คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

เสียงภายในที่ดื้อรั้นไม่ยอมหาย: กำหนดรู้เพื่อเห็นกลไกของอกุศลจิตThe Stubborn Inner Voice That Won't Go Quiet: Determining and Knowing to See How the Unwholesome Mind Works

วันพุธที่ 24 กันยายน 2568Wednesday, 24 September 2025อ่าน ~20 นาที~11 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์อธิบายว่าเมื่ออกุศลจิตเข้าสิงใจ จะมีเสียงภายในคอยชี้นำตอกย้ำอย่างดื้อรั้น แม้พยายามปฏิเสธก็ไม่หาย จนบางครั้งต้องยอมทำตามทั้งที่รู้ว่าไม่ถูกต้อง ท่านสอนให้ใช้การกำหนดรู้ในกายเวทนาจิตธรรมเพื่อเห็นกลไกนี้ตามความเป็นจริง ก่อนนำเข้าสู่การเจริญเมตตาธรรมและอธิษฐานจิตปิดท้ายPhra Ajarn Suraphong describes how, when an unwholesome mind-state possesses us, an inner voice keeps directing and nagging with stubborn persistence — refusing to fade even when we try to reject it, until we eventually give in and act on it, even knowing it's wrong. He teaches determining and knowing body, feeling, mind, and mental objects as the way to see this mechanism clearly, before guiding listeners through radiating loving-kindness and a closing dedication of merit.

การปฏิบัติธรรมและระบบธรรมชาติ 3 ฝ่าย

การปฏิบัติเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เพราะเราอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย มีแต่ระบบเท่านั้นที่ให้คุณให้ประโยชน์ ให้ความเข้าใจ ให้ความถูกต้องและดีงาม รวมถึงความสำเร็จสมปรารถนาแก่เราได้ เว้นจากธรรมชาติอันเป็นกุศลแล้ว ธรรมชาติอื่นล้วนไม่สามารถให้คุณให้ประโยชน์ใดๆ ได้เลย หนำซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยให้เกิดขึ้นหากธรรมชาตินั้นเป็น ดังนั้นเราจึงจำเป็นต้องเรียนรู้ทำความเข้าใจและฝึกฝนที่จะดำรงอยู่กับธรรมชาติอันเป็นกุศล ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านได้ตรัสสอนไว้ว่า ภิกษุทั้งหลายเธอพึงชัดในกายเวทนาจิตและธรรม เพื่อขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป

กำหนดรู้คือการหมายรู้ และการเหนี่ยวนำพลังงานบุญ

การกำหนดคือการหมายรู้ การเจาะจงระบุ กำหนดตรงไหนใจจะถูกใส่ไว้ตรงนั้น เรียกว่าใส่ใจ พอเรากำหนดรู้ ดวงรู้คือดวงจะตั้งขึ้นที่ใจ เพราะธรรมไม่ว่ากุศล อกุศล หรือล้วนเกิดได้ที่เดียว จะไม่อาจเกิดที่อื่นได้เลย เมื่อเรากำหนดรู้คือการใส่ใจเข้าไปรับรู้ ณ ที่นั้น กำหนดรู้ที่ใด สติตั้งอยู่ที่ใด การเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์ก็เกิดขึ้นที่นั้น พลังงานบริสุทธิ์คือบุญนี้จะถูกเหนี่ยวนำเข้ามาในกลางความสว่างของดวงกุศลธรรมหรือดวงรู้ดวงสติอย่างต่อเนื่อง เมื่อถูกเหนี่ยวนำเข้ามาแล้ว ก็จะมาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรมเพื่อชำระสะสางมลทินทั้งหลายให้เบาบาง มลทินเป็นตัวก่อให้เกิดปัญหาและอุปสรรค มีผลเป็นความทุกข์ยากลำบากให้เกิดขึ้นกับชีวิตและการปฏิบัติธรรม

