คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

ทำไมบางคนปฏิบัติธรรมแล้วยิ่งโกรธง่าย อึดอัด ขี้หงุดหงิด?Why Do Some People Grow More Prone to Anger, Irritation, and Frustration After Practicing Meditation?

วันศุกร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569Friday, 6 February 2026อ่าน ~4 นาที~2 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์อธิบายว่าเมื่อเราคาดหวังแล้วไม่ได้ดั่งใจ อกุศลจะฉวยความยินร้ายนั้นมาเป็นประเด็นก่อความขัดเคือง ทางแก้คือยอมรับสภาพตามกฎแห่งกรรมโดยไม่ดื้อดึง และหมั่นสร้างความคุ้นเคยกับฝ่ายกุศลผ่านสุตมยปัญญาและจินตามยปัญญา เพื่อให้ใจมีฐานที่ตั้งที่จะเหนี่ยวนำบุญเข้ามาได้The teacher explains that when we hold an expectation that goes unfulfilled, the unwholesome side seizes on that disappointment as its opening for irritation. The remedy is to accept the results of karma without resistance, and to cultivate familiarity with the wholesome side through the wisdom of listening and reflection, so the mind has a genuine anchor point capable of drawing in merit.

มีผู้ถามว่า ทำไมบางคนปฏิบัติแล้วมีอารมณ์โกรธรุนแรงขึ้น อึดอัดขี้หงุดหงิด แต่บางคนปฏิบัติแล้วกลับใจดีใจเย็น มีมากขึ้น

ความคาดหวังที่ไม่สมดั่งใจ คือสิ่งที่อกุศลฉวยมาเป็นประเด็น

พระอาจารย์อธิบายว่า เมื่อเรามีการคาดหวังในสิ่งใดแล้วไม่ได้ดั่งที่คาดหวัง ก็จะเอาสิ่งนั้นมาเป็นประเด็นก่อความขัดเคือง แต่ถ้าไม่คาดหวังอะไร อกุศลก็ไม่มีประเด็นให้ฉวยใช้ นอกจากนี้ ในช่วงที่เจริญภาวนาเพื่อแย่งชิงกาลเวลา ก็เป็นช่วงที่กุศลกับอกุศลปะทะกัน หากสิ่งแวดล้อมไม่เอื้อ อกุศลก็จะฉวยเป็นประเด็นก่อความขัดเคืองในผู้ที่มีอนุสัยเจ้าโทสะอยู่แล้ว ทำให้การชำระมลทินยังไม่สมบูรณ์

โดยสรุปมีเพียง 2 เรื่องคือความยินดีและความยินร้าย เมื่อคาดหวังแล้วไม่ได้ดั่งใจ อกุศลก็จะเข้ามาเป็นประเด็นให้เกิดความขัดเคือง ไม่พอใจ โกรธขึ้น หากเราเข้าใจสถานการณ์เช่นนี้ ก็จะไม่หลงไปกล่าวโทษคนนั้นคนนี้ เพราะแท้จริงล้วนเกิดจากความยินร้ายทั้งสิ้น

ยอมรับสภาพตามกฎแห่งกรรม โดยไม่ดื้อดึง

พระอาจารย์อธิบายว่า ชีวิตแต่ละขณะดำเนินไปตามและ กฎแห่งกรรมให้ผลอย่างเดียว ดึงเราไปสู่สิ่งแวดล้อมหรือดึงองค์ประกอบมาสู่เรา ส่วนกฎไตรลักษณ์จะเอาความยินดียินร้ายที่เกิดจากผลกรรมนั้นมาเป็นประเด็นให้เราประกอบเหตุใหม่ หากเราไม่ยอมรับสภาพ ดื้อดึง ความทุกข์ทรมานก็จะเกิดขึ้น เหมือนผู้ต้องโทษที่ทำใจไม่ได้ในช่วงแรก แต่เมื่อยอมรับสภาพได้ ก็จะจัดการชีวิตให้ลงตัวได้ เมื่อเรายอมรับสภาพและปรับตัวได้ จึงจะทำงานได้ แต่ถ้ารับสภาพไม่ได้ ความยินดียินร้ายก็จะกลายเป็นประเด็นให้อกุศลชักนำให้ประกอบเหตุผิดพลาดต่อไป

สร้างความคุ้นเคยกับฝ่ายกุศล ให้ใจมีฐานที่ตั้ง

พระอาจารย์อธิบายเพิ่มเติมว่า ทุกขณะชีวิตอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติ 3 ฝ่าย แทบทุกความคิดไม่ใช่ของเราเอง แต่เป็นสิ่งที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนำเสนอให้เราเลือก เมื่อเราตระหนักรู้ถึงเรื่องนี้ จึงจำเป็นต้องเลือกข้างที่จะสนิทสนมกับฝ่ายกุศล ด้วยการสั่งสมสุตมยปัญญาและจินตามยปัญญา หากเราไม่สนใจสิ่งเหล่านี้ ปล่อยชีวิตไปกับความบันเทิงหรือการพูดคุยที่ไม่เป็นคุณเป็นโทษ ใจก็จะไม่มีฐานที่ตั้ง ไม่สามารถเหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์เข้ามาได้ แต่หากเราคุ้นเคยกับฝ่ายกุศล ผู้รู้ภายในก็จะเป็นเสมือนเลขาประจำตัวที่คอยให้ข้อมูลดีๆ ชี้นำให้ชีวิตเจริญก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง

A student asked why some people who practice meditation grow more prone to intense anger, discomfort, and irritability, while others become gentler, calmer, and more loving instead.

Unfulfilled Expectation Is What the Unwholesome Side Seizes On

The teacher explained that when we hold an expectation for something and it fails to happen as expected, side seizes that disappointment as an opening for irritation. But if we hold no expectation at all, the unwholesome side has nothing to seize on. In addition, the very process of meditating — contesting for present-moment time — is itself a clash between and unwholesome. If the environment isn't conducive, the unwholesome side seizes that friction as an opening, especially in someone already prone to anger, whose defilement has not yet been fully purified.

In the end, it comes down to just two things: liking and aversion. When expectation goes unmet, the unwholesome side seizes the resulting displeasure to provoke irritation, discontent, and anger. Understanding this prevents us from mistakenly blaming this person or that — since it always traces back to aversion.

Accept the Results of Karma Without Resistance

The teacher explained that every moment of life unfolds under the law of karma and . The law of karma delivers results only, drawing us toward certain circumstances or drawing certain elements toward us; the law of the three characteristics then takes the liking or aversion arising from that result and uses it to provoke new causes. If we resist accepting our circumstances, suffering follows — like a prisoner who cannot come to terms with their sentence at first. But once we accept our circumstances, we can begin managing our life well again. Only once we accept and adapt can the wholesome side properly function; if we cannot accept our circumstances, liking and aversion become an opening the unwholesome side uses to steer us toward further mistakes.

Cultivate Familiarity With the Wholesome Side So the Mind Has an Anchor

The teacher explained further that every moment of life is under the control of the three natures; nearly every thought we have is not truly our own, but something one of the three natures presents for us to choose. Recognizing this, we must deliberately choose to grow close to the wholesome side, building the wisdom born of listening and of reflection. If we neglect this and drift through life with entertainment or idle talk that brings neither benefit nor harm, the mind has no anchor point and cannot draw in pure energy. But when we grow familiar with the wholesome side, our inner knower becomes like a personal secretary, continuously feeding us good information and guiding our life toward steady progress.