คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

สังขตธาตุกับอสังขตธาตุ: ความแตกต่างระหว่างสิ่งปรุงแต่งกับพระนิพพานThe Conditioned and the Unconditioned Element: The Difference Between Compounded Nature and Nibbana

วันอังคารที่ 10 มีนาคม 2569Tuesday, 10 March 2026อ่าน ~33 นาที~19 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์อธิบายสัมมาสติสามส่วนจากพุทธพจน์ พร้อมชี้ให้เห็นความแตกต่างสำคัญระหว่างสังขตธาตุ คือธรรมชาติที่มีปัจจัยปรุงแต่งในภพสาม กับอสังขตธาตุ คือพระนิพพานซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งใดๆ เลย ท่านยังเล่าถึงยาสมุนไพรโบราณที่ใช้ขจัดธาตุดำให้กายสงบก่อนปฏิบัติธรรม และสอนให้เผชิญหน้ากับทุกข์ด้วยขันติและตบะแทนการหลบหนี ปิดท้ายด้วยการแผ่เมตตาและอุทิศส่วนกุศลPhra Ajarn Suraphong unpacks the Buddha's three-part teaching on right mindfulness, then draws a key distinction between the conditioned element -- nature governed by conditioning factors within the three realms of existence -- and the unconditioned element, Nibbana, which has no conditioning factors at all. He also recounts how ancient herbal medicine was once used to calm the body's dark elements before practice, and teaches facing suffering with patience and austerity rather than fleeing it. The sit closes with loving-kindness and merit dedication.

เหตุผลที่ต้องดำรงอยู่กับธรรมชาติฝ่ายกุศล

การปฏิบัตินี้มีความจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เพราะเราอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย มีแต่ธรรมชาติฝ่ายเท่านั้นที่ให้ประโยชน์ ให้ความเข้าใจ ให้ความถูกต้องและความดีงาม ให้ความสมปรารถนาแก่เราได้ ธรรมชาติอื่นล้วนไม่ให้คุณไม่ให้ประโยชน์ใดๆ เลย นำซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยเป็นอันมาก เพราะธรรมชาตินั้นเป็น ดังนั้นเราจึงมีความจำเป็นต้องเรียนรู้ที่จะดำรงอยู่กับธรรมชาติอันเป็นกุศล เรียนรู้ทำความเข้าใจแล้วฝึกฝนให้เราสามารถดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศลอย่างเป็นปกติ เช้าสายบ่ายเย็นสามารถดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศลได้ ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านได้ตรัสสอนแก่พระภิกษุสงฆ์ว่า ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกายเวทนาจิตและธรรมเพื่อขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป ต้องมาทำความเข้าใจถึงความสำคัญของประโยคนี้ ซึ่งเป็นประโยคที่เปลี่ยนชีวิตจากปุถุชนคนธรรมดาให้เป็นอริยชนได้เพียงแค่ประโยคเดียว

สัมมาสติสามส่วน: กำหนดรู้ กลไกอัตโนมัติ และเหตุปัจจัย

พระองค์ทรงสอนให้พระภิกษุสงฆ์ที่จะดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศลนั้น จำเป็นต้องกำหนดรู้ การกำหนดคือการหมายไว้ การระบุ การเจาะจง หมายไว้ตรงไหนระบุตรงไหนเจาะจงตรงไหนใจจะถูกใส่ไว้ตรงนั้น หมายไว้ที่เท้า เจาะจงที่เท้า ใจก็จะไปปรากฏที่เท้า การรับรู้เกิดขึ้นทันที สามารถรับรู้ได้ว่าเท้าสัมผัสกับพื้นเย็นร้อนอ่อนแข็ง ก่อนหน้านี้ถ้าไม่ระบุไม่เจาะจงก็ไม่สามารถรู้ได้ ทั้งที่เซลล์ประสาทก็มีอยู่ไม่ได้เสียหายอะไร แต่สำคัญที่ใจ ถ้าเราเปลี่ยนมาที่ลมหายใจ ลมเข้ากระทบผนังโพรงจมูกเราก็รู้ ลมออกกระทบผนังโพรงจมูกเราก็รู้ หายใจเข้าสั้นก็รู้ หายใจเข้ายาวก็รู้ ก็จำเป็นต้องมากำหนดรู้ เอาใจมาใส่ไว้ตรงไหนจึงจะรู้ได้ แม้เอาใจมากำหนดรู้ ก็ต้องอาศัยเซลล์ประสาทร่วมกับระบบสมองด้วย เมื่อมากำหนดที่หัวใจก็จะรับรู้ได้ถึงการเต้นการสูบฉีดของหัวใจ สัญญาณทั้งหลายเหล่านี้เป็นสัญญาณที่เนื่องด้วยกาย เมื่อเราไปรับรู้ ดวงรู้คือดวงจะตั้งขึ้น เมื่อตั้งขึ้นแล้วก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานบริสุทธิ์มาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ทำการปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมในตัวเราให้สะอาดให้บริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมอง เพราะบุญคือเป็นปฏิปักษ์กันกับมลทินซึ่งเป็นความสกปรก เจอกันก็ต้องชำระสะสางกันเป็นเรื่องปกติ และนี่เป็นประเด็นสำคัญ เพราะในแต่ละมิติที่เราดำรงอยู่ล้วนมีมลทินทั้งสิ้น

ระบบอัตโนมัติของใจ เปรียบดั่งระบบย่อยอาหารของร่างกาย

เมื่อเรากำหนดรู้ ดวงรู้คือดวงสตินี้อย่างต่อเนื่อง พลังงานบริสุทธิ์ก็จะมาชำระมลทินให้เบาบาง นั่นหมายถึงปัญหาอุปสรรคก็จะเบาบางไปด้วย เพราะมลทินเป็นตัวก่อปัญหาและอุปสรรค เมื่อพลังงานบริสุทธิ์คือบุญมาชำระมลทินให้หมดไป ปัญหาก็หมดไป ความยุ่งยากลำบากก็หมดไปด้วย เราก็จะหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่อีกมิติหนึ่งที่ละเอียดกว่า มีผลให้สัดส่วนของกุศลเพิ่มขึ้น ทอนกำลังของอกุศลให้ลดลง ทำให้ชีวิตเราอยู่ง่ายขึ้น สบายขึ้น มีชีวิตชีวา ปลอดโปร่งขึ้น ผ่อนคลายขึ้น นี่คือคำสอนส่วนแรกของ สัมมาสตินั้นมี 3 ส่วน แค่ประโยคเดียวแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ส่วนแรกคือการกำหนดรู้ เบื้องหลังกลไกการทำงานของธรรมชาตินั้นเป็นระบบอัตโนมัติ คล้ายกับร่างกายเรา เวลาเรากินอาหารก็จะมีระบบอัตโนมัติของร่างกาย เช่น ระบบลำเลียงอาหาร ระบบย่อยอาหาร ระบบดูดซึม ระบบขับถ่าย ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นระบบอัตโนมัติทั้งสิ้น ใจเราก็เช่นเดียวกัน ใจก็มีส่วนของระบบอัตโนมัติที่เราไม่รู้ว่ามันทำงานอย่างไร ดวงรู้คือดวงสติตั้งขึ้นแล้วเกิดกลไกของระบบธรรมชาติของใจที่เกี่ยวเนื่องกับใจทั้งหมด ล้วนเป็นระบบปฏิบัติการ ตั้งแต่กำหนดรู้ดวงรู้คือดวงสติ กำหนดรู้หมายถึงการใส่ใจเข้าไปรู้ ภายในใจ ระบบปฏิบัติการที่ซับซ้อนนี้ล้วนเกิดในใจทั้งสิ้น