ความบริสุทธิ์หลุดพ้นทีละนิด เหมือนฐานะที่ค่อยๆ เปลี่ยน

บุญคือ เป็นอริกับมลทินอยู่แล้ว เมื่อความบริสุทธิ์ถูกเหนี่ยวนำเข้ามาอย่างต่อเนื่อง การชำระสะสางก็เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เมื่อมลทินถูกชำระให้เบาบาง ปัญหาอุปสรรคและความยุ่งยากก็จะเบาบางลง และเมื่อมลทินถูกชำระให้หมดไป ความบริสุทธิ์หลุดพ้นก็จะเกิดขึ้นได้ แม้ว่าเราจะยังคงมืดๆ คลุมๆ ค่ำๆ อยู่ก็ตาม ความบริสุทธิ์หลุดพ้นนี้เกิดขึ้นเพราะสิ่งเหนี่ยวรั้งมลทินอันเป็นตัวเหนี่ยวรั้งและตรึงติดกับมิติเดิมๆ นั้นหมดไป โดยที่เราไม่รู้เนื้อรู้ตัวเลย แต่การหลุดพ้นนั้นหลุดพ้นทีละนิดทีละนิด จากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่ง สิ่งที่เรารับรู้คือรู้สึกปลอดโปร่งมากขึ้น สบายอกสบายใจมากขึ้น ชีวิตรู้สึกอยู่ง่ายขึ้น ฐานะของเราจะค่อยๆ เปลี่ยนไป เข้าถึงทรัพยากรอันมีค่ากว่าที่รออยู่ในทุกๆ การหลุดพ้น ทั้งบุญธาตุอันบริสุทธิ์กว่า ศักดิ์สิทธิ์กว่า สมบัติละเอียดที่มีมูลค่ามากกว่า และที่วิจิตประณีตกว่า ฐานะภายในเป็นเหตุ ฐานะภายนอกเป็นผล

กำหนดรู้ในกายเวทนาจิตธรรม: 4 สถาน

ในการกำหนดรู้ เราสามารถกำหนดรู้ในส่วนของกาย เวทนา จิต และธรรม ใน 4 สถานนี้ การกำหนดรู้ในกาย เช่นกำหนดที่ท้องยุบหนอพองหนอ เราก็สามารถรับรู้ กำหนดตรงไหนก็รับรู้ตรงนั้น เพราะใจใส่ไว้ตรงนั้น สติตั้งขึ้นตรงนั้น ให้เรากำหนดรู้ในส่วนไหนก็ปลูกฉันทะ ประกอบวิริยะความเพียร ใส่ใจจดจ่อและใคร่ครวญต่อความรู้สึก ณ บริเวณจุดนั้นที่เรากำหนด จนกระทั่งความหนาแน่นของความรับรู้นั้นชัดเจน เป็นอารมณ์ที่ตรึงไว้กับใจได้ ใหม่ๆ ก็เป็นแค่ความรู้สึก พอเราใส่ใจ ปลูกฉันทะความพึงพอใจ ความเพียร ใส่ใจจดจ่อใคร่ครวญซ้ำไปซ้ำมาอย่างต่อเนื่อง บุญก็จะถูกเหนี่ยวนำเข้ามาชำระมลทินให้เบาบางไปเรื่อยๆ เราก็สามารถเข้าสู่มิติภายใน เข้าไปรับรู้ถึงอารมณ์ได้ชัดเจน สามารถตรึงอารมณ์ไว้กับใจได้ ไม่ว่าเราจะกำหนดที่ท้อง รับรู้ในลมหายใจ หรืออยู่กับเนื้อกับตัวก็ตาม ก็ล้วนใช้หลักการเดียวกัน คือกำหนดรู้ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ แล้วปลูกฉันทะใส่ใจจดจ่อใคร่ครวญอยู่กับความรู้สึกนั้นอย่างต่อเนื่อง

