คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

หลุดพ้นทีละนิด เหมือนเด็กที่เติบโตขึ้นทุกวันFreed a Little at a Time, Like a Child Growing Day by Day

วันจันทร์ที่ 20 ตุลาคม 2568Monday, 20 October 2025อ่าน ~26 นาที~14 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์เปรียบความหลุดพ้นภายในว่าเหมือนเด็กที่เติบโตวันละนิดจนมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่เมื่อผ่านไประยะหนึ่งก็เห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจน พร้อมย้ำว่าความหลุดพ้นนี้เป็นเพียงมิติของกายมนุษย์ ไม่ใช่การบรรลุเป็นพระอริยบุคคล ก่อนนำเข้าสู่การวางใจที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 เห็นองค์พระธรรมกายแก้ว เจริญเมตตา และอุทิศส่วนบุญPra Ajarn Suraphong compares inner liberation to a child who grows a millimeter or two each day — imperceptible in the moment, but unmistakable once time has passed — and stresses that this liberation is only the dimensional progress of the human body, not the attainment of a noble one. He leads from there into settling the mind at the seventh base, seeing the Crystal Dhamma Body, radiating loving-kindness, and dedicating merit.

การปฏิบัตินี้มีความจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เพราะชีวิตเรานั้นจำเป็นต้องใช้พลังงานอันบริสุทธิ์ในการขับเคลื่อนชีวิตให้ไปสู่ ความเจริญ ความถูกต้องและความดีงาม มีแต่ระบบธรรมเท่านั้นที่จะสามารถเกื้อกูลประโยชน์และเหนี่ยวนำพลังงานอันเป็นบุญมาขับเคลื่อนชีวิตของเราให้บริสุทธิ์หลุดพ้น ให้ไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองได้ ธรรมชาติฝ่ายอื่นล้วนไม่ให้คุณไม่ให้ประโยชน์ใดๆ เลย ซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยให้เกิดขึ้น หากเราดำรงอยู่ในระบบของธรรมชาติอันเป็น ดังนั้นเราจึงมีความจำเป็นต้องเรียนรู้ทำความเข้าใจในการดำรงอยู่กับธรรมชาติอันเป็นกุศลธรรม ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านได้ตรัสสอนวิธีการดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรมว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกาย เวทนา จิต และธรรม เพื่อขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป"

กำหนดรู้ในกาย เวทนา จิต ธรรม เพื่อรู้ความจริง

พระองค์ทรงสอนว่า ในการจะดำรงอยู่กับธรรมชาติอันเป็นกุศล สิ่งแรกคือต้องกำหนด กำหนดตรงไหนใจจะถูกใส่ไว้ตรงนั้น เรียกว่าการใส่ใจ เมื่อเราใส่ใจเข้าไปรู้ ดวงรู้จะตั้งขึ้นและเหนี่ยวนำพลังงานเข้ามา หากเราใส่ใจไว้ที่เท้า ใจจะอยู่ที่เท้า การรับรู้จึงเกิดขึ้นที่เท้าของเรา หากเราใส่ใจไว้ที่ผนังท้อง ท้องยุบเราก็รู้ ท้องพองเราก็รู้ หากเราใส่ใจไปที่โพรงจมูก รับรู้ลมเข้ายาวก็รู้ ลมออกยาวก็รู้ นี่แหละเป็นสิ่งสำคัญ เราต้องการเพียงแค่ดวงให้ตั้งขึ้นไปรับรู้ เราจะรู้กายส่วนหนึ่งส่วนใดก็ได้ หรือรู้ทั้งหมดก็ได้ หรือเราจะไปรู้ในส่วนของใจ ซึ่งมีเวทนา จิต และธรรม

ในส่วนของเวทนาคือสุข ทุกข์ ไม่สุขไม่ทุกข์ มีเพียง 3 อย่างนี้เท่านั้น เมื่อใดที่อกุศลเข้าสิงจิตเป็นเจ้าเรือน เขาก็จะแสดงคุณสมบัติของเขาให้ปรากฏขึ้นที่ใจ คือทุกข์อันเป็นสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก แต่หากกุศลเป็นเจ้าเรือน เขาก็จะแสดงคุณสมบัติของเขาให้ปรากฏที่ใจคือความสุขและความสบาย นี้เป็นธรรมชาติของกุศล แต่หากอัพยากตะซึ่งมีความละเอียดกว่าสามารถชิงเข้ามาเป็นเจ้าเรือนได้ เขาก็แสดงคุณสมบัติของเขาให้ปรากฏเป็นความรู้สึกเฉยๆ ไม่สุขและไม่ทุกข์ ส่วนอารมณ์ความรู้สึกอื่นๆ มากมายนั้นเป็นส่วนของธรรม ส่วนของจิตคือความนึกคิดทั้งหลาย เป็นเสียงภายใน คราใดที่กุศลชิงเป็นเจ้าเรือนได้ กุศลก็เอาจิตของเขามาซ้อนในใจเรา แต่หากอกุศลเข้าจิต อกุศลก็จะเอาจิตเจตสิกของอกุศลเข้ามาซ้อนที่ใจ เสียงแห่งความคิดก็จะปรากฏขึ้นในใจเรา ใจเป็นเครื่องรู้ของเรา ใจรู้อย่างไรเราก็รู้อย่างนั้น