เมื่อธรรมชาติฝ่ายกุศลหรืออกุศลแย่งเป็นเจ้าเรือน

ส่วนที่ 2 เป็นส่วนที่พระองค์ทรงระบุเจาะจงว่าต้องที่กายเวทนาจิตธรรม เอาใจไปรับรู้ที่กาย เอาใจไปรับรู้ที่เวทนา ซึ่งเป็นส่วนชั้นแรกของใจ ใจประกอบด้วยเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ วิญญาณมีความสามารถที่จะไปรับรู้อะไรก็ได้ในส่วนของเวทนา จิต และธรรม สามารถรับรู้ได้ทั้งภายในและภายนอก ที่พระองค์ทรงสอนให้เรากำหนดรู้ที่กายเวทนาจิตและธรรม ก็เพราะเวลาธรรมชาติทั้งหลายเข้าสิงใจ เข้ามาแย่งชิงแล้วเข้ามาเป็นเจ้าเรือน ใครละเอียดกว่าไวกว่าก็สามารถเข้ามาเป็นเจ้าเรือนได้ รับได้ทีละอย่าง ธรรมชาติใดเข้ามาก่อน เขาก็จะเอาจิตของฝ่ายเขาเอากายเวทนาจิตลงมาซ้อนที่กายเวทนาจิตธรรมของเรา ตรงนี้แหละที่ทำให้พฤติกรรมของเราเปลี่ยนไป ถ้าอกุศลแย่งชิงเข้ามาได้ พฤติกรรมเราก็จะหยาบกระด้างหยาบคาย ความรู้สึกนึกคิดไม่ดีงาม เวทนาความรู้สึกก็จะเป็นทุกข์ อยู่ในสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก แต่หากฝ่ายกุศลได้ กุศลก็จะเอากายเวทนาจิตธรรมของฝ่ายกุศลซึ่งสูงส่งกว่ากายมนุษย์มาซ้อนที่กายมนุษย์เพื่อยกให้สูงส่งดีงามขึ้น เมื่อธรรมชาติเป็นกุศลเข้ามาสิงแล้ว ก็จะเหนี่ยวนำบุญให้ไหลผ่านเข้ามาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม เขาจึงต้องเอากายเวทนาจิตธรรมที่มีคุณภาพลงมาซ้อน เพื่อยกระดับกายเวทนาจิตของมนุษย์ให้สูงส่งดีงามตามไปด้วย กระแสธารแห่งบุญเป็นกุศลตั้งขึ้น ก็พรั่งพรูผุดผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้ดวงสตินี้อย่างต่อเนื่อง มาทำการชำระสะสางมลทินทำให้เกิดความรู้สึกหลุดพ้น แต่ถ้าอกุศลเป็นเจ้าเรือน เขาก็จะเอากายเวทนาจิตธรรมของฝ่ายเขาซึ่งมีคุณภาพต่ำกว่ามากดธาตุธรรมของกายมนุษย์ให้ตกต่ำไปด้วย เพราะเขาต้องการเหนี่ยวนำบาปเข้ามา เมื่อบาปถูกเหนี่ยวนำเข้ามา อกุศลจิตตั้งขึ้นและอกุศลเจตสิกคือโลภะโทสะโมหะราคะทั้งหลายปรากฏขึ้น ก็จะเหนี่ยวนำเอามลทินอันเป็นพลังงานฝ่ายบาปไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่อง เมื่อบาปไหลผ่านเข้ามา ระบบก็จะตกต่ำจากมิตินี้ไปสู่มิติที่มืดมิดกว่า ด้วยอำนาจแห่งอกุศล เป็นเสียงภายในอันเป็นอกุศลชี้นำแล้วเกิดอารมณ์อยากจะกระทำสิ่งที่ไม่ดีงามไม่ถูกต้อง แล้วแต่ว่าจะเป็นโลภะ โทสะ หรือโมหะ

ไตรลักษณ์คือลักษณะสามอย่างของธรรมชาติ: กุสลาธรรมา อกุสลาธรรมา อัพยากตาธรรมา

หากเราไม่กำหนดที่กายเวทนาจิตและธรรม เราจะไม่อาจรู้ได้เลยว่าธรรมชาติ 3 ฝ่ายคือไตรลักษณ์มีอยู่จริง คือกุสลาธรรมา อกุสลาธรรมา อัพยากตาธรรมา ไตรแปลว่าลักษณะ 3 อย่างของธรรมชาติ ส่วนที่เรากล่าวกันว่าอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นั้นเป็นการลงไปในรายละเอียดของธรรมชาติฝ่ายอกุศล คือสังขตธาตุ ซึ่งต้องอาศัยปัจจัยปรุงแต่ง ธรรมชาติมี 2 คือสังขตธาตุกับอสังขตธาตุ พระนิพพานนั้นเป็นอสังขตธาตุ อสังขตธรรม คือไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง ส่วนธาตุธรรมที่อยู่ใน 3 นั้นเป็นสังขตธรรม ซึ่งใจปรุงแต่งและมีเหตุปัจจัยในการปรุงแต่ง คือที่เราคลุกเคล้าปนเปกันอยู่นี่แหละ ส่วนกุสลาธรรมาที่บริสุทธิ์ล้วนๆ ของกุศลนั้น ไม่มีปัจจัยอื่นใดปรุงแต่ง เป็นธาตุล้วนธรรมล้วนของกุศล บริสุทธิ์บริบูรณ์ มีสัมมาทิฐิ 100% ความบริสุทธิ์ 100% ส่วนที่ 2 นี้ที่พระองค์ทรงสอนให้เรากำหนดรู้ที่กายเวทนาจิตธรรม ก็คือให้รู้เหตุปัจจัยที่แท้จริงที่บงการชีวิตของเราและสรรพสัตว์ให้เป็นไปต่างๆ นานา