เวทนา 3: สุข ทุกข์ และไม่สุขไม่ทุกข์

นอกจากกำหนดที่กายแล้ว เราสามารถกำหนดในส่วนของเวทนา ใน 3 สถาน คือสุขเวทนา ทุกขเวทนา และอทุกขมสุข คือไม่สุขไม่ทุกข์ เมื่อใดที่กุศลเป็นเจ้าเรือน เราจะสามารถรับรู้ได้ถึงสุขเวทนาคือความรู้สึกสบาย แต่เมื่อใดที่อกุศลเป็นเจ้าเรือน เราก็จะรับรู้ได้ถึงทุกขเวทนา เพราะเป็นคุณสมบัติที่อกุศลจะต้องแสดงให้ปรากฏที่ใจ ธรรมชาติใดสิงใจได้เป็นเจ้าเรือนได้ เขาก็จะแสดงคุณสมบัติของเขาให้ปรากฏ เนื่องจากเขากระทำที่ใจ ความรู้สึกเวทนาเหล่านี้จึงปรากฏที่ใจ

จิตและธรรม: ข้อมูลของความนึกคิดและเจตสิก

ในส่วนของจิต หมายถึงความนึกคิดทั้งหลาย เสียงแห่งความนึกคิดจะปรากฏขึ้นที่ใจ เป็นภาพเป็นเสียง บางครั้งก็เป็นภาพ บางครั้งก็เป็นเสียง บางครั้งก็เป็นทั้ง 2 อย่าง กรรมฐานอนุสติทั้งหลายที่เราเรียนรู้ก็ล้วนเป็นข้อมูลของจิตทั้งสิ้น ส่วนธรรมนั้นคือส่วนของ หมายถึงอารมณ์ของจิต จิตใดตั้งขึ้น อารมณ์ของจิตนั้นย่อมปรากฏ จิตอันเป็นอกุศลตั้งขึ้นได้ก็เพราะธรรมชาติอันเป็นอกุศลเป็นเจ้าเรือน เขาก็จะเอาจิตประเภทของเขาตั้งขึ้นพร้อมกับเจตสิกอันเป็นอกุศล ความรู้สึกนึกคิดทั้งหลายจึงปรากฏขึ้นแก่ใจเรา คล้ายกับว่าเราคิดไปเอง

เสียงภายในที่ดื้อรั้น ไม่ยอมหายแม้จะปฏิเสธ

เมื่อเรารับรู้เสียงที่ปรากฏขึ้นที่ใจ ผู้คนทั้งหลายต่างเข้าใจว่าเสียงที่ปรากฏในใจนั้นเป็นเสียงของตนเอง แม้เสียงนั้นเราไม่ยอมรับ ไม่ยอมรับการชี้นำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพียงแค่หยุดคิดมันควรจะหายไป แต่แม้เราจะพยายามปัดออกเพียงใดก็ตาม เสียงนั้นก็ยังคงดื้อรั้นอยู่ รบกวนจิตใจเราเสมอ คอยชี้นำเราอยู่ตลอดเวลา จนบางครั้งทนเสียงที่คอยตอกย้ำ ตื้อ แล้วก็ตอกย้ำไม่ได้ ให้เรากระทำความผิด ไปยอมรับแล้วก็ทำความผิด การเหนี่ยวนำบาปก็เกิดขึ้นแก่เรา ก็เกิดเป็นวิบากกรรมที่เราจะต้องรับผลทุกข์ทรมาน

