คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

สัดส่วนของกุศลในตัวเรา ยิ่งมากยิ่งรักษาศีลและเจริญสมาธิได้ง่ายThe More Wholesomeness Within You, the Easier the Precepts and Meditation Become

วันอังคารที่ 2 กันยายน 2568Tuesday, 2 September 2025อ่าน ~23 นาที~12 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์สอนว่าความง่ายหรือยากในการรักษาศีล 5 ศีล 8 และการเจริญสมาธิภาวนา ขึ้นอยู่กับสัดส่วนของธรรมชาติฝ่ายกุศลที่มีอยู่ในตัวเรา ยิ่งสัดส่วนกุศลมากเท่าไหร่ ยิ่งรักษาศีลและเจริญภาวนาได้ง่ายเท่านั้น หากสัดส่วนยังน้อยก็ต้องค่อยเป็นค่อยไปทีละเล็กทีละน้อย พร้อมนำเข้าสู่การเจริญภาวนาสัมมาอะระหัง แผ่เมตตา และอธิษฐานจิตเต็มรูปแบบPhra Ajarn Suraphong teaches that how easy or hard it is to keep the Five Precepts, the Eight Precepts, and to develop meditation depends on the proportion of wholesome (kusala) nature already present within us. The greater that proportion, the easier each stage becomes; where it is still small, progress must come gradually, in small increments. The talk moves into the full guided sit: the Sammā Arahaṃ recitation, crystal Buddha-image visualization, mettā radiation, and dedication of merit.

เหตุใดการปฏิบัติธรรมจึงจำเป็นต่อทุกชีวิต

พระอาจารย์เริ่มต้นว่าการปฏิบัติมีความจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เป็นเรื่องที่ท่านต้องพูดอย่างนี้ทุกครั้ง เพราะเราอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติ 3 ฝ่าย ซึ่งมีแต่ระบบธรรมเท่านั้นที่จะให้คุณให้ประโยชน์ ให้ความถูกต้องดีงาม ให้ความเจริญ ให้ความเข้าใจ เว้นจากระบบกุศลธรรมแล้ว ระบบอื่นธรรมชาติอื่นไม่ให้คุณไม่ให้ประโยชน์ใดๆ เลย นำซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยให้เกิดขึ้น หากธรรมชาตินั้นเป็นฝ่าย

สัดส่วนของกุศล กำหนดความง่ายยากของศีลและภาวนา

นี่คือใจความสำคัญของกัณฑ์นี้ พระอาจารย์อธิบายว่าเราจึงจำเป็นต้องเรียนรู้ฝึกฝนที่จะดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรมอย่างต่อเนื่องให้ได้ เพราะมันเกี่ยวข้องกับสัดส่วนของธรรมชาติ หากเรามีธรรมชาติของกุศลในตัวมาก ชีวิตของเราก็จะดำรงชีวิตได้อย่างถูกต้องดีงามและง่าย สามารถมุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานได้ เกี่ยวกับสัดส่วนของกุศลนั้น หากสัดส่วนของกุศลน้อย 5 รักษาก็ยาก หากสัดส่วนกุศลมาก ศีล 8 จะรักษาก็ง่าย จะเจริญภาวนาก็ง่าย จะศึกษาธรรมะก็ง่าย แต่ถ้าหากสัดส่วนของกุศลน้อย อกุศลก็ชี้นำ ก็ชี้นำ เราก็จะไม่สามารถเรียนรู้ทำความเข้าใจและปฏิบัติได้อย่างต่อเนื่อง ได้เพียงนิดๆ หน่อยๆ เพราะสัดส่วนมันน้อย ได้เล็กๆ น้อยๆ ก็ต้องค่อยเป็นค่อยไป ค่อยๆ ก่อค่อยๆ สร้างขึ้นมา ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่เราจะต้องเรียนรู้ฝึกฝน ทั้งเรียนรู้ ทั้งเข้าใจ และฝึกฝน ก็จะมีผลต่อการเพิ่มสัดส่วนของธรรมชาติอันเป็นกุศลให้มากขึ้น