อภิชฌาและโทมนัส: กฎแห่งกรรมกับไตรลักษณ์

ส่วนที่ 3 เป็นส่วนที่กล่าวถึงเป้าหมายสำคัญ คือจำเป็นต้องขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป อภิชฌาแปลว่าความยินดีพอใจที่เกิดขึ้นแล้วทำให้เกิดความโลภอยากจะได้ โทมนัสคือความเสียใจที่อกุศลเอามาเป็นประเด็นชี้นำให้เกิดความโกรธ ความเบียดเบียนทั้งหลาย ความจริงความยินดียินร้ายเป็นผลของ กฎแห่งกรรมให้ผลแก่ชีวิตเราตลอดเวลาทุกๆ ปัจจุบัน กฎแห่งกรรมคือการประกอบเหตุในอดีตแล้วเกิดเป็นวิบัติ วิบัติเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มี เมื่อให้ผลก็จะมีอายตนะดึงดูดองค์ประกอบทั้งหลายเข้ามาให้เกิดความเป็นไปต่างๆ ตาม ฝ่ายบุญก็ให้ความยินดีพึงพอใจ ฝ่ายบาปก็จะให้ความเสียใจไม่น่ายินดี กรรมนั้นมีปริมาณจำกัด การจะให้ความยินดีหรือยินร้ายก็ตามปริมาณการประกอบเหตุมากน้อยแค่ไหน แต่อกุศลให้อยากได้เยอะๆ ทั้งที่มันมีแค่นั้น แล้วชี้นำให้ละโมบโลภมากทำอะไรเกินเลย เพื่อให้เดือดร้อนจะได้เหนี่ยวนำบาปเข้ามาได้ การดำรงชีวิตเราเอาแต่พอสมควร กุศลจะผลักดันให้เกิดความเพียรความอดทนอันเป็นไปตามผังสำเร็จ ให้บากบั่นมีปัญญาพากเพียรตามความเป็นจริง ในขณะที่กฎแห่งกรรมให้ผล ก็ชี้นำให้ประกอบเหตุไปพร้อมๆ กัน พระองค์จึงสอนให้ขจัดความยินดียินร้ายให้หมดไป แล้วดำรงอยู่ในอุเบกขาธรรม ตัตรมัชฌัตตตาเจตสิกอันเป็นกุศลจะตั้งขึ้น ทำใจให้สมดุล ไม่ยินดียินร้ายไปกับสิ่งกระตุ้นทั้งหลาย

เจตสิกฝ่ายกุศลนำสู่ปฐมฌาน

เพื่อที่เราจะได้ดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศล จะมาพร้อมเจตสิกอันเป็นกุศลซึ่งประกอบด้วยสติ ศรัทธา หิริ โอตตัปปะ อโลภะ อโทสะ และตัตรมัชฌัตตตาเจตสิก ซึ่งจะมีผลให้เกิดความสงบทั้งกายและใจ กายเบาไม่หนัก กายละเอียดอ่อนใจละเอียดอ่อนละมุนละไม ซื่อสัตย์ กายใจที่ควรแก่การงานเหมาะสม เหล่านี้ล้วนเป็นเจตสิกที่จะก่อให้เกิดปฐมฌานขึ้น เพียงแค่เราดำรงอยู่กับตัตรมัชฌัตตตาเจตสิก คือเจตสิกที่วางใจให้เป็นกลางสมดุล พร้อมกับเหนี่ยวนำบุญเข้ามาชำระมลทินของกายและใจ ทำให้กายใจไม่กระสับกระส่าย กายเบาใจเบา สงบได้ กายซื่อสัตย์ใจก็ซื่อสัตย์ ควรแก่การงานก็สามารถดำเนินสู่ปฐมฌานได้

อุปมายาสมุนไพรโบราณ: การขจัดธาตุดำเพื่อให้กายสงบ

เราจำเป็นต้องเข้าใจตรงนี้ ในยุคสมัยโบราณบางยุคสมัย ชาวโลกจะปรุงยาสมุนไพรเพื่อขจัดธาตุดำให้กายนั้นสงบ กายสงบใจก็สงบได้ง่าย กายที่หนักใจก็จะเบาได้ง่าย เพราะเลือดลมต่างๆ ที่ไม่ดีจะทำให้ละเอียดอ่อนละมุนละไมทั้งกาย แล้วก็ทำให้ใจนั้นเหมาะสม จะเห็นว่ามันมีส่วนช่วย แต่เราอยู่ในยุคที่วิทยาการเหล่านี้ค่อยๆ เลือนหายไป ดังนั้นพฤติกรรมของกายที่เป็นภาระก็ต้องใช้เวลานานหน่อยในการขจัดมลทินทั้งหลาย จึงค่อนข้างยากสักนิดในยุคสมัยที่ไม่มีตัวช่วย ต้องอาศัยความอดทนล้วนๆ แม้เราจะอยู่ในยุคสมัยที่ไม่มีสมุนไพรเป็นตัวช่วยในการเคลียร์ ก็ไม่เป็นไร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สอนเกี่ยวกับเรื่องสมุนไพรต่างๆ แต่ท่านก็ให้เคล็ดวิชานั่นคือ จำเป็นต้องเผชิญหน้า ไม่ว่าเราจะเกิดในยุคสมัยใดก็แล้วแต่ เพียงแค่เผชิญหน้ากับสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก อย่าเบือนหน้าหนีกับทุกข์ เผชิญหน้ากับความจริงโดยอาศัย พระองค์จึงกล่าวว่า เว้นจากปัญญาแล้ว พระองค์สรรเสริญขันติ ความอดทนจะช่วยให้เราเข้าถึงสัจจะ ความอดทนนี้จะมาพร้อมตบะ เป็นเกราะคุ้มครองเราไม่ให้เราทุกข์แต่ไม่ทรมาน

เผชิญหน้ากับทุกข์: ทุกข์คือสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก

เราต้องเตรียมใจเผชิญหน้ากับความทุกข์ เพราะมนุษย์เมื่อเจอทุกข์ก็จะเบือนหน้าหนีตลอด ไม่เอาเลยทุกข์ แต่เราต้องเดินหน้าสู้กับความทุกข์ ทุกข์คือสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก เมื่อบังเกิดขึ้น แค่กำหนดรู้ก็พอ ไม่ต้องไปตรนอะไรกับมัน แค่กำหนด ดวงรู้คือดวงสติก็จะตั้งขึ้น มากลั่นแก้ไขขจัดมลทินอันเป็นตัวก่อทุกข์ให้เบาบาง เมื่อมลทินเบาบาง ทุกข์ก็เบาบาง เมื่อมลทินหมดไป ทุกข์ก็หมดไปด้วย นี่คือสิ่งที่เราจำเป็นต้องมีในการปฏิบัติธรรมหรือในการดำรงชีวิต คือขันติ ความอดทน กล้าเผชิญหน้ากับสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก เรากำหนดรู้อยู่เสมอไม่เผลอ กำหนดตรงไหน ดวงรู้คือดวงสติจะตั้งขึ้น เพื่อขับเคลื่อนระบบกุศลธรรมทำการปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมในตัวเราให้สะอาดให้บริสุทธิ์ แล้วก็จะหลุดพ้น นี่คือหลักการของกุศล เป็นบทบาทหน้าที่ของกายมนุษย์ที่ต้องกำหนดรู้ กำหนดตรงไหนก็รู้ตรงนั้น กำหนดอยู่กับสิ่งใดสิ่งนั้นใจจะถูกใส่ไว้กับสิ่งนั้นๆ

บทบาทของเราคือกำหนดรู้เท่านั้น ไม่ต้องไปจัดการมลทินเอง

เราก็เข้าไปรับรู้ ดวงรู้ดวงสติจะตั้งขึ้นที่ใจ ตั้งขึ้นที่อื่นไม่ได้ เมื่อตั้งขึ้นแล้วก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานบริสุทธิ์ให้ไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่อง จะเห็นว่าเรามีบทบาทหนึ่งที่เราสามารถทำได้ ไม่ยากเกินไป คือกำหนดรู้ในสิ่งที่เราทำได้ อย่าไปพยายามทำในสิ่งที่เราทำไม่ได้ คือไปชำระมลทินทั้งที่ไม่รู้ว่ามลทินอยู่ตรงไหน อย่าไปมุ่งจะห้ำหั่นกับมลทินเอาเป็นเอาตายกับมัน เบื้องหลังนั้นมีใครอยู่เบื้องหลังคอยจัดการให้ เราแค่ไปกำหนดรู้ อาศัยปัญญารู้ว่ากรรมฐานนี้มีสัญญาณอย่างนี้ กำหนดรู้ ส่วนดวงรู้คือดวงสติ พลังงานอันบริสุทธิ์ก็จะมีหน้าที่ขับเคลื่อนระบบกุศลธรรมในการขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองไปเอง เมื่อมลทินหมด ความบริสุทธิ์หลุดพ้นก็เกิดขึ้น หลุดพ้นจากมิตินี้ไปสู่มิติที่ละเอียดกว่า ทำให้สัดส่วนของกุศลเพิ่มขึ้น สัดส่วนของธรรมชาติฝ่ายอื่นก็ลดลง ทำให้ชีวิตอยู่ง่ายขึ้น สบายขึ้น เบาขึ้น ปลอดโปร่งขึ้น เราจำเป็นต้องทำความเข้าใจกลไกเหล่านี้ ก็จะทำให้เราดำรงชีวิตง่ายขึ้น ทำได้ถูกต้องสอดคล้องกับกลไกของธรรมชาติ ชีวิตเราก็จะอยู่ง่ายขึ้น สบายขึ้น ปลอดโปร่งขึ้น มีชีวิตชีวามากขึ้น และพิสูจน์ได้ เราก็จะเข้าใจถึงความสมเหตุสมผลของระบบธรรมชาติ

การปฏิบัติธรรมประจำวันกับกระแสธารแห่งบุญ

เมื่อพวกเราหลังจากที่ได้ประกอบธุรกิจหน้าที่การงานเลี้ยงดูครอบครัว บริษัทบริวารเรียบร้อยแล้ว กลับบ้านอาบน้ำอาบท่าทานข้าว และใช้เวลาให้เกิดประโยชน์ ได้เอาใจมาเรียนรู้ในการเจริญสัมมาสติ ดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม พระรัตนตรัยก็จะปรากฏสว่างไสวภายในกลางตัวเรา เราจะปรากฏสว่างในกลางท่าน ทั้งเราและท่านจะสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณ กระแสธารแห่งบุญก็จะพรั่งพรูผุดผ่านในกลางตัวกลางใจอย่างต่อเนื่อง ความบริสุทธิ์หลุดพ้นก็จะเกิดขึ้น มีสิ่งดีงามมากมายบังเกิดขึ้นแก่ตัวเราและชีวิตของเรา

แผ่เมตตาธรรมด้วยจิตของมารดา สู่โลกและจักรวาล

หลังจากที่เราได้ประกอบเหตุแห่งคุณงามความดีให้บังเกิดมีขึ้นแก่ตัวเราเองแล้ว เราก็จะมาประกอบเหตุอันดีงามให้บังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ โดยการเจริญ ธรรมนี้เป็นเครื่องมือของกุศลธรรมที่มีไว้สำหรับให้ผู้มีบุญมากได้เกื้อกูลแก่ผู้มีบุญน้อย เพียงแค่ตั้งความปรารถนาดีเท่านั้นเอง เมื่อเราตั้งดวงเมตตาธรรม ดวงเมตตาธรรมนี้มีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง ภายในเปี่ยมด้วยสภาวะแห่งความปรารถนาดี เราเพียงแค่กำหนดถึงความปรารถนาดีแล้วทรงสภาวะแห่งความปรารถนาดีไว้แค่นี้เอง แต่เนื่องจากเมตตาธรรมนั้นเป็นเครื่องมือจึงมีหลายคุณภาพ พระเดชพระคุณหลวงปู่ท่านจึงแนะนำให้น้อมเอาดวงจิตของมารดาที่เปี่ยมไปด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อบุตรน้อยๆ ของตน เมตตาธรรมดวงนี้ตั้งขึ้น ดวงจิตแห่งเมตตาธรรมดวงนี้เป็นดวงเมตตาธรรมที่มีคุณภาพอย่างยิ่งเพราะเปี่ยมไปด้วยความบริสุทธิ์และความจริงใจ ธรรมอันเป็นสัจจะนั้นต้องเปี่ยมไปด้วยความบริสุทธิ์และความจริงใจเป็นพื้นฐาน ธรรมนั้นก็จะมีคุณภาพมาก ให้ผลสำเร็จที่น่าพึงพอใจ กระแสธารแห่งบุญอันบริสุทธิ์และศักดิ์สิทธิ์จะพรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง เมตตาธรรมซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษคือสามารถขจัดปฏิฆะความขัดเคือง เมื่อเรากำหนดไว้ในใจ ความขัดเคืองก็จะหายสิ้นไป แล้วเมื่อเราแผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ออกไปครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัย เมตตาธรรมก็ส่องสว่างไปทั่วทุกอณูของบรรยากาศ ทั้งผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ แล้วก็แผ่ขยายกว้างขวางเข้าไปทั้งหมู่บ้าน และขยายต่อเนื่องไปสู่ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศ เพื่อนบ้านนานาประเทศ จนกระทั่งครอบคลุมไปทั้งโลก ให้โลกนี้เป็นดุจโลกแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากก็ขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์มีความสุข ที่มีสุขน้อยก็ขอให้มีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป

เมตตาแผ่ไปทั่วจักรวาลและกลั่นสิ่งแวดล้อม

เมื่อเราตั้งความปรารถนาดีเช่นนี้เสร็จแล้ว ก็แผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับสิบนับร้อยพันหมื่นแสนล้านดวง และขยายต่อเนื่องไปสู่แสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล ส่องสว่างกลั่นไปทั่วทุกอณูของผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งทั้งหลายให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ไปด้วย เราก็จะขยายเบิกบาน โล่ง ว่าง เบาสบาย ใสๆ เย็นๆ แสงเมตตาธรรมส่องสว่างไปสู่กลางใจของผู้คนสรรพสัตว์ ขจัดมลทินอันเป็นปฏิฆะความขัดเคืองให้มลายหายสิ้น ธรรมชาติเป็นกุศลก็จะเข้ามาสิงสถิตเป็นเจ้าเรือนแห่งใจของใครก็ของคนนั้น เมื่อเข้ามาสิงเป็นเจ้าเรือนก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญเข้ามาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม หลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่อีกมิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง ทำให้สัดส่วนของกุศลเพิ่มขึ้น ทอนกำลังของอัพยากตะและอกุศลให้ลดน้อยถอยลงไป ทำให้ชีวิตนั้นดีขึ้นในแต่ละวัน ไม่เพียงแค่นั้น เมตตาธรรมยังส่องสว่างกลั่นทุกอณูของบรรยากาศ ทั้งดิน น้ำ อากาศ ฟ้า ภูเขา ท้องทะเล มหาสมุทร ต้นไม้ใบหญ้า ตึกรามบ้านช่อง ข้าวของเครื่องใช้ รวมถึงพืชพันธุ์ธัญญาหาร ให้ชาวโลกและสรรพสัตว์มีสิ่งแวดล้อมที่ดีได้อาศัย มีสิ่งดีงามเกิดขึ้นมากมายแก่โลกและจักรวาลเพียงแค่เราเจริญเมตตา บุคคลใดผู้เกื้อกูลประโยชน์แก่โลกและจักรวาล บุคคลนั้นย่อมสามารถใช้สมบัติของโลกและจักรวาลได้

บทอุทิศส่วนกุศลและคำอธิษฐานปิดท้าย

เมื่อเจริญเมตตาธรรมแล้ว เราก็รวมใจหยุดนิ่งไปในกลางดวงเมตตาธรรม เกื้อกูลแก่ผู้คนและสรรพสัตว์อย่างไม่มีประมาณ กระแสธารแห่งบุญก็ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง เราก็จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้บังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย ขอทั่วหน้าและให้มีส่วนในบุญที่พวกเราทั้งหลายได้ตั้งใจกระทำไว้ดีแล้วนี้ด้วย ทั้งบรรพบุรุษของเรา พ่อแม่พี่น้อง ปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอา ครูบาอาจารย์ ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวดาที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูล อีกทั้งผู้เลี้ยงผู้รักษา สรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ทั้งหลาย ขอให้ซึ่งกันและกันและได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้ากัน ทั้งสายบุญสายสมบัติ เราก็รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางกระแสธารแห่งบุญ หยุดนิ่งไปในกลางความบริสุทธิ์กลางความสว่างไสวของบุญธาตุ รวมใจหยุดรวมใจนิ่งเป็นในกลางของพระรัตนตรัย กลางของพุทธรัตนะ กลางของธรรมรัตนะ กลางของสังฆรัตนะ และหยุดนิ่งในกลางของมหาปูชนียาจารย์ กลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ กลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงพ่อ และหยุดนิ่งในกลางกายธรรมสุดละเอียดของคุณยายอาจารย์ ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น แม้ว่าเราจะเห็นท่านชัดหรือเห็นอย่างมัวๆ ค่ำๆ อยู่ก็ตาม เพราะใจเป็นธาตุสำเร็จ

มีความจำเป็นที่เราจะต้องหลอมรวมเรากับท่านให้เป็นเอกภาพเดียวกัน เพราะท่านมีคุณแก่เราไม่มีประมาณ เราไม่อาจที่จะเหินห่างจากท่านได้เลย จำเป็นต้องปลูกฝังให้เรากับท่านแน่นแฟ้นเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ทุกอณูวินาทีท่านไม่เคยหยุดหย่อนเลยในการเกื้อกูล ไม่ว่าเราจะหลับตื่นยืนเดินนั่งนอน เที่ยวเตร่ ประกอบเหตุอันไม่ถูกไม่ควรทั้งหลาย ท่านก็ยังคงเกื้อกูลประโยชน์แก่เรา คอยกลั่นแก้ช่วยเหลือเราทุกอณูวินาทีไม่เคยหยุดหย่อนทั้งวันทั้งคืน ทุกครั้งที่เรานึกถึงท่าน เราจะปรากฏใสสว่างในกลางท่าน ท่านจะปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา อีกทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน เราก็จะได้อาศัยช่วงเวลาอันเป็นอุดมมงคลนี้ ในขณะที่กระแสธารแห่งบุญจากความละเอียดลึกของพระนิพพานยังคงพรั่งพรูผุดผ่านทำความสว่างไสวให้เกิดขึ้น เรากราบขอพรท่าน อธิษฐานจิตตั้งผังสำเร็จให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสวนี้ ให้ตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเรานับแต่นี้เป็นต้นไป เปลี่ยนไปด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม กราบขอพรขอบุญบารมี รัศมี กำลัง ฤทธิ์ อำนาจสิทธิเฉียบขาดของพระนิพพานทั่วธาตุทั่วธรรม อีกทั้งขอบารมีธรรมของพระเดชพระคุณหลวงปู่หลวงพ่อคุณยายอาจารย์ ขอบุญบารมีทั้งหลายเหล่านี้จงประมวลรวมกับบุญบารมีที่พวกเราทั้งหลายได้ตั้งใจสั่งสมดีแล้วตั้งแต่ปฐมชาตินับภพนับชาติไม่ถ้วนเรื่อยมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ ขอบุญทั้งหลายเหล่านี้จงประมวลกันเข้าให้เป็นบุญศักดิ์สิทธิ์ มีฤทธิ์มีเดชมีอานุภาพทวีไม่มีประมาณ มากลั่นกายวาจาใจ ธาตุธรรมเห็นจำคิดรู้ ดินน้ำลมไฟ อากาสธาตุ ของพวกเราทั้งหลายให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ให้พวกเราหลุดพ้นจากวิบัติบาปศักดิ์สิทธิ์ วิบากกรรมวิบากมารอุปสรรคต่างๆ นานาในชีวิตให้มลายหายสูญ ทั้งโลภะ โทสะ โมหะ ราคะ ทิฐิ ตัณหา อุปาทาน ก็ให้สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ให้พวกเรามีดวงตาเห็นธรรม เข้าถึงและแทงตลอดในได้สำเร็จ ให้มีสุขภาพอนามัยแข็งแรงสมบูรณ์ มีอายุยืนยาวได้สร้างบุญสร้างบารมีให้ได้ตลอดชีวิต มีกำลังใจสูงส่งไม่สิ้นสุดในการสร้างบารมีมุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานสู่ที่สุดแห่งธรรม ขอความปรารถนาดีงามทั้งปวงนี้จงเป็นผลสำเร็จแก่พวกเราทั้งหลายนับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ทุกภพทุกชาติตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรม ด้วยอานุภาพอันไม่มีประมาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ ขอจงสมความปรารถนาทุกประการเทอญ