มีเพียงการกำหนดรู้ในกายเวทนาจิตและธรรมนี้เท่านั้น เราจึงสามารถรู้และเข้าใจถึงธรรมชาติที่ชี้นำ รวมถึงกลไกการทำงานของเขาได้ เห็นถึงความไม่เที่ยง เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย เดี๋ยวถูกเดี๋ยวผิด เสียงที่ชี้นำเดี๋ยวก็ดีเดี๋ยวก็ร้าย เดี๋ยวก็ถูกเดี๋ยวก็ผิด เมื่อคราใดอกุศลเข้าสิงจิต ทุกข์ก็ปรากฏขึ้น และคราใดที่ผลแห่งบาปให้ผล ทุกข์ก็ปรากฏขึ้น ทุกครั้งที่อกุศลเข้าถึงจิต หรือเมื่อธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่ายสามารถชิงช่วงเป็นเจ้าเรือนได้ ก็จะเอากายเวทนาจิตและธรรมในระดับต่างๆ เข้ามาสิงซ้อนที่ใจ ที่เห็นจำคิดรู้ของกายมนุษย์ เมื่อปรากฏขึ้น เราก็รับรู้ว่าไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริงของเรา

วิปัสสนา: เห็นกลไกไตรลักษณ์และกฎแห่งกรรม

เมื่อเราได้กำหนดรู้ในกายเวทนาจิตธรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า เราก็จะเห็นถึงกลไกการทำงานของกฎแห่งไตรลักษณ์ และในการสร้าง ในการที่กฎแห่งไตรลักษณ์เป็นตัวก่อชี้นำเราให้สร้างประกอบเหตุอันเป็นผลให้เกิดกฎแห่งกรรมนั้น เราเรียกส่วนนี้ว่า คือการกำหนดรู้เข้าใจตามความเป็นจริงของธรรมชาติและกลไกการทำงานของเขา แต่หากเราปรารถนาความสงบอันเกิดจากมลทินที่รบกวน เราก็กำหนดรู้อยู่กับความรู้สึกอารมณ์ที่ปรากฏขึ้นตามความเป็นจริง รับรู้ถึงความสงบ เพียงแค่กำหนดรู้ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอเท่านั้นเอง

กรรมฐานที่คุ้นเคย: อานาปานสติเป็นตัวอย่าง

เพียงแค่เรากำหนดรู้อยู่กับกรรมฐานของเรา ซึ่งมีสัญญาณที่ชัดเจนและต่อเนื่อง รู้อยู่กับสัญญาณนั้นไปเรื่อยๆ เพลินๆ ไปเรื่อย เพียงแค่ดวงรู้คือดวงสติที่ตั้งขึ้นไปรับรู้ถึงสัญญาณของกรรมฐานทั้งหลาย เช่นลมหายใจ ลมเข้ากระทบผนังโพรงจมูกเราก็รู้ ลมออกที่ไหลผ่านกระทบผนังโพรงจมูกเราก็รู้ ยาวเข้าก็รู้ว่ายาว สั้นเข้าก็รู้ว่าสั้น แค่รับรู้ไปเรื่อยๆ เพลินๆ ไปเรื่อยๆ แค่นั้นเอง พลังงานบริสุทธิ์ก็จะบังเกิดมีขึ้น ดวงรู้จะเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์เข้ามาชำระมลทินให้เบาบาง เพียงแค่รู้อยู่เสมอไม่เผลอไปเรื่อยๆ เพลินๆ ไปเรื่อย เราต้องการแค่ดวงรู้คือดวงสติตั้งขึ้นเท่านั้น

จากการชำระมลทินรายวัน สู่ฐานะที่ค่อยๆ ยกระดับ

เมื่อเราได้ก่อคุณก่อประโยชน์ด้วยการเจริญภาวนา กำหนดรู้ให้ดวงรู้คือดวงสติตั้งขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดวงสตินี้จะเหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์เข้ามาชำระมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งหลายให้เบาบางจนกระทั่งหมดไป เมื่อมลทินหมดไป ความบริสุทธิ์หลุดพ้นจึงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้เราเข้าถึงทรัพยากรที่ดีกว่ามากมาย ไม่ว่าจะเป็นบุญธาตุที่บริสุทธิ์กว่า สมบัติละเอียดที่ประณีตกว่า รวมถึงผังสำเร็จที่วิจิตกว่า ฐานะของเราก็จะค่อยๆ เปลี่ยนไปเรื่อยๆ การชำระมลทินในแต่ละวันจะทำให้ปัญหาอุปสรรคที่จะเกิดขึ้นในวันพรุ่งนี้หมดไป แต่ถ้าเราไม่ชำระมลทินในแต่ละวัน ปัญหาอุปสรรคก็จะเกิดขึ้น