หัวใจของคำสอน: กำหนดรู้ชัดในกายเวทนาจิตและธรรม

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนแก่พระภิกษุสงฆ์ว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกายเวทนาจิตและธรรม เพื่อขจัดอภิชชาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป" ประโยคนี้เราจำเป็นต้องจดจำให้ได้ มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเราจะดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรมได้ เราจำเป็นต้องกำหนด กำหนดตรงไหนใจก็จะถูกใส่ไว้ตรงนั้น เรียกว่าใส่ใจ พอเราเข้าไปรู้ ดวงรู้คือดวงก็ตั้งขึ้นตรงกลางใจ เรียกว่าตั้งใจ ตั้งใจอยู่กับกรรมฐานกายเวทนาจิตหรือธรรมใด บุญก็จะไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่อง บุญที่ไหลผ่านเข้ามาก็จะมาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ทำการปรับปรุงกลั่นแก้ธาตุธรรมให้สะอาด ขจัดมลทินให้เบาบาง เมื่อมลทินเบาบางปัญหาอุปสรรคก็เบาบาง

หลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง

เมื่อขจัดมลทินหมดไปในแต่ละมิติ ตัวเหนี่ยวรั้งตรึงติดในมิตินั้นก็ไม่มี เราก็จะหลุดพ้นไปสู่มิติที่ละเอียดกว่า จากดวงหนึ่งไปสู่อีกดวงหนึ่ง มิติที่ละเอียดกว่าก็จะมีทรัพยากรที่ดีกว่า บุญญธาตุที่ไหลผ่านเข้ามาก็จะมีกว่า ศักดิ์สิทธิ์กว่า มีคุณภาพในการขจัดมลทินได้ดีกว่า สมบัติละเอียดก็ประณีตกว่า และผู้รู้ผู้มีอานุภาพประจำมิติก็เป็นผู้รู้กว่า มีอานุภาพมากกว่าที่จะช่วยเหลือแนะนำสั่งสอนเรา พอเราลงมือปฏิบัติท่านก็จะลงมาช่วยเหลือให้เราทำได้ดีขึ้นเรื่อยๆ ฐานะเราก็จะเปลี่ยนไป เราอาจสรุปได้ว่าชีวิตที่ดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรมนั้นเป็นชีวิตแห่งความบริสุทธิ์หลุดพ้นในแต่ละขณะ แม้ว่าเราจะยังคงมืดๆ คลุมๆ ค่ำๆ อยู่ก็ตาม เราจะหลุดพ้นโดยไม่รู้เนื้อรู้ตัวเลย ฐานะเราก็จะดีขึ้นไปเรื่อยๆ ฐานะภายในเป็นเหตุ ฐานะภายนอกเป็นผล

กำหนดรู้ใน 4 สถาน

การกำหนดรู้ พระองค์สอนให้เรากำหนดรู้ใน 4 สถาน คือที่กาย ที่เวทนา ที่จิต และที่ธรรม มีแค่ 4 สถานเท่านั้น กายเรารู้เนื้อรู้ตัว รู้ลมหายใจ รู้ที่ในตำแหน่งต่างๆ เวทนาก็มีเพียงสุข ทุกข์ ไม่สุขไม่ทุกข์ ส่วนจิตและธรรมก็เป็นส่วนของจิตและ จิตคือความนึกคิด ธรรมคือความรู้สึกทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นกุศลหรืออกุศล ธรรมชาติใดที่เข้ามาสิงใจก็รู้ตามความเป็นจริง หรือเราจะรู้ในส่วนของก็มีกรรมฐาน 40 วิธี อยู่ในส่วนของจิตและธรรม เราจะปฏิบัติในสิ่งที่ทำได้ง่าย ที่เราคุ้นเคยจนกระทั่งชำนาญ คุ้นเคยอย่างไรก็ทำอย่างนั้น