การที่เรารับรู้ไปกำหนดรู้ในกาย เวทนา จิต และธรรมเหล่านี้ ทำให้เรารู้ความจริงว่า สิ่งที่ปรากฏขึ้นที่ใจเรานั้นไม่ใช่เราเลย ไม่มีส่วนใดที่เป็นของเรา ล้วนเป็นส่วนของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย และมันก็ไม่เที่ยงแท้แน่นอน เดี๋ยวธรรมชาติฝ่ายนี้เข้าสิง เดี๋ยวธรรมชาติฝ่ายนั้นเข้าสิง อนิจจังปรากฏขึ้นตลอดเวลา คราใดอกุศลเข้าสิงจิต ความทุกข์ก็เกิดขึ้น เป็นสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก ซึ่งมนุษย์รังเกียจและไม่ต้องการ แต่คราวใดอกุศลก็พยายามชิงช่วงชิงชี้นำบงการด้วยความรู้สึกนึกคิดทั้งหลายอีก ชีวิตผู้คนจึงไม่ค่อยว่างเว้นจากความทุกข์ ความไม่เที่ยงเป็นทุกข์และเป็นอนัตตา อนัตตาคือธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่ายที่เข้าสิงจิตเดี๋ยวฝ่ายนี้เดี๋ยวฝ่ายนั้น ความรู้สึกนึกคิดของเราเดี๋ยวก็ดีใจเดี๋ยวก็เสียใจ เดี๋ยวก็ยินดีเดี๋ยวก็ยินร้าย ไม่เที่ยงแท้แน่นอน เราจะรู้ได้ก็ต่อเมื่อเรากำหนดรู้ในกาย เวทนา จิต และธรรมเท่านั้น

ธรรมชาติเหล่านี้ปรากฏขึ้นในแต่ละปัจจุบันเท่านั้น ไม่อาจปรากฏขึ้นในอดีตหรืออนาคตได้ ในการที่เราจะรับรู้ถึงสภาวธรรมที่ปรากฏขึ้น เราต้องรับรู้ในแต่ละปัจจุบันเท่านั้น เพราะแต่ละปัจจุบันเท่านั้นที่เป็นสัจจะ เป็นความจริง หากเราต้องการแสวงหาสัจจะ เราต้องเข้าไปสู่ปัจจุบันขณะ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยสติเป็นเครื่องมือสำคัญในการกำหนดรู้ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ เมื่อดวงสติตั้งขึ้นเข้าไปรับรู้สิ่งต่างๆ ในแต่ละปัจจุบัน การเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์จะเกิดขึ้น ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงสติอย่างต่อเนื่อง บุญธาตุที่ไหลผ่านเข้ามาพร้อมสมบัติละเอียดและจะไปขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมในตัวเรานี้ให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองให้หมดไป เพราะมีแต่บุญเท่านั้นที่สามารถขจัดมลทินอันเป็นบาปอกุศลได้ สิ่งอื่นไม่สามารถขจัดได้เลย

หลุดพ้นทีละนิด เหมือนเด็กที่เติบโตขึ้นทุกวัน

เมื่อสติตั้งขึ้น สติจะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์เข้ามา มลทินก็จะลดน้อยถอยลง ปัญหาอุปสรรคก็เบาบาง และเมื่อมลทินหมดไป สิ่งเหนี่ยวรั้งที่ตรึงติดกับระบบเดิมๆ ก็หมดไป เราก็จะหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่ง มิติที่ละเอียดกว่าจะดูดเราเข้าไป มิติใหม่ที่เราเข้าไปก็จะมีทรัพยากรที่ดีกว่ารอคอยอยู่ ไม่ว่าจะเป็นบุญธาตุอันบริสุทธิ์กว่า ศักดิ์สิทธิ์กว่า สามารถชำระมลทินต่างๆ ได้ดีกว่ามีประสิทธิภาพมากกว่า สมบัติละเอียดในกลางดวงบุญก็มีมูลค่ามากกว่า รวมถึงผู้รู้ผู้มีอานุภาพประจำมิติก็จะเป็นผู้รู้ที่ละเอียดประณีตกว่า สามารถแนะนำสั่งสอนเราให้มีที่รู้กว่าได้ เมื่อเรากระทำตามคำแนะนำของผู้รู้ผู้มีอานุภาพนี้ ก็จะช่วยเรากลั่นแก้ปรับปรุงธาตุ สร้างผลงานดีๆ ให้ปรากฏขึ้น

