คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

นับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน มากกว่าเมล็ดทรายในมหาสมุทรทั้ง 4 — เรื่องใหญ่ก็เป็นเรื่องเล็กUncountable as the Grains of Sand in the Four Oceans — When Big Problems Become Small

วันศุกร์ที่ 29 พฤษภาคม 2569Friday, 29 May 2026อ่าน ~27 นาที~14 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์อธิบายพระพุทธพจน์เรื่องการกำหนดรู้ชัดในกาย เวทนา จิต ธรรม แล้วนำนั่งสมาธิภาวนาสัมมาอะระหังจนเห็นองค์พระธรรมกายแก้ว ก่อนย้ำเตือนว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระอรหันตเจ้าที่ดูแลเราอยู่นั้นมีจำนวนนับอสงไขยไม่ถ้วน มากกว่าเมล็ดทรายในมหาสมุทรทั้ง 4 เมื่อเราอยู่ในกลางของผู้มีอานุภาพเช่นนี้ เรื่องใหญ่ก็กลายเป็นเรื่องเล็ก ไม่มีอะไรต้องกลัวอีกต่อไปPhra Ajarn Suraphong unpacks the Buddha's teaching on clearly knowing body, feelings, mind, and Dhamma, then guides a Samma-Arahang meditation until the crystal Buddha-image appears. He reassures practitioners that the Buddhas, Paccekabuddhas, and Arahants watching over us are asaṅkhyeya — uncountable, more numerous than grains of sand in the four great oceans — so that abiding at the center of such boundless power, nothing is left to fear, and even big problems become small.

เหตุผลที่การปฏิบัติธรรมสำคัญต่อทุกชีวิต

การปฏิบัตินี้มีความจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เนื่องจากเราอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย ซึ่งเอาและมาควบคุมสรรพสัตว์ทั้งหลาย รวมถึงตัวเราด้วย มีแต่ธรรมเท่านั้นที่จะให้ความเข้าใจ ให้ความสำเร็จความสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงามแก่เราได้ ธรรมชาติฝ่ายอื่นล้วนไม่ให้คุณให้ประโยชน์ใดๆ เลย ซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยเป็นอันมากหากเป็น เราจึงมีความจำเป็นที่จะต้องมาเรียนรู้ทำความเข้าใจและฝึกฝนที่จะดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม

พระพุทธพจน์ว่าด้วยการกำหนดรู้ชัดในกาย เวทนา จิต และธรรม

ในการดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรมนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสสอนไว้ว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกาย เวทนา จิต และธรรม เพื่อขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป" ประโยคนี้เป็นประโยคสำคัญที่เราจำเป็นต้องจดจำให้ขึ้นใจ เพราะเป็นประโยคที่สามารถเปลี่ยนปุถุชนคนธรรมดาให้เป็นอริยชนได้ แม้ข้อความจะสั้นเพียงประโยคเดียว แต่ความหมายนั้นครบถ้วนและลึกซึ้งถึงหลักการและวิธีการในการปฏิบัติ รวมถึงเนื้อหาสาระสำคัญที่แฝงอยู่ภายใน

สาระสำคัญของประโยคนี้มี 3 ส่วน ส่วนแรกคือ พระองค์สอนในการดำรงอยู่กับธรรมชาติฝ่ายกุศลว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงกำหนดรู้ชัด" การกำหนดคือการหมายไว้ การระบุ หรือการเจาะจง หมายไว้ตรงไหน ระบุตรงไหน เจาะจงตรงไหน ใจก็จะถูกใส่ไว้ตรงนั้น เรียกว่าการใส่ใจ เช่น หมายไว้ที่ผนังท้อง เพื่อเข้าไปรู้

ความแตกต่างระหว่างสติกับสัมปชัญญะ

"รู้" คือรู้ในประเด็นหัวข้อสำคัญ ส่วน "รู้ชัด" นั้นเป็นส่วนของ ที่ลงไปรู้ในรายละเอียด เช่น รู้ผนังท้อง ท้องเข้า หายใจเข้าท้องก็พอง หายใจออกท้องก็ยุบ เรียกว่า "ยุบหนอ พองหนอ" หากกำหนดลมหายใจ เราเข้าไปรู้ลม ลมเข้าสั้นก็รู้ว่าสั้น ลมเข้ายาวก็รู้ว่ายาว ลมออกสั้นก็รู้ว่าสั้น ลมออกยาวก็รู้ว่ายาว นี่เรียกว่า หรือรู้เนื้อรู้ตัว รู้ในอิริยาบถต่างๆ เรียกว่ากาย

กำหนดรู้ตรงไหน ก็เข้าไปรู้ตรงนั้น ดวงรู้คือดวงสติก็จะตั้งขึ้น ณ ตรงนั้น เพราะธรรมไม่ว่ากุศล อกุศล หรือ ล้วนเกิดได้ที่เดียวคือที่ใจ ไม่อาจเกิดที่อื่นได้เลย ดวงรู้คือดวงสติซึ่งมีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง เมื่อตั้งขึ้นที่ใจแล้ว ก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้คือดวงสตินี้