ธรรมรัตนะ กับ พุทธรัตนะ: เลือกตามที่คุ้นเคย

กรรมฐานทั่วไปนั้นอยู่ในส่วนของธรรมรัตนะ หากเราจะดำรงอยู่ในพุทธรัตนะ เราก็กำหนดที่ศูนย์กลางกาย นึกถึงก็ได้ หากเราดำรงอยู่ในธรรมรัตนะ เราก็เอาใจไว้ที่กายเวทนาจิตและธรรม เรียนรู้ทำความเข้าใจในธรรมรัตนะ เราก็จะได้รู้และเข้าใจตามความเป็นจริงของธรรมที่ปรากฏขึ้นในแต่ละปัจจุบัน สัจจภาวะจะปรากฏในแต่ละปัจจุบันเท่านั้น ซึ่งเราจะรู้เข้าใจก็โดยอาศัยสติตั้งขึ้นรู้ตามความเป็นจริงที่กายที่เวทนาที่จิตที่ธรรม ธรรมใดปรากฏขึ้นเราก็รู้ในแต่ละปัจจุบัน เมื่อเราเข้าใจเราก็จะสามารถจัดการได้ถูกต้อง ไม่ว่าธรรมที่ปรากฏขึ้นนั้นเป็นกุศลหรืออกุศล เป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ เมื่อเขาชิงช่วงชิงได้เขาก็เข้ามาเป็นเจ้าเรือน ความคิดของเขาก็ปรากฏขึ้นในความคิดของเรา ใจเป็นเครื่องรู้ของเรา เขาคิดอย่างไรใจก็รู้อย่างนั้น เราคิดว่าเราคิด แต่จริงๆ แล้วเป็นความคิดของเขาปรากฏขึ้นให้เรารู้

อกุศลชี้นำเพื่อขับเคลื่อนระบบของเขา กุศลชี้นำเพื่อยกจิตยกใจ

เมื่ออกุศลเข้าสิงจิตเป็นเจ้าเรือน ความคิดของเขาปรากฏขึ้นเพื่อชี้นำให้เราประกอบเหตุอันเป็นไปในการเหนี่ยวนำเอาบาปเข้ามาขับเคลื่อนระบบอกุศล กดธาตุธรรมของเราให้ตกต่ำ แต่เมื่อกุศลเป็นเจ้าเรือน ความรู้สึกนึกคิดก็จะดีงามเป็นไปเพื่อเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามา ขับเคลื่อนกุศลธรรมในการยกจิตยกใจของเราให้สูงส่งและดีงาม ดังนั้นท่านจึงให้เรามากำหนดที่กายเวทนาจิตและธรรม วัตถุประสงค์คือเพื่อขจัดอภิชชาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป คือขจัดความยินดียินร้ายในกามคุณทั้งหลาย ที่เราจะไม่ยินดียินร้าย ขณะนั้นเราจะดำรงอยู่กับอุเบกขาธรรม หรือตัตรมัชฌัตตาเจตสิก ซึ่งจะรักษาความเป็นกลางให้เรา แม้รับรู้ถึงความยินดียินร้ายก็วางใจเป็นกลางๆ ได้ ไม่ถูกสิ่งกระตุ้นนำใจไปสู่ความดีใจและเสียใจ ใจจะสมดุลและมั่นคง

กำหนดสิ่งใดก็ให้รู้สิ่งนั้น

บทบาทหน้าที่ของกายมนุษย์คือการกำหนดรู้ รู้อยู่เสมอไม่เผลอ รู้ว่าเรากำลังรู้อะไร เรากำหนดสิ่งใดเราก็รู้สิ่งนั้น ไม่ใช่กำหนดสิ่งนี้แล้วไปรู้สิ่งอื่น เพราะธรรมไม่ว่ากุศลหรืออกุศลเกิดที่เดียวคือที่ใจ เกิดที่อื่นไม่ได้ หากเรากำหนดใจไว้ที่ศูนย์กลางกาย แต่ใจไปสู่ตาหูจมูกลิ้น กำหนดสิ่งหนึ่งแต่ไปรู้อีกสิ่งหนึ่ง กำหนดสิ่งใดก็ให้รู้สิ่งนั้น ให้เห็นจำคิดรู้หยุดเป็นจุดเดียวกัน ใจก็จะค่อยๆ ตั้งมั่น ดวงรู้คือดวงสติซึ่งเป็นธรรมอันเป็นกุศลจะมีหน้าที่เหนี่ยวนำพลังงานอันเป็นบุญให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้ แล้วบุญธาตุที่เหนี่ยวนำเข้ามาก็จะขับเคลื่อนระบบกุศลธรรมในการกลั่นแก้ขจัดมลทินให้เบาบางและหมดไป