Why We Must Abide With Wholesome Nature

This practice is deeply necessary and important for every life, because we live under the control of three natures. Only wholesome nature gives us benefit -- , understanding, rightness, goodness, and fulfillment. The other natures give us nothing beneficial and instead bring us much suffering and harm, because that nature is unwholesome. So we must learn to abide with wholesome nature, learn and understand it, and train ourselves to abide with wholesome nature as a normal state -- morning, midday, afternoon, evening, able to abide with wholesome nature continuously. The Fully Self-Enlightened Buddha taught the assembly of monks: "Monks, you should clearly discern the body, feelings, mind, and mental objects, in order to remove covetousness and grief regarding the world." We must come to understand the depth and importance of this single sentence, which alone can change a life from an ordinary person into a noble one.

The Three Parts of Right Mindfulness: Settling, the Automatic Mechanism, and Cause and Condition

The Buddha taught the monks that to abide with wholesome nature, one must settle the mind. Settling means marking, specifying, pinpointing. Wherever we mark, specify, pinpoint -- the mind gets placed there. Mark the foot, pinpoint the foot, and the mind appears there; perception arises instantly -- we can perceive the foot touching the ground, cool, warm, soft, or firm. Before this, without marking or specifying, we could not know it, even though the nerve cells exist and are undamaged -- what matters is the mind. If we shift to the breath, the air touching the walls of the nostrils on the inhale, we know it; on the exhale, we know it; a short inhale, we know it; a long inhale, we know it. We must come to settle the mind, placing it somewhere in order to know. Even settling the mind requires the nerve cells working together with the brain system. When we settle on the heart, we perceive its beating, its pumping. All these signals are bodily signals. As we go to perceive them, the sphere of knowing -- the sphere of -- arises. Once it arises, it draws in pure energy to drive system, refining and correcting the elements of within us to be clean and pure, clearing away defiling factors, because merit -- -- is opposed to defilement, which is impurity; when they meet, cleansing naturally occurs. This is a key point, because every dimension we abide in contains defilement.

The Automatic System of the Mind, Like the Body's Digestive System

As we continuously settle the mind on the sphere of knowing, the sphere of mindfulness, pure energy comes to cleanse defilement, making it lighter -- meaning problems and obstacles become lighter too, since defilement is what creates problems and obstacles. When pure energy -- merit -- cleanses defilement entirely, problems vanish, and difficulty vanishes with them; we are freed from one dimension into a more refined one. This increases the proportion of wholesomeness and diminishes the force of , indeterminate nature, making our lives easier, more comfortable, more vibrant, more open, more relaxed. This is the first part of the Buddha's teaching on , which has three parts within this single sentence. The first part is settling the mind. Behind the mechanism of this natural process lies an automatic system, similar to our body: when we eat, the body has automatic systems -- the system that transports food, the digestive system, the absorption system, the excretion system -- all of these are automatic systems. Our mind works the same way; it has its own automatic system whose workings we don't fully understand. Once the sphere of knowing -- the sphere of mindfulness -- arises, the mechanism of the mind's natural system, everything connected to the mind, is an operating system. From the moment we settle on the sphere of knowing, settling means placing our attention inward to know -- this entire complex operating system arises within the mind alone.

When Wholesome or Unwholesome Nature Contends to Become the Ruling Force

The second part is where the Buddha specifically pinpoints the body, feelings, mind, and mental objects. We place the mind to perceive the body, to perceive feeling -- the first layer of mind. Mind consists of feeling, perception, mental formations, and consciousness. Consciousness has the capacity to perceive anything within feeling, mind, and mental objects, both internally and externally. The reason the Buddha taught us to settle on body, feelings, mind, and mental objects is that whenever various natures possess the mind, contending to become the ruling force -- whichever is subtler and quicker can seize control. The mind receives one thing at a time; whichever nature enters first takes its own s and body-feeling-mind and overlays them onto our own body-feeling-mind-object. This is exactly what causes our behavior to change. If the unwholesome side seizes control, our behavior becomes coarse and harsh, our thoughts and feelings turn unwholesome, and our feelings become suffering -- a state that must be endured, and endured with difficulty. But if the wholesome side prevails, it takes the body-feeling-mind-object of the wholesome side, which is loftier than the human body, and overlays it onto the human body to elevate it, making it nobler and better. Once wholesome nature possesses us, it draws merit in to flow through and drive the wholesome system; it must bring in body-feeling-mind-object of high quality to overlay and elevate the human body-feeling-mind to be nobler and better. The wholesome stream of merit then wells up continuously into the brightness of this sphere of knowing, the sphere of mindfulness, cleansing away defilement and giving rise to a sense of liberation. But if the unwholesome side becomes the ruling force, it takes its own lower-quality body-feeling-mind-object and presses the elements of dhamma of the human body down, because it wants to draw in sin. Once sin is drawn in, an unwholesome mind arises, and unwholesome mental factors -- greed, hatred, delusion, lust -- appear, drawing in defilement, the energy of sin, flowing in continuously. As sin flows in, the system falls from this dimension into a darker one, under the power of unwholesomeness -- an unwholesome inner voice steers us, and an urge arises to do something wrong and improper, whether through greed, hatred, or delusion.