เจริญเมตตาธรรมแผ่ขยายไปทั่วโลกและจักรวาล

เมื่อเราประกอบเหตุอันดีงามแก่ตัวเราแล้ว เราก็มาประกอบเหตุอันดีงามให้บังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย โดยการเจริญ เพียงแค่เราตั้งความรักความปรารถนาดีอย่างจริงใจ ว่าขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า เพียงแค่ตั้งความปรารถนาดีง่ายๆ แค่นั้นเอง ดวงธรรมก็จะใสสว่างขึ้นในกลางใจเรา แล้วเราก็แผ่ขยายความรักความเมตตาความปรารถนาดีอย่างจริงใจนี้ออกไป เพื่อเกื้อกูลแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย เมตตาธรรมก็จะส่องสว่างไปสู่ทุกอณูของผู้คนและสรรพสัตว์สรรพสิ่ง ผ่านใจของเรา ใจขยายกว้างขวางไปถึงไหน เมตตาธรรมก็ส่องสว่างไปถึงนั่น เพราะเมตตาธรรมอาศัยใจเป็นแดนเกิด

ให้เราแผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยความรักความเมตตาความปรารถนาดีนี้ กว้างขวางไปสู่หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศ นานาประเทศ จนกระทั่งครอบคลุมไปทั้งโลก และแผ่ขยายอย่างต่อเนื่องไปสู่จักรวาล จากจักรวาลนี้ไปสู่จักรวาลอื่นนับร้อยพันหมื่นแสนล้านดวงดาว รวมใจนิ่งเป็นในกลางเมตตาธรรมที่แผ่ขยายเกื้อกูลแก่ผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งและธาตุธรรมทั้งปวงอย่างไม่มีประมาณ กระแสธารแห่งบุญก็ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของดวงเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง

อุทิศส่วนบุญและอโหสิกรรมแก่คู่กรรมคู่เวร

แล้วเราจะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้แก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ รวมถึงบรรพบุรุษหมู่ญาติของเรา ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงมีส่วนแห่งบุญที่เราได้ตั้งใจกระทำไว้ดีแล้วนี้ด้วย รวมถึงบรรพบุรุษของเรา พ่อแม่พี่น้องปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวาที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูล อีกทั้งผู้เลี้ยงผู้รักษาสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ทั้งหลาย ให้ซึ่งกันและกันและได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้ากัน

หยุดนิ่งในพระรัตนตรัยภายในและอธิษฐานจิตปิดท้าย

แล้วเราก็หยุดนิ่งอยู่ในกลางดวงบุญอันสว่างไสวที่ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางดวงเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง รวมใจหยุด รวมใจนิ่ง นึกถึงพระรัตนตรัยภายใน เมื่อเราระลึกถึงท่าน ท่านจะปรากฏใสสว่างในกลางท่าน ท่านก็จะปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา ทั้งพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ รวมถึงมหาปูชนียาจารย์ แล้วรวมใจหยุด รวมใจนิ่งไปในกลางกายธรรมส่วนละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมส่วนละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงพ่อ และหยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมส่วนละเอียดของคุณยายอาจารย์ ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น เมื่อเราถึงท่าน เราจะปรากฏใสสว่างกลางท่าน ท่านก็จะปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา อีกทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