ภาวนาสัมมาอะระหัง เข้าถึงพุทธรัตนะ

หากเราต้องการจะรับรู้ในพุทธรัตนะ เมื่อเราวางใจที่ศูนย์กลางกายแล้ว เราก็เอ่ยนามท่านว่า "" ซึ่งเป็นเนมิตกนาม คือชื่อที่เรียกตามคุณสมบัติ สัมมาคือพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง เมื่อเราเอ่ยนามท่าน ท่านก็จะปรากฏขึ้นในกลางตัวเรา ท่านไม่ปรากฏขึ้นเปล่าๆ ท่านจะเอาธาตุธรรมเห็นจำคิดรู้ ดินน้ำลมไฟ อากาศธาตุ ของเรามากลั่นให้สะอาดบริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง แล้วท่านก็จะขยายซ้อนเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับตัวเรา ความปรารถนาของท่านคือปรารถนาให้เราหลอมรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับท่าน เพราะจะทำให้ท่านสามารถแก้ไขช่วยเหลือเราได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

หลอมรวมเป็นองค์พระธรรมกายแก้วทีละส่วน

เพียงแค่เราสวมความรู้สึกว่าเราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา เมื่อหลอมรวมแล้วกับท่านเป็นเอกภาพเดียวกัน กายเรากายท่านเป็นเอกภาพเดียวกัน ศีรษะเราก็เป็นองค์แก้ว มีเกตุดอกบัวตูมใสสว่างแวววาว ใบหน้าเราเป็นพระพักตร์ของพระธรรมกายแก้ว หลับตาพริ้มมีพระพักตร์ที่แย้มละไม ศีรษะแก้มจมูกปากคางล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ลำคอบ่าไหล่แขนทั้งสองข้างล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสสะอาดบริสุทธิ์ หน้าอกท้องท้องน้อยหลังของเราล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม สะโพกต้นขาหัวเข่าแข้งน่องฝ่าเท้าหลังเท้าล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ พระอาจารย์แนะว่าการเข้าถึงองค์พระธรรมกายมีตั้งแต่ 1% ถึง 100% เรารับรู้ได้แค่ไหนก็เอาแค่นั้นไปก่อน กำหนดรู้ตั้งแต่ศีรษะ ใบหน้า แก้ม บ่า ไหล่ แขน ลำตัว หัวเข่า แข้ง ฝ่าเท้า หลังเท้า ส่วนใดส่วนหนึ่งของตัวเราหรือทั้งหมดก็ได้ รับรู้ได้แค่ไหนก็เอาแค่นั้นไปก่อน แล้วค่อยๆ กำหนดรู้เช่นนั้นไปเรื่อยๆ ให้ความเป็นองค์พระแก้วใสค่อยๆ ขยายเพิ่มพูนมากขึ้น

หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง ไปในกลางของกลาง

เมื่อเอ่ยนามท่าน ท่านก็ปรากฏขึ้นที่ศูนย์กลางกายเราและขยายซ้อนทีละพระองค์ทีละพระองค์อย่างต่อเนื่อง เราก็รวมใจหยุดรวมใจนิ่ง หยุดในหยุดนิ่งในนิ่งไปในกลางของกลาง องค์พระเรื่อยไป รู้อยู่เสมอไม่เผลอ รู้ว่าเรากำหนดรู้อะไร รู้ที่ไหน รู้สิ่งใด ก็เข้าไปรู้สิ่งนั้น สติตั้งขึ้นอยู่กับสิ่งนั้น ดวงรู้คือดวงสติก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้อย่างต่อเนื่อง บุญอันบริสุทธิ์ก็จะมาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งหลาย ทำความบริสุทธิ์หลุดพ้นให้กับเรา หลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง ให้เรารู้ด้วยใจที่ผ่อนคลาย เบาสบาย เพลินๆ ไปเรื่อยๆ

แผ่เมตตาธรรมสู่สรรพสัตว์และจักรวาล

หลังจากที่เราเจริญภาวนาเกื้อกูลประโยชน์แก่ตัวเราแล้ว เราก็จะมาเกื้อกูลประโยชน์แก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งหลาย โดยอาศัยซึ่งเป็นคุณเครื่องที่กุศลธรรมใช้ค้ำจุนโลก เพียงแค่เรากำหนดถึงความรักความความปรารถนาดี โดยไม่จำกัดเชื้อชาติศาสนาเผ่าพันธุ์ ปรารถนาดีว่าขอสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า กำหนดซ้ำๆ ด้วยความรักและความปรารถนาดีอย่างจริงใจ ดวงเมตตาอันเป็นดวงกลมใสสว่างก็จะตั้งขึ้น กลั่นจิตกลั่นใจของเราให้สะอาดบริสุทธิ์ แล้วก็แผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัย หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศ นานาประเทศ จนกระทั่งครอบคลุมทั้งโลกให้เป็นโรคแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ทั้งภุมมเทวา ทุกขเทวา อากาศเทวา ชาวสวรรค์ทุกชั้นฟ้า พรหม อรูปพรหม รวมถึงสัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน

จากนั้นแผ่ขยายต่อไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับหมื่นแสนล้านดวง และขยายต่อเนื่องไปสู่หมื่นโลกธาตุ แสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล ให้เมตตาธรรมของเราส่องสว่างเกื้อกูลแก่ผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งไม่มีประมาณ ใจเราก็ขยายเบิกบานโล่งว่างเบาสบาย เมตตาธรรมส่องสว่างไปสู่กลางใจของผู้คนสรรพสัตว์ ขจัดมลทินคือปฏิฆะความขัดเคืองให้มลายหายสิ้น กุศลธรรมก็ได้โอกาสเข้ามาเป็นเจ้าเรือน เหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์มาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ไม่เพียงแค่นั้นเมตตาธรรมยังกลั่นทุกอณูของสรรพสิ่งทั้งดินน้ำอากาศฟ้า เมฆหมอกท้องทะเลมหาสมุทร แม่น้ำลำธาร ภูเขาป่าไม้ต้นไม้ใบหญ้า รวมถึงตึกลามบ้านช่องข้าวของเครื่องใช้ ให้สะอาดบริสุทธิ์ เหมาะสมแก่การดำรงอยู่อาศัยของสรรพสัตว์ พระอาจารย์กล่าวว่าบุคคลใดผู้เกื้อกูลประโยชน์แก่โลกและจักรวาล บุคคลนั้นย่อมสามารถใช้สมบัติของโลกและจักรวาลได้

อุทิศส่วนบุญและอโหสิกรรมแก่คู่กรรมคู่เวร

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางเมตตาธรรมที่แผ่ขยายกว้างขวางไม่มีประมาณ กระแสธารแห่งบุญยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง เราก็จะได้อุทิศส่วนบุญนี้ให้มีแก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ รวมถึงบรรพบุรุษหมู่ญาติอันเป็นที่รักทั้งหลาย ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงได้รับส่วนแห่งบุญที่เราได้ตั้งใจกระทำไว้ดีแล้ว อีกทั้งบรรพบุรุษของเรา พ่อแม่พี่น้องปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการะคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวาที่คอยช่วยเหลือ ผู้เลี้ยงผู้รักษาสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ทั้งหลาย ให้ซึ่งกันและกัน และได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้า

รวมใจหยุดนิ่งในกลางพระรัตนตรัยและอธิษฐานจิต

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางของพุทธรัตนะ กลางของธรรมรัตนะ กลางของสังฆรัตนะ ทุกๆ วันเราจะต้องหลอมรวมเรากับพระรัตนตรัยให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน อย่าให้เหินห่าง เพราะพระรัตนตรัยนี้มีคุณต่อเราไม่มีประมาณ ท่านคอยดูแลช่วยเหลือเราในทุกๆ อนุวินาทีไม่เคยหยุดหย่อนเลย ไม่ว่าเราจะยืนเดินนั่งนอนเที่ยวเล่น ท่านก็คอยดูแลช่วยเหลือแก้ไขให้เราเป็นสุขพ้นจากความทุกข์ อีกทั้งมหาปูชนียาจารย์ก็เช่นกัน ท่านจะเอาลูกศิษย์ไว้ในกลางของท่าน ให้เราหยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หลวงพ่อ และคุณยายอาจารย์ เมื่อเราระลึกถึงท่าน เราจะปรากฏใสสว่างในกลางท่าน ท่านจะปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา ทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน

เราก็จะได้มากราบอาราธนาขอพรท่าน ตั้งให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสวนี้ ให้ชีวิตตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเราสมบูรณ์บริบูรณ์ด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องดีงาม ข้าพเจ้าทั้งหลายกราบขอพรขอบุญบารมี รัศมีกำลังฤทธิ์อำนาจสิทธิ์ของพระนิพพานทั่วธาตุทั่วธรรม อีกทั้งขอบารมีธรรมของหลวงปู่หลวงพ่อคุณยายอาจารย์ ขอบุญบารมีทั้งหลายเหล่านี้จงประมวลรวมกับบุญบารมีที่พวกเราได้ตั้งใจสั่งสมไว้ดีแล้วตั้งแต่ปฐมชาตินับนับชาติไม่ถ้วน ให้พวกเราหลุดพ้นจากวิบัติบาปศักดิ์สิทธิ์ วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ นานาในชีวิต ให้มีดวงตาเห็นธรรมเข้าถึงและแทงตลอดใน ให้มีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ มีอายุยืนยาว มีกำลังใจสูงส่งในการสร้างบารมีมุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานสู่ที่สุดแห่งธรรม