เมื่อกุศลจิตตั้งขึ้น พระรัตนตรัยจะปรากฏ

ในขณะที่เรากำหนดรู้ ดวงรู้คือดวงสติตั้งขึ้น นั่นหมายถึงกุศลจิตตั้งขึ้นด้วยพร้อมๆ กัน เพราะสติเป็นของกุศล จะปรากฏขึ้นพร้อมกับจิตอันเป็นกุศล เมื่อระบบกุศลธรรมตั้งขึ้น พระรัตนตรัยซึ่งเป็นผู้ดูแลระบบกุศลธรรม จะปรากฏสว่างไสวในกลางตัวเรา แม้เราจะเห็นหรือไม่เห็นก็ตาม และเราก็จะปรากฏสว่างในกลางของท่าน อีกทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

สิ่งน่าอัศจรรย์นี้ปรากฏขึ้นแก่ทุกผู้คน ขอเพียงเขาดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรม หรือขอเพียงเขากำหนดรู้ให้ดวงรู้ดวงสติตั้งขึ้น เจตสิกอันเป็นกุศลตั้งขึ้น พระรัตนตรัยย่อมปรากฏสว่างไสวในกลางตัวเขา เขาจะปรากฏสว่างไสวในกลางของพระรัตนตรัย และทั้งเขาและท่านย่อมปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน กระแสธารแห่งบุญจากส่วนละเอียดของพระนิพพานก็จะพรั่งพรูผุดผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงสติเขาอย่างต่อเนื่อง

บุญขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ขจัดมลทินทีละมิติ

เมื่อพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้ดวงสตินี้ ก็จะมาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ทำการปรับปรุงกันแก้ธาตุธรรมในตัวให้สะอาดให้บริสุทธิ์จากมลทินเครื่องเศร้าหมองอันเป็นตัวก่อปัญหาและอุปสรรค ที่จะทำให้เกิดความยุ่งยากลำบากแก่ชีวิตและการปฏิบัติธรรม เมื่อมลทินเบาบางลง ปัญหาอุปสรรคก็เบาบางไปด้วย ความยุ่งยากลำบากก็เบาบางลง และเมื่อสิ่งเหนี่ยวรั้งประจำมิติถูกขจัดหมดสิ้นไป ใจก็จะหลุดพ้นจากมิติหยาบไปสู่มิติละเอียด ทุกๆ มิติล้วนมีมลทินทั้งสิ้น ตราบใดที่ยังไม่บรรลุเป็นพระอรหันต์

การที่เราหลุดพ้นจากมิติหยาบไปสู่มิติที่ละเอียดนั้น ต้องกำหนดรู้เหนี่ยวนำกระแสธารแห่งบุญมาขจัดมลทินอย่างต่อเนื่อง ให้หลุดพ้นทีละมิติทีละมิติ แต่ละมิติที่เราหลุดพ้นจะทำให้สัดส่วนของอกุศลลดลง สิ่งที่จะชี้นำกดดันบงการให้เราคิดพูดทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้องย่อมลดลงไปด้วย ความยุ่งยากลำบากของชีวิตก็จะลดลง และสัดส่วนของอัพยากตะที่ลดลงก็จะทำให้ชีวิตที่ไร้แก่นสาระลดลงด้วย สัดส่วนของกุศลที่เพิ่มขึ้นก็จะทำให้ชีวิตเรามีแก่นสาระมากขึ้น โอกาสที่จะประสบความสุขความสำเร็จความสมปรารถนาก็จะมากขึ้นด้วย ชีวิตก็จะปลอดโปร่งเบาสบายขึ้น มีชีวิตชีวามากขึ้น

ทำกายให้สบาย ทำใจให้สงบ เหมือนไปหาหมอ

ให้เรารวมใจ หยุดใจ นิ่งใจ หรือกำหนดกายให้สบาย ทำใจให้สงบ งานทั้งหลายจะทำดีได้ก็ต้องทำด้วยความสบายใจ สิ่งแรกที่เราจะทำก็ทำเพื่อใจก่อน ให้ใจสบาย เมื่อใจสบายดีแล้ว จึงเอาใจที่สบายนั้นไปทำงาน แม้งานยาก ทำด้วยความสบายใจก็จะง่ายขึ้น และถ้าเป็นงานที่ลำบาก หากทำด้วยความสบายใจ ความลำบากก็จะหายไปหรือลดลงเอง สิ่งแรกที่เราต้องฝึกเรียนรู้คือทำด้วยความสบายใจ

ให้เรานั่งอย่างสบายใจ นั่งด้วยใจที่ผ่อนคลาย เมื่อกำหนดผ่อนคลายไปเรื่อยๆ ลมหายใจก็จะค่อยผ่อนลง แผ่วเบาลง กล้ามเนื้อทุกส่วนของร่างกายก็จะคลายตัว ทำใจให้ปลอดโปร่ง โล่งๆ ว่างๆ เบาสบาย แต่ถ้ายังไม่ปลอดโปร่ง ก็นึกถึงท้องฟ้าท้องทะเลที่ปลอดโปร่ง ใจก็จะโล่งว่างเบาสบายตามไป หากกำหนดซ้ำๆ แล้วยังไม่บังเกิดผล ก็ให้นึกถึงลำธารน้ำใสเย็น ใจก็จะใสๆ เย็นๆ เบาสบาย ชุ่มชื่นชุ่มเย็น หรือนึกถึงต้นไม้ใบหญ้าที่เขียวชอุ่ม ใจก็จะชุ่มชื่นสดชื่นเบาสบายเช่นกัน ใจของเรากำหนดได้ 3 อย่าง คือ เสียง ภาพ หรือความรู้สึก เสียงส่วนใหญ่จะเป็นคำสั่งกำหนดให้ผ่อนคลาย