การที่เราหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งนั้น แม้เราจะยังคงมืดๆ คลุมๆ อยู่ก็ตาม เป็นหน้าที่ของระบบกุศลธรรมที่จะปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมในตัวเราให้สะอาดบริสุทธิ์ เมื่อบริสุทธิ์ก็จะหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง การหลุดพ้นนี้ไม่ใช่การหลุดพ้นเป็นพระอริยบุคคล แต่เป็นการหลุดพ้นในระดับมิติของกายมนุษย์ เปรียบเหมือนเด็กที่รับประทานอาหารแล้วเจริญเติบโตขึ้นในแต่ละวัน วันละ 1-2 มิลลิเมตร ซึ่งมองไม่ออกด้วยตาเปล่า แต่เมื่อผ่านไปสักระยะหนึ่ง เราก็จะรู้ว่าเด็กมีการเติบโตขึ้นมาก การหลุดพ้นภายในก็เช่นเดียวกัน ในขณะที่กุศลดำรงอยู่เหนี่ยวนำพลังงานทำความบริสุทธิ์หลุดพ้น เมื่อผ่านไประยะเวลาหนึ่งเราก็จะรับรู้ถึงความแตกต่างของสภาวะจิตใจเรา ว่าจิตใจนี้ละเอียดประณีตขึ้นกว่าเดิม มีพัฒนาการที่ดีขึ้น นี้ก็ด้วยการเจริญ

วิธีค้นหาศูนย์กลางกายฐานที่ 7

ในการเจริญสัมมาสตินั้น ครูบาอาจารย์ของเราสอนให้กำหนดรู้ที่ เพราะตำแหน่งนี้เป็นตำแหน่งสำคัญ เป็นประตูที่มุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพาน ประตูนี้อยู่ตรงไหน หาคนที่จะบอกเรานั้นยากมาก ครูบาอาจารย์ของเราท่านเดินตามทางนี้และไปพบไปรู้ไปเห็นความจริง คือพระนิพพาน ท่านใช้เวลาตลอดชีวิตของท่านดำเนินในเส้นทางนี้ พิสูจน์แล้วพิสูจน์เล่า จนประจักษ์แจ้งในความจริงว่าตำแหน่งศูนย์กลางกายฐานที่ 7 นี้แหละเป็นตำแหน่งสำคัญ การจะมุ่งสู่พระนิพพานจำเป็นต้องวางใจ ณ ตำแหน่งนี้ ในขณะที่เราวางใจ ให้เราปรือตา อย่าหลับหรือปิดตาสนิท ให้แสงพอรอดเข้าได้ จะทำให้เราอยู่ระหว่างโลกภายในกับโลกภายนอก แสงที่รอดเข้ามาจะทำให้เรานั้นไม่งุนงงงัวเงีย เคลิบเคลิ้ม และไม่ผลอยหลับ อีกทั้งยังช่วยให้การเห็นนั้นรับรู้ได้ดีกว่า

บริกรรมภาวนาสัมมาอะระหังและเนมิตกนาม

หลังจากนั้นท่านให้เราบริกรรมภาวนาด้วยจิตสำนึกลึกๆ ที่ละเอียด ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น เมื่อเรากำหนดด้วยจิตสำนึกที่ละเอียด ใจก็จะไปเชื่อมกับส่วนละเอียดลึกๆ ภายใน เสียงบริกรรมภาวนาจะถูกปลดปล่อยจากจิตสำนึกลึกๆ นั้น " สัมมาอะระหัง" นี้เป็นเนมิตกนาม คือชื่อที่เรียกตามคุณสมบัติ เนื่องจากธรรมภายในนั้น หากเป็นกุศลก็มีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง หากเป็นอกุศลก็เป็นดวงดำๆ นี่เป็นรูปแบบแพ็คเกจแห่งธรรม สภาวะภายในที่บรรจุอยู่ภายในดวงกุศลนี้มีชื่อแตกต่างกัน เช่น สติ ศรัทธา หิริโอตัปปะ เป็นต้น เยอะแยะมากมายถึง 84,000 อันเป็นสภาวะนี้คือนามหรือชื่อ รูปกับนามจึงเป็นของคู่กัน รูปเป็นสิ่งบรรจุเป็นแพ็คเกจ ส่วนนามนั้นเราเรียกตามสภาวธรรมที่บรรจุอยู่ในรูปนั้น เมื่อเราเอ่ยนามท่านจะปรากฏขึ้น เอ่ยหรือระลึกถึงธรรมใดธรรมนั้นก็จะปรากฏขึ้นพร้อมรูปและนามมาเป็นชุด "สัมมาอะระหัง" ก็เป็นเนมิตกนามของกายธรรม คือพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง

เห็นองค์พระธรรมกายแก้วกลางกาย

เมื่อเราเอ่ยนามท่าน ท่านปรากฏขึ้นใสสว่างในกลางใจเรา ท่านไม่ได้ปรากฏขึ้นเปล่าๆ แต่ปรากฏขึ้นพร้อมกับเอาธาตุเห็น จำ คิด รู้ ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศธาตุ ของเรามากลั่นให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ ขจัดมลทินเป็นเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง ไม่เพียงแค่นั้น ท่านยังขยายซ้อนเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับกายมนุษย์ของเรา คุ้มครองดูแลช่วยเหลือ เพราะท่านคือตัวตนที่แท้จริงของเรา ความปรารถนาของท่านคือปรารถนาให้เรากับท่านเป็นเอกภาพเดียวกัน หรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ก็จะทำให้ท่านสามารถเกื้อกูลช่วยเหลือเราได้เต็มประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผลสูงสุด

สวมความรู้สึกเป็นองค์พระ

เมื่อเป็นเช่นนี้ ให้เราหลอมรวมเรากับท่านให้เป็นเอกภาพเดียวกัน โดยการสวมความรู้สึกว่า "เราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา" ให้ทั้งเนื้อทั้งตัวเราล้วนเป็นองค์แก้ว ที่สว่างไสว ใสเย็น สะอาดบริสุทธิ์ ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น ตั้งแต่ศีรษะ ใบหน้า แก้ม บ่า ไหล่ แขน ลำตัวล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสว ศีรษะเราก็เป็นแก้วใสๆ ของพระธรรมกายแก้ว มีเกตุดอกบัวตูมใสสว่าง ใบหน้าเราก็เป็นพระพักตร์ของพระธรรมกายแก้ว หลับตาพริ้มๆ ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม ใสๆ เย็นๆ หน้าผากเราก็เป็นแก้วใสแวววาวสว่างไสว ดวงตาเราก็เป็นพระเนตรของพระธรรมกาย หลับตาพริ้มๆ มีพระพักตร์ที่แย้มละไม แก้ม จมูก ปาก คาง ลำคอ ล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่ใสแวววาวสว่างไสว ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม ใสๆ เย็นๆ หน้าอก ท้อง ท้องน้อย หลัง ของเราล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสว ใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ สะโพก ต้นขา หัวเข่า แข้ง น่อง ฝ่าเท้า หลังเท้าของเราล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์

หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง มุ่งสู่พระนิพพาน

เมื่อเราหลอมรวมเรากับท่านเป็นเอกภาพเดียวกันแล้ว ก็หลอมรวมใจเรากับใจท่านเป็นเอกภาพเดียวกันด้วย ท่านทำอะไรเราก็ทำอย่างนั้น ท่านอยู่กับตัวเรา ท่านเจริญนิโรธสมาบัติ รวมใจหยุดรวมใจนิ่ง เราก็ทำแบบเดียวกัน คือรวมใจเราหยุดรวมใจเรานิ่ง นุ่มเบาสบายไปในกลางองค์พระ กลางตัวเรา "หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง" นุ่มอย่างผ่อนคลายเบาสบาย ใสๆ เย็นๆ สะอาดบริสุทธิ์ รวมหยุดรวมนิ่งไปในกลางของกลาง กลางองค์พระ กลางตัวเรา กลางใจเรา แล้วรวมหยุดรวมนิ่งไปในกลางองค์พระ ส่งจิตมุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพาน เราก็ส่งใจเรามุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพาน เราก็จะปรากฏสว่างไสวในกลางของพระนิพพาน ในกลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน กลางของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ กลางของพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายและกลางของพระอรหันตเจ้าทั้งปวง

กระแสธารแห่งบุญก็พรั่งพรูผุดผ่านในกลางตัวกลางใจเราอย่างต่อเนื่อง ดวงแล้วดวงเล่า ใสสว่าง ภายในดวงบุญแต่ละดวงนั้นประกอบด้วยธรรมธาตุบริสุทธิ์ศักดิ์สิทธิ์ มีฤทธิ์มีเดชมีอานุภาพ สามารถขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งปวงให้มลายหายสิ้นไปได้ ไม่เพียงแค่นั้น ในกลางดวงบุญแต่ละดวงยังประกอบด้วยสมบัติละเอียดทั้งรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติ คุณสมบัติ บริวารสมบัติ ลาภยศสรรเสริญสุข มรรคผลนิพพานและ พรั่งพร้อมสมบูรณ์อยู่ในกลางดวงบุญทั้งหมด เมื่อบุญไหลผ่านตัวเรา นั่นหมายถึงสมบัติละเอียดไหลผ่านตัวเราด้วย สมบัติละเอียดเหล่านี้แหละที่จะคอยดึงดูดสมบัติหยาบอันเป็นของกลางโลกมาสู่ตัวเรา