บทสวดปิดท้าย

พระอาจารย์นำสวดบทอธิษฐานจิตปิดท้าย ขอให้ความปรารถนาดีงามทั้งปวงนี้จงเป็นผลสำเร็จแก่พวกเราทั้งหลาย นับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปทุกภพทุกชาติ ตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรม ด้วยอานุภาพอันไม่มีประมาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ ปิดท้ายด้วยบทสวด "สัพเพพุทธา ปัจเจกานัญจะ ยัง พลัง อะระหันตานัญจะ เตเชนะ ลักขัง พันธามิ สัพพะโส สัพพะพุทธานุภาเวนะ สัพพะธัมมานุภาเวนะ สัพพะสังฆานุภาเวนะ สัทธาโสตถีภะวันตุ เต"

Why practice matters for every life

Phra Ajarn opens by saying — as he must every time — that practice is essential for every life, because we live under the control of three natures, and only () system truly gives , benefit, rightness and goodness, , prosperity, , and understanding. Apart from the wholesome system, no other nature gives any benefit at all — it only creates suffering and harm, if that nature is unwholesome.

The proportion of wholesomeness determines how easy the precepts and meditation are

This is the central point of the talk. Phra Ajarn explains that we must learn and train ourselves to abide continuously within the wholesome system, because this connects directly to the proportion of natures within us. If we have a large proportion of wholesome nature, our life proceeds rightly, well, and easily, and we can head straight toward the path to Nibbāna. Regarding this proportion: if the proportion of wholesomeness is small, the Five Precepts are hard to keep; if the proportion of wholesomeness is large, the Eight Precepts become easy to keep, meditation becomes easy to develop, and studying the Dhamma becomes easy too. But if the proportion of wholesomeness is small, unwholesomeness — or neutral states — take the lead instead, and we cannot learn, understand, and practice continuously; we manage only a little at a time, because the proportion is small. We gain only small increments, and must proceed gradually, building bit by bit. This is why we must learn and train — both learning, understanding, and training will, in turn, increase the proportion of wholesome nature within us.

The heart of the teaching: clear awareness of body, feeling, mind, and mind-objects

The Buddha taught the monastic community: "Monks, you should clearly discern body, feeling, mind, and mind-objects, in order to remove craving and aversion toward the world." This sentence we must memorize; it carries great importance, because to abide within the wholesome system we must bring things into awareness. Wherever we place awareness, the mind is placed there too — this is called paying attention. Once we come to know it, awareness — — settles at the center of the mind, called setting the intention. Setting intention on whichever meditation object — body, feeling, mind, or mind-objects — merit flows in continuously. The merit that flows in drives the wholesome system, refining our elements to be clean, lightening our defilements. As defilements lighten, obstacles and difficulties lighten too.

Liberated continuously from one dimension to the next

Once defilements are cleared in a given dimension, whatever was tying us to that dimension no longer holds, and we are liberated into a more refined dimension, from one sphere to the next. A more refined dimension has better resources; the merit-element flowing in is purer, more sacred, better at removing defilement, with more exquisite subtle assets, and the knowers of that dimension are wiser and more capable of guiding, advising, and teaching us. Once we act, they descend to help us, and we do better and better. Our standing changes. We might summarize it this way: a life that abides within the wholesome system is a life of and liberation in each and every moment, even while we remain somewhat dim and hazy — we are liberated without even realizing it, and our standing keeps improving. Inner standing is the cause; outer standing is the result.

Awareness in four domains

The Buddha teaches us to bring awareness into four domains only: body, feeling, mind, and mind-objects. At the body, we know bodily senon, breath, at various positions. Feeling has only three states: pleasant, unpleasant, neither. Mind and mind-objects belong to the domain of thought and s — mind is thinking; mind-objects are all feelings, whether wholesome or unwholesome; whichever nature has possessed the heart, we know it as it truly is. Or within the calm-meditation () domain there are forty meditation subjects, belonging to mind and mind-objects. We should practice whatever comes easily, whatever we're accustomed to and skilled in — however we're familiar with it, that's how we should do it.