เมื่อเราสว่างในกลางของพระนิพพาน คือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายและพระอรหันตเจ้าทั้งปวงแล้ว เราก็จะได้กราบขอพรท่าน อธิษฐานจิตตั้งผังสำเร็จให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสวนี้ ให้ตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเราสมบูรณ์บริบูรณ์ด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม ขอบุญบารมี รัศมี กำลัง ฤทธิ์ อำนาจสิทธิ์ของพระนิพพานทั่วธาตุทั่วธรรม อีกทั้งขอบารมีธรรมของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หลวงพ่อ คุณยายอาจารย์ จงประมวลรวมกับบุญบารมีที่ตั้งใจสั่งสมมาแต่ปฐมชาติ ให้กาย วาจา ใจ ธาตุธรรมสว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ให้หลุดพ้นจากวิบัติบาป วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ ให้โลภะ โทสะ โมหะ ราคะ ทิฐิ ตัณหา อุปาทานสิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ให้มีดวงตาเห็นธรรม เข้าถึงและแทงตลอดใน ครบทั้งวิชา 3 วิชา 8 อภิญญา 6 ปฏิสัมภิทา 4 วิโมกข์ 8 และจรณะ 15 พร้อมสุขภาพแข็งแรงอายุยืนยาว ได้บังเกิดในครอบครัวสัมมาทิฏฐิ ครอบครัวแก้ว ครอบครัวธรรมกาย ปิดท้ายด้วยบทสวดอธิษฐานให้ความปรารถนาดีงามทั้งปวงจงเป็นผลสำเร็จแก่พวกเราทั้งหลาย

Practicing Dhamma and the Three Natural Forces

Practicing is deeply necessary for every life, because we live under the influence of three kinds of natural forces. Only system can give us benefit, , understanding, correctness, goodness, , and the fulfillment of our wishes. Apart from the wholesome nature, no other nature can give any benefit at all — and if that nature is unwholesome, it brings us suffering and harm. So we must learn, understand, and train ourselves to dwell with the wholesome nature, as the Buddha taught: "Monks, you should clearly know body, feeling, mind, and mental objects, in order to remove craving-attachment and aversion toward the world."

Determining Means Marking, and It Draws In the Energy of Merit

To determine means to mark, to specify, to point precisely. Wherever we determine, the heart is placed there — this is called paying attention. Once we determine and know, the orb of knowing, the orb of , arises at the heart, because — whether wholesome, unwholesome, or neutral — can only ever arise in one place, and nowhere else. When we determine and know, that is paying attention, going in to perceive at that location. Wherever we determine and know, wherever mindfulness stands, the drawing-in of pure energy happens right there. This pure energy, called merit, is continuously drawn into the brightness of that wholesome orb, that orb of knowing and mindfulness. Once drawn in, it drives the wholesome system to purify all defilement, thinning it out. Defilement is what creates problems and obstacles, resulting in hardship and difficulty for our life and our practice.

Liberation Happens Bit by Bit, Like a Standing That Slowly Shifts

Merit is , and it is naturally opposed to defilement. As purity is continuously drawn in, purification happens continuously too. As defilement is purified and thinned, problems, obstacles, and difficulty lessen; and once defilement is fully purified away, purity and liberation can arise — even while we may still feel somewhat dim and unclear. This liberation happens because the defilement that used to bind and hold us to our old dimension is gone, entirely without our even realizing it. But this liberation happens little by little, dimension by dimension. What we notice is simply feeling more open, more at ease, more comfortable — life feels easier to live. Our standing gradually shifts, giving us access to more valuable resources waiting at every stage of liberation: purer, more sacred merit-substance, refined possessions of greater value, and more exquisite completed blueprints. Inner standing is the cause; outer standing is the result.

Determining and Knowing Body, Feeling, Mind, and Mental Objects: Four Domains

In determining and knowing, we can work within the domains of body, feeling, mind, and mental objects — these four. Determining in the body, such as at the rising and falling of the abdomen, lets us perceive whatever we determine right there, because the heart is placed there and mindfulness stands there. Whichever domain we determine, we should cultivate desire and effort, paying close attention and reflecting on the senon at that point, until our perception becomes dense and clear enough to become an "object" (arom) that can hold the heart. At first it is only a fleeting sensation; but as we keep paying attention, cultivating desire, effort, focus, and reflection again and again continuously, merit is drawn in to purify defilement, thinning it more and more. We are then able to enter the inner dimension and perceive the object clearly, holding it fixed to the heart. Whether we determine at the abdomen, the breath, or the body as a whole, the same principle applies: determine and know continuously without forgetting, cultivating desire, attention, focus, and reflection on that sensation continuously.