ท่านเปรียบเทียบว่า เหมือนเวลาเราไปหาหมอรักษาโรคภัยไข้เจ็บ ไปถึงหมอก็ให้เราทำใจให้สบาย แล้วหมอก็ตรวจอาการไปเรื่อยๆ พอวินิจฉัยโรคเสร็จเรียบร้อยก็รักษาเอง จะฉีดยา ให้ทานยา หรือผ่าตัด ทุกอย่างหมอจัดการเองหมด การหาหมอใจก็คล้ายกัน เอาตัวเราใจเรามาให้กุศลแก้ไขรักษา ทำตัวให้สบาย ทำใจให้สงบ ให้ผ่อนคลายเบาสบาย มีแต่ความสบายใจแล้วก็สบายใจ

ภาวนาสัมมาอะระหัง และนิมิตองค์พระแก้ว

เมื่อสบายใจดีแล้ว ก็ลองมากำหนดรู้ " สัมมาอะระหัง สัมมาอะระหัง" หรือนับไปเรื่อยๆ เช่น สัมมาอะระหัง 1, 2, 3 ไปเรื่อยๆ สัมมาอะระหังนี้เป็นเนมิตกนามของกายธรรมอรหัตต์ ผู้เปี่ยมด้วยพระปัญญาธิคุณ พระบริสุทธิคุณ และพระมหากรุณาธิคุณ บริสุทธิ์บริบูรณ์ด้วยอธิศีล อธิจิต อธิปัญญา

เมื่อเรากำหนดเอ่ยนามท่าน จะปรากฏขึ้นเป็นแก้วใสสะอาดบริสุทธิ์ในกลางใจเรา มีเกตุดอกบัวตูมใสแวววาวสว่างไสว ท่านปรากฏขึ้นกลางใจเรา ประทับบนแผ่นภายในเต็มรอบหน้าตักท่าน อุ้มไปทั้งกาย เมื่อท่านปรากฏขึ้น ท่านไม่ปรากฏขึ้นเปล่าๆ ท่านปรากฏขึ้นพร้อมกับพระมหากรุณาธิคุณ ยังประโยชน์ใหญ่ให้เกิดขึ้นแก่เรา โดยเอาธาตุธรรม เห็น จำ คิด รู้ ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาสธาตุ ของเรามากลั่นให้ใสให้สะอาดให้บริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองอันเป็นตัวก่อปัญหาและอุปสรรค ซึ่งจะมีผลให้เกิดความยุ่งยากลำบากแก่ชีวิตและการปฏิบัติธรรม ท่านก็แก้ไขมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง เพื่อให้อนาคตของเราพ้นจากอุปสรรคปัญหาทั้งหลาย ไม่เพียงเท่านั้น ท่านยังกลั่นแก้กรุยทางล่วงหน้าให้เราสามารถเก็บเกี่ยวผลสำเร็จได้อย่างง่าย และยังขยายซ้อนหลอมรวมกับกายมนุษย์ เพราะความปรารถนาของท่านคือปรารถนาให้เรากับท่านเป็นเอกภาพเดียวกัน เพื่อจะได้ช่วยเหลือแก้ไขเราได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผลสูงสุด

เราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา

เมื่อเป็นอย่างนี้ เราก็หลอมรวมกับท่าน โดยสวมความรู้สึก เหมือนเวลานักแสดงแสดงบทบาทใด ก็ต้องสวมความรู้สึกเป็นบุคคลประเภทนั้น สวมความรู้สึกว่าเราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา ให้ทั้งเนื้อทั้งตัวเราล้วนเป็นองค์แก้ว นิสัยแวววาวสว่างไสว ตั้งแต่ศีรษะของเราก็เป็นแก้วใสๆ ของพระธรรมกายแก้ว ใบหน้าเราก็เป็นพระพักตร์ หลับตาพริ้มๆ มีพระพักตร์ที่แย้มละไม หน้าผาก จมูก แก้ม ปาก คาง ลำคอ ล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ บ่าแขนทั้ง 2 ข้างก็ล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้ว หน้าอก ท้อง ท้องน้อย และหลัง สะโพก ต้นขา หัวเข่า แข้ง น่อง ฝ่าเท้า หลังเท้า ล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์

ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น พระเดชพระคุณหลวงพ่อเคยกล่าวว่า การเข้าถึงองค์พระธรรมกายจะว่ายากก็ยาก จะว่าง่ายก็ง่าย ง่ายเพราะรู้ว่าใจเป็นธาตุสำเร็จ ที่ว่ายากก็เพราะไม่รู้ไม่เข้าใจ พระธรรมกายก็มีอยู่ในกลางตัวเราอยู่แล้ว ท่านก็ปรารถนาให้เราเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับท่านอยู่แล้ว การเข้าถึงพระธรรมกายมีตั้งแต่ 1% ถึง 100% ตอนนี้เรามีความพร้อมแค่ไหนเรากำหนดรู้แค่นั้นไปก่อน แล้วตรวจสอบใคร่ครวญไปทีละส่วนของร่างกาย ถ้ามีส่วนหนึ่งส่วนใดใสสว่างเราก็เริ่มจากจุดนั้น แต่ถ้าไม่มีก็ไม่เป็นไร ทำความรู้สึกก็ได้ กำหนดอย่างสบายใจ ด้วยใจที่ปลอดโปร่งเบาสบาย ไม่ต้องจริงจังจนไปเค้น เห็นแค่ไหนก็เอาแค่นั้น สิ่งที่เราต้องการคือดวงรู้ดวงสติที่ตั้งขึ้น เพราะเมื่อดวงรู้ดวงสติตั้งขึ้น ก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่อง

ฝึกทำทุกอย่างด้วยความสบายใจ

ชีวิตเราแบกภาระมามากพอแล้ว ต่อไปเราจะไม่แบกอีกต่อไป ทำอะไรก็ต้องทำด้วยความสบายใจ เวลาจะทำอะไรก็ต้องตรวจดูว่าเราสบายใจไหม ต้องถามใจก่อน ถ้ารู้สึกอิ่มอกอิ่มใจก็ทำได้ ถ้ายังไม่อิ่มอกอิ่มใจ ก็ต้องกำหนดให้ใจรู้สึกผ่อนคลาย ปลอดโปร่ง เบาสบาย จนกระทั่งใจสบายดีแล้วจึงค่อยทำกิจกรรม จะกินก็กินด้วยความสบายใจ จะดื่มก็ดื่มด้วยความสบายใจ จะเดินจะนั่งจะนอนก็ทำด้วยความสบายใจ จะทำมาค้าขายทำงานทำการอะไรล้วนต้องทำให้ใจสบายก่อน ถ้าใจสบายแล้วทุกอย่างก็ง่ายหมดเลย เพราะใจสบาย พระรัตนตรัยก็จะปรากฏสว่างไสวในกลางตัวเรา เราก็จะปรากฏสว่างไสวในกลางของท่าน ทั้งเราและท่านก็จะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

นับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน มากกว่าเมล็ดทรายในมหาสมุทรทั้ง 4

ท่านสอนย้ำให้เราตระหนักถึงจำนวนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระอรหันตเจ้าที่คอยดูแลปกป้องเราอยู่ในกลางของพระนิพพานว่า ต้องบอกตัวเองว่าไม่ใช่ร้อย ไม่ใช่พันพระองค์ ไม่ใช่หมื่น ไม่ใช่แสน ไม่ใช่ล้าน แต่ **นับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน มากกว่าเมล็ดทรายในท้องมหาสมุทรทั้ง 4**

เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว เราอยู่ในกลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณเช่นนี้แล้ว ยังจะมีอะไรให้น่ากลัวอีก **เรื่องใหญ่ก็เป็นเรื่องเล็กไปเลย เรื่องยากก็เป็นเรื่องง่าย** ถ้าเราอยู่ในกลางของผู้มีอานุภาพเช่นนี้ ก็ไม่มีอะไรที่ต้องกลัว นี่เป็นสิ่งที่เราต้องปลูกฝัง ปลูกฝังให้รู้ถึงความจริงที่น่าอัศจรรย์นี้

เจริญเมตตาธรรมเพื่อเกื้อกูลสรรพสัตว์

เมื่อเราได้ประกอบเหตุอันดีงามเกื้อกูลประโยชน์แก่ตัวเราแล้ว เราก็จะมาประกอบเหตุอันดีงามเกื้อกูลประโยชน์ให้บังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ ในขณะที่เราอยู่ในกลางของพระรัตนตรัย กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณคือพระนิพพาน เรามาเกื้อกูลประโยชน์แก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย ซึ่งล้วนมาจากที่เดียวกันทั้งสิ้น และทยอยกันกลับไปสู่ที่เดียวกันจากที่เรามา ในขณะที่เราและสรรพสัตว์ทั้งหลายยังคงเวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสารนี้ ล้วนเคยเกิดเป็นญาติพี่น้อง เป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกเป็นหลาน เป็นเพื่อนรัก เป็นญาติที่เคยดูแลพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน เคยรักเรา เคยเสียน้ำตาให้กับเรา เคยดูแลทะนุถนอมเรา เคยให้สิ่งดีๆ กับเรามากมาย