Dhamma-jewel and Buddha-jewel: choose what you're familiar with

General meditation subjects belong to the Dhamma-jewel. If we wish to dwell in the Buddha-jewel, we place awareness at the center of the body and think of the Buddha image. If we dwell in the Dhamma-jewel, we keep the mind on body, feeling, mind, and mind-objects, learning and understanding within the Dhamma-jewel — we come to know and understand the reality of whatever Dhamma appears in each present moment. The state of truth appears only in each present moment, which we come to know through mindfulness settling, knowing reality as it is at body, feeling, mind, and mind-objects. Whatever Dhamma appears, we know it in that present moment. Once we understand, we can manage it correctly, whether the Dhamma that appears is wholesome or unwholesome — something beyond our control. When it seizes the moment, it takes residence as landlord, and its thoughts appear as our own thoughts. The mind is our instrument of knowing — whatever it thinks, we know. We believe we are thinking, but really it is the thought of that visiting nature appearing for us to know.

Unwholesomeness drives its own system; wholesomeness elevates the mind

When unwholesomeness takes residence as landlord of the mind, its thoughts appear, leading us to create causes that draw in demerit to drive system, pressing our elements down. But when wholesomeness takes residence, our feelings and thoughts become good, leading us to draw in pure energy — merit — that flows in, driving the wholesome system to elevate our mind and heart to something higher and finer. This is why we're taught to bring awareness to body, feeling, mind, and mind-objects — the purpose being to eliminate craving and aversion toward the world, that is, delight and displeasure regarding sensual objects. So that we not be swayed, we abide in equanimity — tatramajjhattatā — which maintains neutrality for us; even while registering delight or displeasure, we can set the mind at neutral, undisturbed by whatever stirs us toward joy or grief. The mind becomes balanced and stable.

Whatever you focus on, know that

The role of the human body is simply to maintain awareness — staying aware without lapsing, knowing what we know, knowing what we're focusing on. Not focusing on one thing while attending to another — because Dhamma, wholesome or unwholesome, arises only at the mind, nowhere else. If we set the mind at the center of the body but the mind wanders to the eyes, ears, nose, tongue — focusing on one thing but perceiving another — we should bring seeing, remembering, thinking, knowing, and stopping to the same single point. The mind then gradually settles. Awareness — mindfulness, a wholesome quality — has the role of drawing pure energy in, flowing into the brightness of that awareness; the merit-element drawn in then drives the wholesome system to refine and clear defilement until it lightens and disappears.

Reciting Sammā Arahaṃ, reaching the Buddha-jewel

If we wish instead to register the Buddha-jewel, once the mind rests at the center of the body, we speak his name: "Sammā Arahaṃ." This is his honorific name, called according to his qualities — sammā meaning the One who has practiced rightly and correctly, whose practice leads far from defilement. When we speak his name, he appears within us; he does not appear for nothing — he takes our elements of seeing, remembering, thinking, knowing, earth, water, wind, fire, space, and consciousness, and refines them to be clean and pure, clearing away all defilement, then expands to merge as one with us. His wish is that we merge fully into oneness with him, because that lets him correct and help us with full effectiveness.

Merging into the crystal Dhamma body, part by part

We simply hold the feeling: "I am the Buddha image, the Buddha image is me." Once merged with him into a single unity, body with body as one, our head becomes the crystal Dhamma body, crowned with a luminous, radiant lotus bud. Our face becomes the face of the crystal Dhamma body, eyes gently closed, with a serene, softly smiling countenance. Head, cheeks, nose, mouth, and chin all become the radiant, cool, clean, pure crystal Dhamma body. Neck, shoulders, and both arms become the radiant, clear, clean, pure crystal Dhamma body. Chest, abdomen, and back become the gentle, soft, delicate crystal Dhamma body. Hips, thighs, knees, shins, and feet all become the radiant, cool, clean, pure crystal Dhamma body. Phra Ajarn notes that reaching ranges from 1% to 100% — however much we can register, we simply take that much for now. We can bring awareness starting from the head, face, cheeks, shoulders, arms, torso, knees, shins, soles of the feet — any single part of our body, or all of it — however much we can register, we take that much, then continue gradually, letting the sense of being the crystal Buddha image steadily expand and grow fuller.