The Three Feelings: Pleasant, Unpleasant, Neither

Besides the body, we can determine within feeling, which has three domains: pleasant feeling, unpleasant feeling, and neither-pleasant-nor-unpleasant feeling. Whenever a wholesome nature holds the "household" of the heart, we perceive pleasant feeling — comfort and ease. But whenever an unwholesome nature holds the household, we perceive unpleasant feeling, because that is the quality nature must display at the heart. Whichever nature comes to possess and hold the household displays its own quality, because it acts through the heart — and so these feelings appear there.

Mind and Mental Objects: The Data of Thought and Mental Factors

Mind (citta) refers to all thought and reflection; the voice of thought appears at the heart, sometimes as image, sometimes as sound, sometimes both. All the recollection-based meditation methods we learn are, in fact, all data belonging to the mind. Mental objects (dhamma), in this context, refer to s () — the mood of the mind. Whichever mind arises, its mood appears along with it. An unwholesome mind arises because an unwholesome nature has become the "household-holder"; it brings its own type of mind, arising together with unwholesome mental factors. All these thoughts and feelings then appear at our heart, and it feels as though we are thinking them ourselves.

The Stubborn Inner Voice That Refuses to Fade, Even When Rejected

When we notice a voice arising at the heart, most people assume it is their own voice. Even when we refuse it — refuse to be directed toward something wrong — simply stopping the thought should make it go away. But no matter how hard we try to push it away, that voice remains stubbornly there, disturbing our heart continuously, directing us at every moment. Sometimes, unable to bear the voice's relentless nagging and insistence any longer, we give in and act wrongly — accepting it and committing the wrongdoing. This draws in unwholesome kamma, becoming a karmic result we must eventually endure as suffering.

Only by determining and knowing body, feeling, mind, and mental objects can we come to know and understand this directing nature and the mechanism by which it works. We see its impermanence — now good, now bad, now right, now wrong; the directing voice shifts constantly between good and bad, right and wrong. Whenever an unwholesome state possesses the mind, suffering appears; and whenever the fruit of past unwholesome kamma ripens, suffering appears as well. Every time an unwholesome state reaches the mind — or whenever any of the three natural forces manages to seize the "household" — it brings body, feeling, mind, and mental objects at various levels to overlay themselves on our heart, on our human faculties of seeing, remembering, thinking, and knowing. When this happens, we come to recognize that it is not our true self.

Insight: Seeing the Mechanism of the Three Characteristics and the Law of Kamma

By determining and knowing body, feeling, mind, and mental objects again and again, we come to see the mechanism of the law of the Three Characteristics, and how it functions in creating . When this law directs us to create causes that produce results according to the law of kamma, we call this process (vipassanā) — determining and knowing, understanding the true nature of things and how they work. But if what we seek is calm from the defilement that disturbs us, we simply determine and know the feeling and the object that truly appears, perceiving calm. It is enough simply to determine and know continuously, without forgetting.

A Familiar Meditation Object: Breath Awareness as an Example

We simply determine and know our chosen meditation practice, which has a clear and continuous signal, staying with that signal pleasantly and continuously. All we need is the orb of knowing, the orb of mindfulness, arising to perceive the signal of whatever meditation practice we use — such as the breath, in : we know the in-breath touching the nostril wall, we know the out-breath flowing past it, we know when it is long, we know when it is short. Simply perceiving this continuously and pleasantly is enough — pure energy then arises, and the orb of knowing draws in that pure energy to purify defilement, thinning it out. Simply stay aware continuously without forgetting, pleasantly, continuously; all we need is for the orb of knowing, the orb of mindfulness, to arise.