เราได้ประกอบเหตุอันดีงามให้ปรากฏขึ้นอีกวันหนึ่ง หลังจากเสร็จภารกิจหน้าที่การงาน แล้วมาชำระกายชำระใจ เจริญสัมมาสติกำหนดรู้ให้ดวงรู้คือดวงสติอันเป็นดวงกุศลธรรมตั้งขึ้น นำพลังงานบริสุทธิ์มาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมในตัวเรานี้ให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ จัดมลทินที่จะก่อเกิดปัญหาอุปสรรคให้มลายหายสิ้นไป เมื่อมลทินประจำมิติหมดไป เราก็จะหลุดพ้น และจัดมลทินแต่ละมิติแต่ละมิติให้หมดไป ความหลุดพ้นก็จะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เจริญเมตตาธรรมแผ่ไปทั่วสรรพสัตว์

เมื่อเราได้ประกอบเหตุอันดีงามแก่ตัวเราแล้ว เราก็จะมาประกอบเหตุเกื้อกูลอันดีงามแก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ โดยการเจริญ เพียงแค่เราตั้งความปรารถนาดีว่าขอสรรพสัตว์ทั้งหลายจงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า อาศัยความรักและความอย่างจริงใจ ดวงเมตตาจะปรากฏขึ้นใสสว่างในกลางตัวเรา ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากก็ขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์ให้มีความสุข ที่มีสุขน้อยก็ขอให้มีสุขมาก อีกทั้งท่านที่มีสุขมากแล้วก็ขอให้มีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป เมื่อตั้งความปรารถนาดีเช่นนี้เสร็จแล้ว ก็แผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ให้กว้างขวางครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัยของเรา เมตตาธรรมก็ส่องสว่างไปทั่วทุกอณูของบรรยากาศ ให้ผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งทั้งหลายสว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ แล้วขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับหมื่นแสนล้านดวง และขยายต่อเนื่องไปสู่หมื่นโลกธาตุ แสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล ให้เมตตาธรรมของเราส่องสว่างเกื้อกูลแก่ผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งและธาตุธรรมทั้งปวงอย่างไม่มีประมาณ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า

อุทิศส่วนบุญแก่ญาติและสรรพสัตว์

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งในกลางดวงเมตตาธรรมที่ส่องสว่างกว้างขวางไม่มีประมาณ กระแสธารแห่งบุญก็ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางดวงเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง แล้วได้อุทิศส่วนแห่งบุญที่บังเกิดมีขึ้นนี้ให้กับชาวโลกและสรรพสัตว์ และให้แก่บรรพบุรุษหมู่ญาติของเราด้วย ขอบุญกุศลที่บังเกิดมีขึ้นนี้จงบังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย ขอสรรพสัตว์ทั้งหลายจงมีส่วนในบุญที่เราได้ตั้งใจสั่งสมให้ดีแล้วนี้ด้วย อีกทั้งบรรพบุรุษหมู่ญาติมิตรทั้งหลาย พ่อแม่พี่น้อง ปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวาที่คอยปกปักรักษาช่วยเหลือเกื้อกูลเรา รวมถึงผู้เลี้ยงผู้รักษาสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกินคู่เวรคู่กรรมทั้งหลาย ให้ซึ่งกันและกัน และได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้า

หลอมรวมกับพระรัตนตรัยและมหาปูชนียาจารย์

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางกระแสธารแห่งบุญ กลางความสุข กลางสว่างไสว แล้วรวมใจหยุดรวมใจนิ่งในกลางของพระรัตนตรัย กลางของพุทธรัตนะ กลางของธรรมรัตนะ กลางของสังฆรัตนะ และหยุดนิ่งไปกลางของมหาปูชนียาจารย์ กลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงพ่อ และหยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของคุณยายอาจารย์ เมื่อเรากำหนดถึงพระรัตนตรัยและมหาปูชนียาจารย์ เราจะปรากฏสว่างในกลางของท่าน ท่านจะปรากฏสว่างในกลางของเรา อีกทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