Stillness within stillness, into the center of the center

As we speak his name, he appears at the center of our body and expands, layer upon layer, continuously, one after another. We gather the mind to stop, to still, still within stillness, into the center of the center, of the Buddha image, on and on. Stay aware without lapsing — knowing what we're focused on, wherever, whatever — going into knowing that. Mindfulness settles there, drawing pure energy — merit — flowing continuously into the brightness of that awareness. Pure merit then drives the wholesome system, clearing defilement, bringing about purity and liberation for us, continuously from one dimension to the next. Let us know with a relaxed, light, easeful mind, enjoying the process as we go.

Radiating loving-kindness to all beings and the cosmos

After we have practiced meditation and benefited ourselves, we go on to benefit the world and all beings, through — the tool the wholesome side uses to sustain the world. Simply by focusing on love, kindness, and goodwill, without limit of nationality, religion, or ethnicity, wishing sincerely that all beings be free from suffering and share in happiness, repeating this wish with real love — the sphere of mettā, a bright clear globe, arises, refining our mind to be clean and pure. We then expand this heart, filled with mettā, to cover our home, our village, sub-district, district, province, the whole country, and neighboring nations, until it covers the entire world, turning it into a crystal globe, radiant, cool, clean, and pure. May the world and all beings be free from suffering and share in happiness — celestial beings of earth, water, and sky, heavenly beings of every realm, brahmas and formless brahmas, as well as beings in hell, hungry ghosts, and animals.

We then extend the radiance out to the atmosphere of the cosmos, covering countless stars, tens of thousands of world-systems, hundreds of billions of universes, letting our mettā shine and benefit all people, beings, and things without limit. Our mind expands, joyful, open, light, cool, clean, pure. Mettā shines into the hearts of people and beings, clearing away resentment and ill-will, and wholesomeness gets the chance to take residence, drawing in pure energy to drive the wholesome system further. Not only that — mettā also refines every particle of the material world: earth, water, air, sky, clouds, mist, seas, oceans, rivers, mountains, forests, trees, buildings, homes, and belongings, making them all clean, pure, and suitable dwelling places for beings. Whoever creates benefit for the world and the cosmos, he says, can rightly make use of its resources.

Dedicating merit and forgiving karmic counterparties

We settle the mind, still, within the boundless expanse of mettā, where the merit stream (กระแสธารแห่งบุญ) keeps pouring continuously through its brightness. We dedicate this merit to the world and all beings, including our beloved ancestors and relatives — may the world and all beings receive a share of the merit we have sincerely created. We also dedicate it to our ancestors, parents, siblings, grandparents, teachers and benefactors, the deities who help us, and the guardian spirits of animals we may have wronged, and to our karmic counterparties (คู่กรรมคู่เวร), asking mutual forgiveness (อโหสิกรรม), so that all may share equally in this merit.

Settling in the Triple Gem and making the resolution

We settle the mind, still, into the center of the Buddha-jewel, the Dhamma-jewel, the Sangha-jewel. Every single day we must merge ourselves with the Triple Gem into oneness, never letting ourselves drift apart from it, because the Triple Gem's benefit to us is beyond measure — it watches over and helps us in every single moment without pause, whether we stand, walk, sit, lie down, or go about our day, always working to relieve us and free us from suffering. Our great venerable teachers do the same, holding their students within them. We settle, still, into the utterly refined Dhamma body of the revered Luang Pu, Luang Phor, and Khun Yai Achan. Recollecting them, we appear luminous within them, and they appear luminous within us; both we and they appear radiant in the center of Nibbāna.

We then respectfully request their blessing, setting our resolution to take root in our bright sphere of merit, that our whole path of building pāramī be complete with wisdom, happiness, and purity, that all our righteous wishes come true. We ask for the blessing and merit-power of Nibbāna, and of our revered teachers, to combine with the merit we have sincerely accumulated across all our countless past lives, that we be freed from downfall, karmic obstruction, and every obstacle in life, granted the eye of Dhamma and full attainment of , good health and long life, and unfailing spirit to build pāramī all the way to the ultimate end of Dhamma.

Closing chant

Phra Ajarn leads the closing dedication, asking that all these good wishes come to fruition for all of us, from this moment onward, through every life and every birth, until the ultimate end of Dhamma, by the boundless power of every Sammāsambuddha. The sit closes with the Pali chant "Sabbe Buddhā..." dedicating the power of all Buddhas, all Dhamma, and all Sangha for our safety and well-being.