From Daily Purification to a Gradually Rising Standing

Having done good and beneficial work through meditation practice — determining and knowing so the orb of knowing, the orb of mindfulness, arises continuously — this orb draws in pure energy to purify all defiling stains, thinning them until they vanish. Once defilement is gone, purity and liberation arise continuously, bringing us access to many superior resources: purer merit-substance, more refined possessions, and more exquisite completed blueprints. Our standing gradually, continuously shifts. Clearing defilement each day prevents tomorrow's problems and obstacles from arising; but if we fail to clear it daily, those problems will arise.

Radiating Loving-Kindness Across the World and the Universe

Having brought about good for ourselves, we go on to bring about good for the people and beings of the world, by cultivating . Simply by sincerely wishing love and goodwill: may the people of the world and all beings be free from suffering and share in happiness. With this simple, sincere wish, the orb of loving-kindness becomes bright and clear at the center of our heart. We then expand this heart, filled with sincere love and goodwill, outward to benefit people and all beings — loving-kindness shines into every particle of people, beings, and things, through our own heart. Wherever our heart expands, loving-kindness shines there too, because loving-kindness relies on the heart as its birthplace.

Let us expand this heart, filled with love, kindness, and sincere goodwill, out to the village, sub-district, district, province, our country, other countries, and finally the entire world, and continue expanding into the universe — from this universe to countless other universes, with their hundreds, thousands, millions of stars. Gather the heart to stillness within loving-kindness, expanding boundlessly to benefit people, beings, things, and all dhamma-elements. The stream of merit continues to well up continuously within the brightness of this orb of loving-kindness.

Dedicating Merit and Forgiving Karmic Counterparts

We then dedicate this merit to the people of the world and all beings, including our ancestors and relatives. May the people of the world and all beings share in this merit we have sincerely done — our ancestors, parents, siblings, grandparents, our benefactor teachers, the devas who help and support us, and those who tend and protect all beings. May we forgive one another with all the karmic counterparts (khu kam khu wen) we have ever wronged, and may they too receive this merit in full.

Resting Still Within the Inner Triple Gem and Closing Aspiration

We then rest still within the bright orb of merit that continues welling up within the brightness of loving-kindness. Gather the heart to stop, gather the heart to be still, recollecting the inner Triple Gem. As we recollect them, they appear bright within themselves, and appear bright within us — the Buddha Jewel, the Dhamma Jewel, the Sangha Jewel, together with the great revered teachers. We gather the heart to stillness within the refined Dhammakaya of the revered Grand Teacher, the revered Father Teacher, and the Lady Teacher. The heart is a substance of accomplishment — determine it however you wish, and it becomes so. As we reach them, we appear bright within them, and they appear bright within us; both we and they appear bright within Nibbana, within the boundless, countless wise and powerful beings.

Once we are bright within the center of Nibbana — every Buddha, every Solitary Buddha, and every Arahant — we pay homage and seal a completed within this bright orb of merit, so that our entire path of building perfections is complete with knowledge, happiness, and purity, and the fulfillment of every good and correct wish. We ask for the blessing, radiance, strength, and sacred power of Nibbana throughout all elements and Dhamma, together with the merit of the revered Grand Teacher, Father Teacher, and Lady Teacher, combined with all merit accumulated since our first life, so that body, speech, mind, and every element become bright, cool, clean, and pure; that we be released from calamity, sin, karmic retribution, and every obstacle; that greed, hatred, delusion, lust, , wrong view, craving, and clinging be extinguished without remainder; that we attain the Dhamma-eye and fully penetrate the Dhammakaya knowledge, complete with the Three Knowledges, the Eight Knowledges, the Six Higher Powers, the Four Analytical Insights, the Eight Liberations, and the Fifteen Conducts; with strong health and long life; born into a right-view family, a crystal family, a Dhammakaya family — closing with the chant that all these good and sincere wishes be fulfilled for us all.