อธิษฐานจิตปิดท้าย

เมื่อเราหยุดนิ่งไปในกลางของพระนิพพาน เราก็จะมากราบขอพรท่าน อธิษฐานจิตตั้งผังสำเร็จให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสวนี้ ให้ตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเรานี้เปี่ยมไปด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม ขอบุญบารมี รัศมี กำลัง ฤทธิ์ อำนาจสิทธิเฉียบขาดของพระนิพพานทั่วธาตุทั่วธรรม อีกทั้งบารมีธรรมของหลวงปู่หลวงพ่อคุณยายอาจารย์ จงประมวลรวมกับบุญบารมีที่เราได้ตั้งใจสั่งสมมาแล้วตั้งแต่ปฐมชาตินับนับชาติไม่ถ้วน ให้เป็นบุญศักดิ์สิทธิ์มีฤทธิ์มีเดชมีอานุภาพทวีไม่มีประมาณ กลั่นกาย วาจา ใจ ธาตุธรรมของเราให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ให้เราหลุดพ้นจากวิบัติบาปวิบากกรรม วิบากมารอุปสรรคต่างๆ ในชีวิต ให้โลภะ โทสะ โมหะ ราคะ ทิฐิ ตัณหา อุปาทาน สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ให้มีดวงตาเห็นธรรมเข้าถึงและแทงตลอดในวิชชาธรรมกาย ให้มีสุขภาพพลานามัยแข็งแรง มีอายุยืนยาว ได้สร้างบุญสร้างบารมีตลอดชีวิต และเมื่อถึงคราวหลับตาลาโลก ขอให้ได้บังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิตวงบุญพิเศษเขตบรมโพธิสัตว์ เมื่อกลับลงมาสร้างบารมีในโลกมนุษย์ ก็ขอให้เกิดในครอบครัวสัมมาทิฏฐิ ครอบครัวแก้ว ครอบครัวธรรมกาย ขอความปรารถนาดีงามทั้งปวงนี้จงเป็นผลสำเร็จแก่พวกเราทั้งหลาย นับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ทุกภพทุกชาติ ตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรม ด้วยอานุภาพอันไม่มีประมาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ ขอจงสมความปรารถนาทุกประการเทอญ

This practice is necessary and vitally important for every life, because our life needs pure energy to drive it toward , prosperity, rightness, and goodness. Only system can benefit us and draw in the energy of merit to drive our life toward and liberation, toward growth and prosperity. Every other nature brings no benefit whatsoever, and only causes suffering and harm if we abide within system. We therefore need to learn and understand how to abide with the wholesome nature. The Buddha taught the method for abiding with the wholesome system: "Monks, you should clearly discern the body, feelings, mind, and , in order to eliminate craving and aversion toward the world."

Discerning Body, Feeling, Mind, and Dhamma to Know the Truth

The Buddha taught that to abide with the wholesome nature, the first requirement is to fix attention. Wherever we fix attention, the mind settles there — this is called "paying attention." Once we pay attention and go in to know, the sphere of knowing arises and draws in energy. If we fix attention at the feet, the mind rests there, and our awareness arises at the feet. If we fix attention on the stomach wall, we know when it rises, we know when it falls. If we fix attention at the nostrils, we know the long in-breath, we know the long out-breath. This is the essential point: all we need is for the sphere of to arise and go in to know. We may know any part of the body, or the body as a whole, or we may go in to know the mind — which includes feeling, thought, and dhamma.

As for feeling — happiness, suffering, or neither — there are only these three. Whenever the unwholesome seizes control of the mind as its master, it manifests its quality as suffering, a state that must be endured and is hard to endure. But when the wholesome is the master, it manifests its quality as happiness and ease — this is the nature of the wholesome. But if , which is subtler still, manages to seize control, it manifests its quality as a neutral feeling — neither suffering nor happiness. All the other countless emotions and feelings belong to the domain of dhamma. As for the mind — our thoughts and reflections — these are an inner voice. Whenever the wholesome seizes control, it brings its own s to overlay our mind; when the unwholesome enters, it brings unwholesome mental factors to overlay the mind, and the voice of that thinking appears within us. The mind is simply our instrument of knowing — whatever the mind knows, that is what we know.

By discerning the body, feeling, mind, and dhamma in this way, we come to know the truth: whatever appears in our mind is not us at all — none of it belongs to us. It all belongs to the three natures, and none of it is permanent or certain. One moment this nature seizes control, the next moment that one does — impermanence appears constantly. Whenever the unwholesome seizes the mind, suffering arises — a state that must be endured and is hard to endure, which we naturally dislike and do not want. But the unwholesome keeps trying to seize control and direct us through our own thoughts and feelings, so people's lives are rarely free from suffering. Impermanence is suffering, and suffering is non-self — non-self meaning the three natures that take turns seizing the mind, one moment this one, the next moment that one. Our thoughts and feelings are sometimes glad, sometimes sorrowful, sometimes delighted, sometimes displeased — never permanent or certain. We can only know this by discerning body, feeling, mind, and dhamma.

These natures appear only in the present moment — never in the past, however recent, nor in the future, however near. To perceive whatever state arises, we must perceive it only in each present moment, because only the present moment is truth, is reality. If we wish to seek the truth, we must enter the present moment, which requires mindfulness as the essential tool for staying continuously aware, never lapsing. As the sphere of mindfulness arises and perceives things in each present moment, the drawing-in of pure energy occurs, flowing continuously into the brightness of that sphere. The merit-element flowing in, together with refined treasures and completed blueprints, drives the wholesome system, refining the elements within us to be clear, clean, and pure, clearing away defilement completely — because only merit can clear away the defilement of demerit; nothing else can do this at all.

Freed a Little at a Time, Like a Child Growing Day by Day

As mindfulness arises, it draws in pure energy, and defilement gradually diminishes; problems and obstacles lighten. When defilement is exhausted, whatever bound us to the old system falls away, and we are freed from one dimension into the next — the subtler dimension draws us in. The new dimension we enter holds better resources waiting for us: purer, more sacred merit-elements, more effective at clearing defilement; more valuable refined treasures within the sphere of merit; and the knowers of power residing in that dimension are subtler and more refined, able to guide and teach us with even greater . As we follow the guidance of these knowers of power, they help us refine and improve our elements, producing good results.