เราจึงจำเป็นต้องปลูกฝังความรัก ความปรารถนาดีอย่างบริสุทธิ์ใจและจริงใจ มีแก่สรรพสัตว์ทั้งหลายทั่วหน้า แล้วประกอบเหตุอันดีงามให้เกิดขึ้น ให้ทุกๆ สรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า เมื่อเรากำหนดเช่นนี้ จะตั้งขึ้น ธรรมซึ่งมีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง ภายในเปี่ยมด้วยความรักและความปรารถนาดีอย่างบริสุทธิ์ใจและจริงใจ เมื่อดวงเมตตาธรรมตั้งขึ้น เราก็ทรงความรู้สึกเช่นนี้ไว้ ก็จะได้ชื่อว่าเป็นผู้ทรงธรรม

แผ่ขยายเมตตาธรรมทั่วโลกและจักรวาล

เมตตาธรรมจะแสดงคุณสมบัติของตนให้ปรากฏ ใจเราขยายไปถึงไหน เมตตาธรรมก็จะส่องสว่างไปถึงนั่นด้วย เพราะเมตตาธรรมต้องอาศัยใจเป็นแดนเกิด แล้วแผ่ขยายใจที่เปลี่ยนด้วยเมตตาธรรมนี้ออกไปครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัยของเรา เมตตาธรรมก็ส่องสว่างเพื่อคุณประโยชน์แก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย คุณสมบัติพิเศษของเมตตาธรรมคือสามารถขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองที่มีอยู่ในบรรยากาศ ทั้งผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่ง ให้ปฏิฆะความขัดเคืองนั้นมลายหายสิ้นไปได้

แล้วแผ่ขยายกว้างขวางไปสู่ครอบคลุมทั้งหมู่บ้าน เมตตาก็ส่องสว่าง กลั่นทุกอณูของบรรยากาศ ทั้งต้นไม้ใบหญ้า ตึกราม บ้านช่อง ข้าวของเครื่องใช้ ให้ใสสว่าง แล้วแผ่ขยายความรักและความปรารถนาดีอย่างจริงใจบริสุทธิ์ใจของเรานี้ ครอบคลุมไปทั้งตำบล และขยายต่อเนื่องไปสู่อำเภอ ครอบคลุมไปทั้งจังหวัด และขยายต่อเนื่องครอบคลุมไปทั้งประเทศ ประเทศเพื่อนบ้าน นานาประเทศ จนกระทั่งครอบคลุมไปทั้งโลก ให้โลกนี้เป็นโลกแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ทั้งภุมมเทวา รุกขเทวา อากาศเทวา ชาวสวรรค์ทุกชั้นฟ้า พรหมและอรูปพรหมทั้งหลาย รวมถึงสัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน ขอสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์มีความสุข ที่มีสุขน้อยขอให้มีสุขมาก ที่มีสุขมากแล้วขอให้มีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป

เมื่อตั้งความปรารถนาดีเช่นนี้เสร็จแล้ว ก็แผ่ขยายใจที่เปลี่ยนไปด้วยความรักและความปรารถนาดีอย่างจริงใจไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับสิบ นับร้อยพันหมื่นแสนล้านล้านดวง และขยายต่อเนื่องไปสู่หมื่นโลกธาตุ แสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล ให้เมตตาธรรมของเรานี้ส่องสว่างเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์สรรพสิ่งไม่มีประมาณ ใจเราก็จะขยายเบิกบาน โล่งว่างเบาสบาย ใสๆ เย็นๆ สะอาดบริสุทธิ์สว่างไสว กระแสธารแห่งบุญก็ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง

อุทิศส่วนบุญ และอโหสิกรรมแก่คู่กรรมคู่เวร

จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญที่บังเกิดมีขึ้นนี้ให้แก่ผู้คนและสรรพสัตว์ทั้งหลาย ขอสรรพสัตว์ทั้งหลายจงมีส่วนในบุญที่พวกเราได้ตั้งใจกระทำไว้ดีแล้วนี้ด้วย จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า อีกทั้งบรรพบุรุษของเรา พ่อแม่พี่น้อง ปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวาที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูล ผู้เลี้ยงผู้รักษาและสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ****ทั้งหลาย ขอให้ซึ่งกันและกันและได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยถ้วนหน้า

รวมใจในพระรัตนตรัยและมหาปูชนียาจารย์

จากนั้นให้รวมใจ หยุดใจ นิ่งใจ ในกลางของพระรัตนตรัย กลางของพุทธรัตนะ กลางของธรรมรัตนะ กลางของสังฆรัตนะ และหยุดนิ่งไปในกลางของมหาปูชนียาจารย์ กลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงพ่อ และหยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของคุณยาอาจารย์ ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น

เมื่อเรากำหนดถึงท่าน เราจะปรากฏสว่างไสวในกลางท่าน ท่านจะปรากฏสว่างไสวในกลางตัวเรา ให้เรานึกกำหนดหลอมรวมเป็นเอกภาพเดียวกับท่าน ทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