The Three Characteristics of Nature: Wholesome, Unwholesome, and Indeterminate Dhamma

If we do not settle on the body, feelings, mind, and mental objects, we can never know that the three natures -- the threefold characteristic -- truly exist: wholesome dhamma, unwholesome dhamma, and indeterminate dhamma. "Tri" means three characteristics of nature. What is commonly spoken of as impermanence, suffering, and non-self is a matter of going down into the details of unwholesome nature -- the conditioned element, which requires conditioning factors. Nature has two aspects: the conditioned element and the unconditioned element. Nibbana is the unconditioned element, the unconditioned dhamma -- without any conditioning factor. The elements of dhamma within the three realms of existence are conditioned dhamma, shaped by the mind, with causes and conditions for their formation -- this is the mixture we are all steeped in. As for wholesome dhamma in its pure form, it has no other conditioning factor at all -- it is purely and entirely the element of wholesomeness, perfectly pure, with 100% right view, 100% purity. This second part, where the Buddha taught us to settle on the body, feelings, mind, and mental objects, is to know the true causes and conditions that govern our lives and the lives of all beings in their many turns.

Covetousness and Grief: The Law of Karma and the Threefold Characteristic

The third part concerns the ultimate goal: we must eliminate the covetousness and grief of the world entirely. Covetousness means the delight that arises and gives rise to greed, a desire to acquire. Grief is sorrow, which the unwholesome side uses as a pretext for anger and every kind of harm. In truth, delight and aversion are results of the law of karma; the law of karma yields results in our lives at every present moment. The law of karma is the accumulation of past causes, giving rise to results -- some wholesome, some unwholesome. When these results ripen, sense-bases draw in various components to bring about different outcomes according to a pre-set pattern. The side of merit gives delight and sfaction; the side of sin gives sorrow and dissatisfaction. Karma has a fixed, limited quantity -- delight or aversion arises according to how much cause was accumulated. But the unwholesome side wants more and more, even though the amount is fixed, steering us toward greed and excess, wanting to create trouble so that sin can be drawn in further. In living our lives, we should take only what is appropriate; wholesomeness pushes us toward diligence and in accordance with the pre-set pattern, striving with wisdom according to reality. While the law of karma yields its results, the law of the threefold characteristic simultaneously steers us to accumulate further causes. So the Buddha taught us to eliminate delight and aversion entirely and abide in the quality of equanimity -- the wholesome mental factor of mental balance arises, making the mind steady, undisturbed by delight or aversion toward any stimulus.

Wholesome Mental Factors Leading to the First Jhāna

So that we may abide with wholesome nature, it comes together with wholesome mental factors -- mindfulness, faith, moral shame, moral dread, non-greed, non-hatred, and the mental factor of mental balance -- which brings calm to both body and mind: the body light, not heavy; the body refined, the mind refined, gentle and soft; honest; body and mind fit and suited for work. All of these are mental factors that give rise to the first . Simply by abiding with the mental factor of balance -- placing the mind in neutral equilibrium -- while drawing merit in to cleanse the defilement of body and mind, the body and mind become undisturbed, light, and calm; body and mind become honest, fit for work, and can progress into the first jhāna.

The Ancient Herbal Medicine Simile: Clearing Dark Elements to Calm the Body

We need to understand this point. In certain ancient eras, people would prepare herbal medicines to clear dark elements from the body so it could become calm; when the body is calm, the mind becomes calm easily; a heavy body allows the mind to become light easily, because poor circulation of blood and wind-energy is what makes the body coarse -- refining it makes both body and mind gentle and fitting. We can see this was genuinely helpful, but we live in an age where this knowledge has gradually faded away. So the burdensome behaviors of the body require more time to clear away all the defilements, making it somewhat harder in an age without such aids -- we must rely purely on patience. Even living in an age without herbal aids to help clear the body, that's fine. The Fully Self-Enlightened Buddha did teach about various herbal remedies, but the essential technique he gave us is : we must face it directly, no matter what era we are born into. Simply face the state that must be endured, and endured with difficulty -- do not turn away from suffering; face the truth by relying on the quality of patience. This is why the Buddha said that, apart from wisdom, he praised patience above all. Patience will help us reach the truth; this patience comes together with austerity, serving as armor that protects us from suffering, without causing torment.

Facing Suffering: Suffering Is a State That Must Be Endured, and Endured With Difficulty

We must prepare our minds to face suffering, because human beings, when they meet suffering, always turn away and refuse to accept it. But we must move forward and confront suffering. Suffering is a state that must be endured, and endured with difficulty. When it arises, simply settling the mind is enough -- there's no need to struggle with it. Just settle, and the sphere of knowing, the sphere of mindfulness, arises, refining and clearing away the defilement that causes suffering, making it lighter. As defilement lightens, suffering lightens; when defilement is gone, suffering is gone too. This is what we need in practicing the , or in living our lives -- patience, the courage to face states that must be endured, and endured with difficulty. We settle the mind continuously without forgetting; wherever we settle, the sphere of knowing, the sphere of mindfulness, arises, driving the wholesome system to refine and correct the elements of dhamma within us to be clean and pure, and then we are liberated. This is the principle of wholesomeness -- the role of the human being is simply to settle the mind. Wherever we settle, we know that place; whatever we settle on, the mind gets placed there.

Our Role Is Only to Settle the Mind — Not to Manage Defilement Ourselves

We go to perceive; the sphere of knowing, the sphere of mindfulness, arises at the mind -- it can arise nowhere else. Once it arises, it continuously draws in pure energy. We can see that we have one role we are capable of performing, not too difficult: to settle the mind on what we can actually do. Don't try to do what we cannot do -- namely, trying to cleanse defilement directly without even knowing where it is. Don't try to fight defilement to the death. Behind the scenes, someone is managing it for us. We only need to settle the mind, relying on wisdom to recognize that this meditation object gives this particular signal. We settle; the sphere of knowing, the sphere of mindfulness, and pure energy will take on the task of driving the wholesome system to clear away defiling factors on its own. Once defilement is gone, purity and liberation arise, freeing us from this dimension into a more refined one. This increases the proportion of wholesomeness while the proportion of other natures decreases, making life easier, more comfortable, lighter, and more open. We need to understand these mechanisms, and this will make living easier -- doing things correctly, in harmony with the mechanism of nature, our lives becoming easier, more comfortable, more open, more vibrant, and provably so. We will come to understand the reasonableness of the natural system.