Even though this process of being freed from one dimension into the next may leave us still feeling dim and unclear, it is the work of the wholesome system, refining the elements within us to be clean and pure — and as we grow purer, we continue to be freed from one dimension into the next. This liberation is not the liberation of becoming a noble one (ariya-puggala); it is liberation at the level of the human body's own dimension. It is like a child who eats and grows a little each day — one or two millimeters — imperceptible to the eye in the moment, but after some time has passed, we can clearly see how much the child has grown. Inner liberation works the same way: as the wholesome abides within us, drawing in energy to purify and free us, after some time passes we come to perceive the difference in our own state of mind — that our mind has become subtler and more refined, that real development has taken place. This comes through the cultivation of .

Finding the Seventh Base

In cultivating right mindfulness, our teachers instruct us to fix attention at , , because this position is critically important — it is the gate that points directly toward the path to nibbana. Finding someone who can tell us where this gate lies is exceedingly difficult. Our teachers walked this path themselves and came to know and see the truth — nibbana itself. They spent their entire lives following this path, proving it again and again, until they came to know with certainty that the center of the body, the seventh base, is indeed this critical position. To aim toward nibbana requires resting the mind here. As we rest the mind, we keep the eyes slightly open — not fully closed — letting just enough light through. This places us between the inner and outer worlds; the light that enters keeps us from becoming dazed, drowsy, or falling asleep, and it also helps our perception of the Buddha-image become clearer.

The Recitation "Sammā Arahaṃ" and Its Meaning

After this, we recite from a deep and subtle level of consciousness. The mind is a completing element — whatever we determine, so it becomes. As we recite with subtle awareness, the mind connects with that deep, subtle inner part of us, and the sound of the recitation is released from that deep consciousness: "Sammā Arahaṃ, Sammā Arahaṃ." This is an epithet — a name given according to quality — because inner dhamma, if wholesome, takes the form of a clear, bright sphere, and if unwholesome, a dark sphere; this is the package-form of dhamma. The inner quality contained within each wholesome sphere has its own name — mindfulness, faith, moral shame and moral dread, and so on — as many as 84,000 different spheres of . This inner quality is the "name"; form and name are always paired, form being the vessel, name being the quality named according to what the vessel contains. When we utter a name, that dhamma appears, together with its form and name as a set. "Sammā Arahaṃ" is the epithet of — the One who has practiced well, practiced rightly, practiced in a way that leads far from all defilement.

Seeing the Crystal Dhamma Body at the Center

When we utter his name, he appears, clear and bright, at the center of our mind. He does not appear empty-handed — he appears bringing the elements of seeing, memory, thought, and knowing, together with the earth, water, wind, fire, and space elements, and the consciousness element, to refine them until they are clear and pure, clearing away all defilement. Beyond that, he expands and merges as one with our human body, protecting, watching over, and helping us, because he is our true self. His wish is for us to merge with him into a single unity, so that he can help us with full effectiveness and the greatest possible result.

Wearing the Feeling of Being the Buddha-Image

Given this, let us merge ourselves with him into one unity by wearing the feeling that "I am the Buddha-image, the Buddha-image is me." Let every part of our body become the radiant Crystal Dhamma Body, brilliant, clear, cool, clean, pure. The mind is a completing element — whatever we determine, so it becomes. From the head, face, cheeks, shoulders, arms, and torso, everything becomes the radiant Crystal Dhamma Body. Our head becomes the clear crystal of the Crystal Dhamma Body, crowned with a bright lotus-bud finial; our face becomes his radiant countenance, eyes gently closed, exquisitely soft and gentle, clear, cool. Our forehead becomes sparkling, radiant crystal; our eyes become his radiant gaze, gently closed, lips softly smiling; our cheeks, nose, mouth, chin, and neck all become the sparkling, radiant Crystal Dhamma Body, exquisitely soft and gentle, clear and cool. Our chest, stomach, and back all become the radiant, clear, cool, clean, pure Crystal Dhamma Body; our hips, thighs, knees, shins, calves, and feet all become the radiant, clear, cool, clean, pure Crystal Dhamma Body as well.

Stopping Within Stopping, Stillness Within Stillness, Toward Nibbana

Once we have merged ourselves with him into one unity, we merge our mind with his mind into one unity too. Whatever he does, we do the same. He dwells with us; he abides in the attainment of ceson, gathering the mind to stop, gathering it to stillness — we do likewise, gathering our mind, stopping, resting still, soft and at ease, into the center of the Buddha-image, the center of ourselves. "Stopping within stopping, stillness within stillness" — soft, at ease, clear, cool, clean, pure. We gather, stopped and still, into the center of the center, the center of the Buddha-image, the center of ourselves, the center of our mind. We gather, stopped and still, into the Buddha-image, sending the mind directly toward the path to nibbana. We send our mind toward nibbana, and we appear, radiant, in its center — the center of the knowers of boundless power, incalculable in number, the center of every Buddha, every Silent Buddha, and every Arahant.