คำอธิษฐานปิดท้าย

จะได้อาศัยช่วงเวลาอันเป็นอุดมงคลนี้มากราบขอพรพระนิพพาน เพื่อตั้งให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสวนี้ ให้ชีวิตตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเราเปี่ยมไปด้วยความรู้คู่ความสุขและ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม ขอบุญบารมีทั้งหลายที่เราได้ตั้งใจสั่งสมมาตั้งแต่ปฐมชาติ จงประมวลรวมกันเข้าเป็นบุญศักดิ์สิทธิ์ มีฤทธิ์มีเดชมีอานุภาพทวีคูณไม่มีประมาณ ให้กาย วาจา ใจ ธาตุธรรมของเราสว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ให้พ้นจากวิบัติ บาปศักดิ์สิทธิ์ วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ นานาในชีวิต ให้โลภะ โทสะ โมหะ ราคะ ทิฐิ ตัณหา อุปาทาน สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ให้มีดวงตาเห็นธรรม เข้าถึงและแทงตลอดใน สำเร็จวิชา 3 วิชา 8 อภิญญา 6 ปฏิสัมภิทา 4 วิโมกข์ 8 และจรณะ 15 ครบถ้วนทุกประการ ให้มีสุขภาพแข็งแรง อายุยืนยาว ได้สร้างบุญบารมีตลอดชีวิต จนถึงที่สุดแห่งธรรม

ปิดท้ายด้วยบทสวดคาถา: "สัพเพ พุทธา ปเจกา จะ ยัง พลัง อรหันตานัญจะ เตเชนะ รักขัง วันทามิ สัพพะโส สัพพะพุทธานุภาเวนะ สัพพะธัมมานุภาเวนะ สัพพะสังฆานุภาเวนะ สัทธา โสตถี ภะวันตุ เต" — สาธุ

Why Practicing Dhamma Matters to Every Life

Practicing is essential and vitally important for every life, because we are all under the control of three natures, which use and to govern all beings, including ourselves. Only wholesomeness can give us , understanding, , success, and fulfillment in everything right and good. The other natures offer no benefit at all — and if unwholesome, actually cause great suffering. We must therefore learn, understand, and train ourselves to abide within the system of wholesomeness.

The Buddha's Teaching on Clearly Knowing Body, Feeling, Mind, and Dhamma

In abiding within the system of wholesomeness, the Buddha taught: "Monks, you should clearly know the body, feelings, mind, and mental phenomena, in order to eliminate covetousness and grief regarding the world." This is a crucial sentence we must commit to memory, because it is capable of transforming an ordinary person into a noble one. Though brief — just a single sentence — its meaning is complete and profound, containing both the principle and method of practice, along with essential content embedded within it.

The essence of this sentence has three parts. The first is what the Buddha taught about abiding with wholesome nature: "Monks, you should clearly know" — determining means to mark, to specify, to pinpoint. Wherever we mark, specify, or pinpoint, the mind is placed there — this is called "attending." For example, marking the abdominal wall, in order to know it.

The Difference Between Mindfulness and Clear Comprehension

"Knowing" means knowing the main point; "knowing clearly" belongs to (), which goes into the details. For example, knowing the abdominal wall — the belly rising on the in-breath, falling on the out-breath, called "rising, falling." If we focus on the breath, we come to know it directly — a short in-breath known as short, a long in-breath known as long, a short out-breath known as short, a long out-breath known as long. This is called , ; or knowing the body directly in its various postures, called kāyānus.

Wherever we focus our attention, we come to know it there, and the sphere of arises right at that point — because all phenomena, wholesome, unwholesome, or neutral, can only arise in one place: the mind, nowhere else. This bright, clear sphere of mindfulness, once arisen in the mind, draws pure merit-energy to flow continuously into its brightness.

When Wholesome Mind Arises, the Triple Gem Appears

While we focus our attention and the sphere of mindfulness arises, this means wholesome mind arises simultaneously, since mindfulness is a of wholesomeness, appearing together with wholesome consciousness. When the system of wholesomeness arises, the Triple Gem, which oversees this system, shines radiantly at the center of our being, whether we see it or not — and we appear radiant within him, and both of us appear radiant at the center of Nibbāna, the center of the Knowing One of boundless, incalculable power.

This wondrous thing happens to everyone, so long as they abide within the system of wholesomeness — so long as they focus attention until the sphere of mindfulness arises, until wholesome mental factors arise. The Triple Gem then shines radiantly within them; they shine radiantly within the Triple Gem; and both appear radiant at the center of Nibbāna, the center of the Knowing One of boundless, incalculable power. The stream of merit from the subtle essence of Nibbāna continuously pours into the brightness of their sphere of mindfulness.

Merit Drives the System of Wholesomeness, Clearing Defilement Dimension by Dimension

When pure merit-energy flows into the brightness of this sphere of mindfulness, it drives the system of wholesomeness, refining the elements within us to be clean and pure, free from the defilements that create problems and obstacles, causing difficulty in life and practice. As defilement lightens, problems and obstacles lighten too, and difficulty in life eases. Once the binding forces tying us to a given dimension are fully cleared away, the mind is freed from the coarse dimension into a subtler one. Every dimension carries some defilement, right up until Arahantship.

Moving from a coarse dimension to a subtler one requires continuously focusing our attention to draw the stream of merit in to clear away defilement, freeing us dimension by dimension. Each dimension we're freed from decreases the proportion of unwholesomeness — whatever pressures and dictates us to think, speak, or act wrongly diminishes accordingly, and life's difficulty decreases too. The decreasing proportion of neutral states also reduces life's meaninglessness. The increasing proportion of wholesomeness gives our lives more substance, increasing our chances of happiness, success, and fulfillment. Life becomes more open, light, and vibrant.