Daily Practice and the Stream of Merit

After we finish our work and business, having supported our family and staff, we return home, bathe, eat, and use our time beneficially, bringing the mind to learn the cultivation of right mindfulness, abiding within the wholesome system. The Triple Gem then appears radiant at the center of our being; we appear radiant within them; both we and they become radiant within Nibbana, within the presence of the Knowing Ones of boundless power. The stream of merit wells up continuously within our body and mind; purity and liberation arise, and many good things come to our lives.

Radiating Loving-Kindness With a Mother's Heart to the World and Cosmos

Having cultivated goodness for ourselves, we go on to cultivate goodness that benefits people and all beings, by developing . This loving-kindness is a tool of wholesome dhamma, provided so that those with abundant merit can benefit those with less, simply by forming a good wish. As we establish the sphere of loving-kindness, it takes the form of a round, clear, bright sphere, filled within with the state of good wishes. We simply settle on this good wish and sustain that state -- that's all. But since loving-kindness is a tool, it comes in many qualities. Our revered preceptor thus advised us to draw upon the heart of a mother, brimming with love and sincere goodwill toward her young child. This sphere of loving-kindness is established; this heart of loving-kindness is of the highest quality, because it is filled with purity and sincerity. Dhamma that is truthful must be grounded in purity and sincerity as its foundation; such dhamma becomes of very high quality, yielding satisfying results. The pure and sacred stream of merit wells up continuously within the brightness of loving-kindness. Loving-kindness has the special quality of being able to dissolve resentment and irritation; once we settle it in our minds, that irritation vanishes entirely. As we expand the mind imbued with loving-kindness to cover our home, loving-kindness shines throughout every atom of the atmosphere, making people, beings, and things radiant, clear, cool, clean, pure. It expands further to cover the whole village, continuing to the district, province, country, neighboring countries, until it covers the entire world, making this world like a crystal world, radiant, clear, cool, clean, pure. May the people of the world and all beings be free from suffering and find ; may those who suffer much suffer less; may those who suffer little be entirely free of suffering and happy; may those with little happiness find ever more.

Loving-Kindness Extends Through the Cosmos and Refines the Environment

Having formed this good wish, we expand the mind imbued with loving-kindness into the atmosphere of the cosmos, covering countless stars -- tens, hundreds, thousands, tens of thousands, hundreds of thousands, millions -- and continuing on to hundreds of billions of universes, infinite universes, shining and refining every atom of every person and being, making them radiant, clear, cool, clean, pure. Our minds expand, blossom, become spacious, empty, light, clear, cool. The light of loving-kindness shines into the hearts of people and all beings, dissolving the resentment and irritation of defilement entirely. Wholesome nature then comes to reside as the ruling force in each heart -- their own -- drawing in pure energy, merit, to drive the wholesome system, freeing beings continuously from one dimension into another. The proportion of wholesomeness increases, the force of and unwholesome diminishes, making life better each day. Beyond this, loving-kindness also shines and refines every atom of the atmosphere -- earth, water, air, sky, mountains, seas, oceans, trees and grass, buildings and homes, belongings, and crops and food -- so that the people of the world and all beings have a good environment to live in. Good things arise abundantly for the world and cosmos simply through our cultivation of loving-kindness. Whoever benefits the world and the cosmos may in turn draw upon the resources of the world and the cosmos.

Dedication of Merit and the Closing Aspiration

Having cultivated loving-kindness, we gather the mind to stop and be still within the sphere of loving-kindness, benefiting people and all beings without limit; the stream of merit continues to well up and flow within the brightness of loving-kindness continuously. We then dedicate this merit to arise for people and all beings, wishing them all well, and sharing in the merit we have sincerely made. This includes our ancestors, parents, siblings, grandparents, aunts and uncles, teachers, and all our benefactors, as well as the celestial beings who help and support us, and any beings we may have wronged, our karmic counterparties of every kind; may we forgive one another and share fully in this merit, both the stream of merit and the stream of attainment. We then gather the mind to stop and be still within this stream of merit, resting in the midst of the purity and radiant brightness of the merit-element. We gather the mind to stop and be still within the Triple Gem -- within the Buddha-jewel, the Dhamma-jewel, the Sangha-jewel -- and rest within the great venerable teachers, within the utterly refined dhamma body of our revered preceptor, of our revered teacher, and within the utterly refined dhamma body of our respected teacher (Khun Yay). The mind is a ready-made element; whatever we settle on, that is what arises, whether we see them clearly or only hazily and dimly -- because the mind is a ready-made element.

We must merge ourselves with them into a single unity, for they hold boundless goodness toward us; we can never afford to drift far from them. We must cultivate a firm, unbreakable bond with them. Every single moment, they never cease their support, whether we are asleep, awake, standing, walking, sitting, lying down, wandering about, or engaged in improper conduct -- they continue to benefit us, refining and helping us every moment, without pause, day and night. Every time we think of them, we appear radiant within them, and they appear radiant within us; both we and they appear radiant within Nibbana, within the presence of the Knowing Ones of boundless power, countless beyond number. We take this auspicious moment, while the stream of merit from the deep refinement of Nibbana continues to well up and create this radiance, to pay respects and ask for blessings, setting our intention deep within this bright sphere of merit, so that from this moment onward, throughout our path of building perfections, our lives may be transformed by knowledge paired with happiness and purity, and by success in everything right and good. We ask for the blessing of merit, radiance, strength, power, and the decisive authority of Nibbana throughout all elements and all dhamma, together with the blessing of our revered preceptor, our revered teacher, and our respected teacher. May all this merit combine with the merit we have sincerely accumulated since our very first life, through countless lifetimes up to the present, becoming sacred merit of great power, refining our body, speech, mind, and the elements of seeing, remembering, thinking, knowing -- earth, water, wind, fire, space, and consciousness -- making them radiant, clear, cool, clean, pure. May we be freed from misfortune and the results of past wrongdoing, from every obstacle in life, all dissolved and gone -- greed, hatred, delusion, lust, , wrong views, craving, and clinging entirely eradicated without residue. May we gain the eye that sees the Dhamma, penetrating and mastering the knowledge of the dhammakaya. May we have strong health and a long life, able to build merit and perfections throughout our lives, with unwavering courage in building perfections, heading straight along the path to Nibbana, to the ultimate end of Dhamma. May all these good wishes come to fruition for us all, from this moment onward, in every life until the ultimate end of Dhamma, by the boundless power of every Fully Self-Enlightened Buddha. May all our aspirations be fulfilled.