The river of merit pours continuously into the center of our body and mind, sphere after sphere, clear and bright. Within each sphere of merit are pure, sacred Dhamma elements, possessed of power and force, able to dissolve every defilement completely. Beyond that, within each sphere of merit are also refined treasures — of form, wealth, , retinue, fame, praise, happiness, the path and fruit of nibbana, and the Dhammakaya knowledge — all complete and abundant within it. When merit flows through us, refined treasures flow through us as well, and these refined treasures are exactly what draws worldly, coarser treasures to us.

We have accomplished good causes for another day. After finishing our tasks and duties, we come to cleanse the body and mind, cultivating right mindfulness so that the sphere of knowing, the sphere of wholesome mindfulness, arises, drawing in pure energy to drive the wholesome system, refining the elements within us to be radiant, clear, cool, clean, and pure, clearing away the defilement that would otherwise cause tomorrow's problems and obstacles. As the defilement bound to each dimension is cleared, we are freed, dimension after dimension, continuously.

Radiating Loving-Kindness to All Beings

Once we have accomplished good for ourselves, we turn to accomplish good that benefits the people of the world and all beings, through the cultivation of . We simply set the wish that all beings be free from suffering and find happiness everywhere, relying on sincere love and compassion. A sphere of loving-kindness appears, clear and bright, at the center of our body. May the people of the world and all beings be free from suffering and find happiness everywhere. May those with much suffering have less; may those with little suffering be freed and find happiness; may those with little happiness find more; and may those who already have much happiness find even more. Having made this wish, we expand the mind filled with loving-kindness widely, covering our home and dwelling; loving-kindness shines through every corner of the atmosphere, making people, beings, and all things radiant, clear, cool, clean, and pure. We then expand this loving-kindness further, to the whole universe, embracing countless stars, extending to ten thousand world-systems and infinite universes, so that our loving-kindness shines and benefits people, beings, all things, and all elements of Dhamma without limit. May the people of the world and all beings be free from suffering and find happiness everywhere.

Dedicating Merit to Family and All Beings

We gather the mind to stop, gather it to stillness, within this boundlessly radiant sphere of loving-kindness. The river of merit continues to pour into this sphere of loving-kindness without interruption, and we dedicate the merit that has arisen to the people of the world and all beings, as well as to our ancestors and relatives. May this merit and goodness arise for the benefit of people and beings everywhere; may all beings share in the merit we have sincerely accumulated. May our ancestors, relatives, and companions — parents, siblings, grandparents, teachers, and all who have shown us kindness — as well as the devas who protect and help us, and all who have cared for beings, and all those we may have wronged as karmic counterparties, forgive one another and share fully in this merit.

Merging with the Triple Gem and the Great Teachers

We gather the mind to stop, gather it to stillness, within the river of merit, within happiness, within radiant purity. We then settle, stopped and still, in the center of the Triple Gem — the Buddha Jewel, the Dhamma Jewel, and the Sangha Jewel — and in the center of our great teachers: the finest inner Dhamma body of our Great Master, of our great teacher, and of our grandmother teacher. As we fix attention on the Triple Gem and our great teachers, we appear radiant within their center, and they appear radiant within ours; both we and they appear radiant within the center of nibbana, the center of the knowers of boundless power, incalculable in number.

Closing Aspiration

As we settle, stopped and still, in the center of nibbana, we come to pay respects and ask for blessings, setting our resolve to be sealed within the radiant sphere of merit, so that throughout our entire path of accumulating perfections, our life may be filled with knowledge, happiness, and purity, and success in everything right and good. May the merit, power, radiance, and absolute authority of nibbana throughout all realms, together with the perfected merit of our great teachers, combine with the merit and perfections we have sincerely accumulated across countless past lives, gathering into sacred, powerful merit that refines our body, speech, mind, and elements to be radiant, clear, cool, clean, and pure. May we be freed from calamity, sin, the results of past karma, and every obstruction in life; may greed, hatred, delusion, lust, , wrong view, craving, and clinging be exhausted without remainder. May we gain the eye that sees the Dhamma, reaching fully into the Dhammakaya knowledge; may we have strong health and long life to build merit throughout our lives; and when the time comes to close our eyes on this world, may we be born in the Tusita heaven, in the realm of the special merit lineage of the Bodhisattas-to-be, and when we return to the human world, may we be born into a family of right view, a crystal family, a Dhammakaya family. May all these good aspirations come to fulfillment for us all, from this moment forward, in every life, until we reach the very end of the Dhamma, by the boundless power of the Lord Buddha. May it be so in every respect.