Settling the Body, Calming the Mind — Like Visiting a Doctor

Let us gather, still, and settle the mind — settle the body, calm the mind. Anything done well must be done with ease. The first thing we do is for the mind's sake — make it comfortable. Once the mind is truly at ease, we bring that ease to our work; even difficult tasks become easier when done with a comfortable mind, and hardship itself diminishes or disappears when approached this way. The first thing we must learn to practice is doing everything with ease.

Let us sit at ease, with a relaxed mind. As we continue to relax, the breath naturally slows and softens, and every muscle in the body loosens. Make the mind open, spacious, light. If it's still not open, picture an open sky or open sea, and the mind will follow suit, becoming spacious and light. If repeating this doesn't yet bring results, picture a clear, cool stream, and the mind becomes clear, cool, light, refreshed and moist. Or picture lush green trees and grass, and the mind becomes fresh and light as well. The mind can be directed through three channels: sound, image, or feeling. Sound is usually an instruction — telling ourselves to relax.

He compares this to visiting a doctor for an illness: we go to the doctor and let ourselves relax; the doctor examines our symptoms, and once diagnosis is complete, the doctor handles the treatment — whether an injection, medication, or surgery, the doctor manages everything. "Visiting the doctor of the mind" works similarly — we bring ourselves, our minds, to wholesomeness for treatment. Settle the body, calm the mind, relax, be light — with nothing but ease, and more ease.

Reciting Samma-Arahang and the Vision of the Crystal Buddha-Image

Once truly at ease, try focusing on "Samma-Arahang, Samma-Arahang, Samma-Arahang," or simply count it onward — Samma-Arahang 1, 2, 3, and so on. "Samma-Arahang" is a descriptive name for the Arahant Dhamma-body, complete in wisdom, , and boundless compassion, perfected in higher , higher mind, and higher wisdom.

As we recite his name, he appears as a crystal-clear, pure Buddha-image at the center of our mind, with a radiant lotus-bud crest, seated in meditation within a sphere of Dhamma filling his lap, embracing the whole body. He never appears for nothing — his appearance comes with boundless compassion, bringing great benefit to us. He refines the elements of our being — sight, memory, thought, awareness, earth, water, wind, fire, space, consciousness — to be clear, clean, and pure, clearing away the defilements that create problems and obstacles causing difficulty in life and practice. He resolves all defilement so our future is free from obstacles and problems. Beyond that, he clears the way ahead so we can reap success easily, and expands to merge as one with our human body — because his wish is for us and him to become a single unity, so he can help and refine us with maximum effectiveness and the greatest result.

"I Am the Buddha-Image, the Buddha-Image Is Me"

Given this, we merge with him by putting on the feeling — the way an actor takes on the feeling of whatever character they're playing. We put on the feeling that "I am the Buddha-image, the Buddha-image is me," letting our entire body become the crystal Dhamma-body, radiant and bright. Our crown becomes clear crystal of the Dhamma-body; our face becomes his countenance, eyes gently closed, softly smiling; forehead, nose, cheeks, mouth, chin, and neck all become the radiant, clear, cool, clean, pure crystal Dhamma-body; both shoulders and arms become the crystal Dhamma-body; chest, belly, lower abdomen, back, hips, thighs, knees, shins, calves, and feet all become the radiant, clear, cool, clean, pure crystal Dhamma-body.

The mind is a wish-fulfilling element — whatever we focus on becomes so. The revered Luang Phor once said reaching the Dhamma-body is both hard and easy: easy, because we know the mind is a wish-fulfilling element; what makes it hard is simply not knowing, not understanding. The Dhamma-body already exists within us, and he already wishes to be one with us. Attainment ranges from 1% to 100%; whatever level of readiness we have right now is enough to start from. Examine and reflect part by part through the body — if any part feels clear and bright, start from there; if not, that's fine too, simply use the feeling. Focus at ease, with an open, light mind, without forcing or straining — whatever we perceive is enough. What we truly need is for the sphere of mindfulness to arise, because once it arises, it continuously draws pure merit-energy in.

Training to Do Everything with Ease

We've carried enough burdens in life already — from now on, we won't carry any more. Whatever we do, we must do it with ease. Before doing anything, check whether we're at ease — ask the mind first. If it feels fulfilled and content, go ahead; if not yet, focus on relaxing the mind, opening it, lightening it, until it's truly at ease, then proceed with the activity. Eat with ease, drink with ease, walk, sit, and lie down with ease. Whatever business or work we do, we must first make the mind comfortable — once the mind is at ease, everything becomes easy, because when the mind is at ease, the Triple Gem shines radiantly within us; we shine radiantly within him; and both of us shine radiantly at the center of Nibbāna, the center of the Knowing One of boundless, incalculable power.

