานะ · ผู้มีอานุภาพ · หลุดพ้น 8 ก.ค. 25678 Jul 2024สังโยชน์ 10 คืออะไร (ตอนที่ 2: สังโยชน์เบื้องสูง)What Are the Ten Fetters? (Part 2: The Higher Fetters)ต่อจากสังโยชน์เบื้องต่ำ พระอาจารย์อธิบายสังโยชน์เบื้องสูง 5 ประการ ได้แก่ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ และอุทธัจจะกุกกุจจะ พร้อมชี้ให้เห็นว่าการเอาใจไว้ภายในตามหลักอริยสัจ 4 คือทางออกจากทุกข์ทั้งปวงContinuing from the lower fetters, the teacher explains the five higher fetters — craving for the form realm, craving for the formless realm, conceit, and restlessness — and points to keeping the mind turned inward, per the Four Noble Truths, as the way out of all suffering.ใจ · มานะ · เวทนา 5 ก.ค. 25675 Jul 2024มงคลที่ 23 ความถ่อมตน คืออะไร และสำคัญอย่างไร?What Is the 23rd Blessing, Humility, and Why Does It Matter?พระอาจารย์อธิบายมงคลชีวิตข้อที่ 23 ความถ่อมตนว่าเป็นการปรารภตนเอง ต่างจากความเคารพที่ปรารภผู้อื่น และเป็นกุญแจสำคัญที่เปิดให้ระบบกุศลธรรมตั้งขึ้นในใจ พร้อมแนะวิธีแก้ความถือดีด้วยการคบกัลยาณมิตรและโยนิโสมนสิการHe explains the 23rd blessing of life, humility — a matter of examining oneself, unlike respect, which concerns others — and shows how it is the key that opens the way for the wholesome system to establish itself in the heart, offering good company and wise reflection as the remedy for pride.ใจ · มานะ · วิหารธรรม 23 มิ.ย. 256723 Jun 2024มงคลที่ 28 เป็นคนว่าง่าย ทำไมบางคนจึงว่ายากสอนยาก?Blessing 28: Being Easy to Correct — Why Are Some People So Hard to Teach?พระอาจารย์อธิบายว่าความว่ายากสอนยากเกิดจากมลทินคืออวิชชาและมิจฉาทิฏฐิที่ปิดกั้นใจ แบ่งคนหัวดื้อเป็น 3 ประเภท และชี้ทางพัฒนาจากการเปิดใจยอมรับไปสู่ความนับถือ เคารพ เลื่อมใส และศรัทธา อันเป็นรากฐานของอินทรีย์ 5Pra Ajarn explains that being “hard to teach” comes from the defilements of ignorance and wrong view clouding the mind. He describes three types of stubbornness and traces the path from openly accepting guidance, through respect and admiration, to full faith — the very foundation of the Five Spiritual Faculties.โทสะ · ใจ · มานะ