Uncountable Beyond Number — More Than the Grains of Sand in the Four Oceans

He teaches us to recognize the sheer number of Sammāsambuddhas, Paccekabuddhas, and Arahants who watch over and protect us at the center of Nibbāna: we must tell ourselves it is not a hundred, not a thousand, not ten thousand, not a hundred thousand, not a million — but **asaṅkhyeya, uncountable, more numerous than the grains of sand in the four great oceans.**

Given this, abiding at the center of beings of such boundless power, what is there left to fear? **A big problem becomes small; a hard thing becomes easy.** If we abide at the center of such power, there is truly nothing to fear. This is something we must cultivate — cultivate the recognition of this wondrous truth.

Cultivating Loving-Kindness for All Beings

Once we've done good for our own benefit, we move to doing good for the benefit of people and all beings. While abiding at the center of the Triple Gem, at the center of the Knowing One of boundless power that is Nibbāna, we come to benefit people and all beings, all of whom come from the same place and gradually return to the same place we came from. While we and all beings still cycle through birth and death in this round of rebirth, we've all at some point been relatives, siblings, parents, children, grandchildren, beloved friends, family who cared for and depended on one another — who've loved us, shed tears for us, cared for and cherished us, given us so many good things.

We must therefore cultivate love and sincere, pure goodwill toward all beings equally, and do good so that all beings may be free from suffering and find happiness everywhere. As we set this intention, arises — a bright, clear sphere, filled with sincere, pure love and goodwill. Once this sphere of mettā arises, we hold this feeling, earning the name "keeper of Dhamma."

Radiating Mettā Across the World and the Cosmos

Mettā reveals its own qualities: wherever the mind extends, mettā's light reaches there too, since mettā depends on the mind as its birthplace. We then expand the mind transformed by mettā to cover our home and surroundings; mettā shines for the benefit of people and all beings. Mettā's special quality is its ability to dissolve the defilement of resentment and irritation present in the atmosphere — in people, beings, and things — entirely.

We then expand further to cover the whole village; mettā shines, refining every particle of the atmosphere — trees, grass, buildings, homes, belongings — making them all bright and clear. We then expand our sincere, pure love and goodwill to cover the sub-district, continuing to the district, the province, the country, neighboring countries, other nations, until it covers the whole world, making the world a crystal world, radiant, cool, clean, pure. May the people of the world and all beings be free from suffering and find happiness everywhere — the earth-bound devas, tree devas, sky devas, heavenly beings of every realm, Brahmas and formless Brahmas, as well as beings in hell, asuras, and animals. May those with much suffering have less; those with little suffering be entirely free; those with little happiness have more; and those with much happiness have ever more.

Having set this wish, we expand the mind transformed by sincere love and goodwill further into the atmosphere of the cosmos, covering countless stars — tens, hundreds, thousands, millions, trillions — continuing onward to the ten-thousand world-systems, the hundred-thousand-koti universes, the infinite universes, letting our mettā shine, benefiting all beings without limit. Our minds expand joyfully, open, spacious, light, clear, cool, clean, pure, radiant. The stream of merit continues to pour through the brightness of the sphere of mettā without pause.

Dedicating Merit and Forgiving Our Karmic Counterparts

We then dedicate this arisen merit to all people and beings. May all beings share in this merit we've sincerely made, be free from suffering, and find happiness everywhere — including our ancestors, parents, siblings, grandparents, our benefactor-teachers, and the devas who help and support us, as well as those who care for and protect all beings. To any **karmic counterparts** we may have wronged, we ask forgiveness from one another, and may they too receive a share of this merit equally.

Uniting the Mind Within the Triple Gem and the Great Masters

We then gather, still, and settle the mind at the center of the Triple Gem — the center of the Buddha jewel, the Dhamma jewel, the Sangha jewel — and rest the mind within the great teachers: the finest Dhamma-body of the revered Luang Pu, of Luang Phor, and of Khun Yay Ajahn. The mind is a wish-fulfilling element; whatever we focus on becomes so.

As we focus on him, we appear radiant within him; he appears radiant within us. Let us intend to merge as one unity with him. Together, we and he appear radiant at the center of Nibbāna, the center of the Knowing One of boundless, incalculable power.

Closing Aspiration

We use this auspicious moment to pay respect to Nibbāna and set our aspiration deep within this radiant sphere of merit, that our entire path of accumulating perfections be filled with wisdom, happiness, and purity, and success in everything right and good. May all the merit and perfections we've sincerely accumulated since our very first existence gather into sacred, powerful merit, purifying our body, speech, mind, and every element within us to be radiant, cool, clean, pure — freeing us from misfortune, sacred sin, karmic obstruction, and every kind of hardship in life, dissolving greed, hatred, delusion, lust, , wrong view, craving, and clinging without remainder — granting us the Dhamma-eye to fully penetrate the knowledge of the Dhamma-body, complete in every respect, along with good health, long life, and the strength to build perfections throughout our lives, all the way to the ultimate end of Dhamma.

He closes with the traditional Pali verse: "Sabbe Buddhā papetā... Arahantānañca tejena rakkhaṃ vandāmi sabbaso. Sabba-Buddhānubhāvena, sabba-Dhammānubhāvena, sabba-Saṅghānubhāvena, saddhā-sotthī ntu te" — Sādhu.