คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ: เลือกดำรงอยู่กับรัตนะใดก็ได้ตามใจชอบBuddha-Jewel, Dhamma-Jewel, Sangha-Jewel: Choose Freely Which One to Dwell With

วันจันทร์ที่ 1 กันยายน 2568Monday, 1 September 2025อ่าน ~20 นาที~10 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์อธิบายว่าการกำหนดรู้ในกายเวทนาจิตธรรมคือประตูสู่มิติที่ละเอียดขึ้นเรื่อยๆ และชี้ว่าเราสามารถเลือกดำรงอยู่กับพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ หรือสังฆรัตนะ อย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ตามที่ตนถนัดและชอบใจ เพียงแค่ดำรงอยู่กับปัจจุบันขณะ พร้อมนำเข้าสู่การเจริญภาวนาสัมมาอะระหัง แผ่เมตตา และอธิษฐานจิตเต็มรูปแบบPhra Ajarn Suraphong explains that clear awareness of body, feeling, mind, and mind-objects is the doorway into ever more refined dimensions, and points out that we may freely choose to dwell with the Buddha-jewel, the Dhamma-jewel, or the Sangha-jewel — whichever suits us — as long as we remain anchored in the present moment. The talk moves into the full guided sit: the Sammā Arahaṃ recitation, crystal Buddha-image visualization, mettā radiation, and dedication of merit.

เหตุใดการปฏิบัติธรรมจึงจำเป็นต่อทุกชีวิต

พระอาจารย์เริ่มต้นว่าการปฏิบัติมีความจำเป็นสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เพราะเราอยู่ภายใต้การควบคุมของธรรมชาติ 3 ฝ่าย มีแต่ระบบเท่านั้นที่ให้คุณ ให้ประโยชน์ ให้ความถูกต้องและดีงาม ให้ความเข้าใจ และความเจริญแก่เรา ส่วนธรรมชาติฝ่ายอื่นล้วนไม่ให้คุณไม่ให้ประโยชน์ใดๆ เลย ซ้ำยังก่อทุกข์โทษภัยให้แก่เรา หากธรรมชาตินั้นเป็น ดังนั้นเราจึงจำเป็นต้องเรียนรู้ทำความเข้าใจในการดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรม

หัวใจของคำสอน: กำหนดรู้และการตั้งใจ

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกายเวทนาจิตและธรรม เพื่อขจัดอภิชชาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป" บทบาทหน้าที่ของกายมนุษย์คือการกำหนดรู้ กำหนดคือการหมายไว้ ระบุเจาะจง หมายไว้ตรงไหนใจก็จะถูกใส่ไปตรงนั้น เรียกว่าการใส่ใจ เมื่อเราใส่ใจ เราก็จะเข้าไปรู้ ก็จะตั้งขึ้นที่กลางใจ เรียกว่าตั้งใจ เมื่อตั้งใจแล้วก็จะเหนี่ยวนำสติเหนี่ยวนำเอาบุญคือพลังงานอันบริสุทธิ์ให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้คือดวงสติอย่างต่อเนื่อง เรารักษาให้สติตั้งมั่นโดยการรู้อยู่เสมอไม่เผลอไปเรื่อยๆ บุญก็ไหลผ่านเข้ามา

บุญมีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง ภายในประกอบด้วยธรรมธาตุบริสุทธิ์ ประกอบด้วยความสุขและ ตรงกลางดวงบุญมีสมบัติทั้งหลาย ทั้งรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติ คุณสมบัติ บริวาร ลาภยศสรรเสริญสุข มรรคผลนิพพาน ล้วนพรั่งพร้อมสมบูรณ์อยู่ในกลางดวงบุญทั้งหมด เมื่อบุญไหลผ่านตัวเรา สมบัติละเอียดก็ไหลผ่านตัวเราด้วย สมบัติละเอียดเหล่านี้แหละที่จะดึงดูดสมบัติหยาบให้เป็นของกลางโลกมาสู่ตัวเรา บุญที่ไหลผ่านเข้ามาก็จะมาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม กลั่นแก้ไขมลทินให้เบาบางลงเรื่อยๆ

จากมิติหยาบสู่มิติละเอียด

เมื่อมลทินหมดไป เราก็จะหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่อีกมิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าเราจะยังคงมืดๆ คลุมๆ ค่ำๆ อยู่ก็ตาม เราจะหลุดพ้นโดยที่เราไม่รู้เนื้อรู้ตัวเลย เพียงแค่เราดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม การเหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์ก็จะถูกเหนี่ยวนำมาเพื่อขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ทำความบริสุทธิ์หลุดพ้นให้กับเรา หลุดพ้นจากมลทินอันเป็นเครื่องตรึงให้ติดอยู่กับมิติเก่าๆ เดิมๆ หลุดพ้นในที่นี้ไม่ได้หมายถึงหลุดพ้นเป็นพระอรหันต์ แต่หมายถึงหลุดพ้นจากมิติที่หยาบไปสู่มิติที่ละเอียดกว่า ซึ่งจะมีทรัพยากรที่ละเอียดกว่า บุญญธาตุที่ละเอียดกว่าก็ศักดิ์สิทธิ์กว่า สามารถขจัดมลทินได้ดีกว่า สมบัติละเอียดก็มีมูลค่ามากกว่า ก็วิจิตรประณีตกว่า และผู้รู้ผู้มีอานุภาพประจำมิติก็จะละเอียดและมีอานุภาพช่วยเหลือเรามากขึ้น ทั้งแนะทั้งนำทั้งสั่งสอน เมื่อเราลงมือกระทำท่านก็กลั่นแก้ไขช่วยเหลือ ฐานะเราก็จะเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ฐานะภายในนั้นเป็นเหตุ ฐานะภายนอกนั้นเป็นผล

กำหนดรู้ในกายเวทนาจิตธรรม

เราสามารถกำหนดรู้ได้ทั้งที่กาย ที่เวทนา ที่จิต หรือที่ธรรม แล้วแต่ใครจะเลือกกรรมฐานอย่างไร จิตหมายถึงความนึกคิด ส่วนธรรมนั่นคือความรู้สึกทั้งหลาย เป็นอารมณ์ของจิต ส่วนเวทนานั้นเป็นคุณสมบัติของธรรมชาติแต่ละประเภทที่เข้ามาสิงเป็นเจ้าเรือนใจ เช่นอกุศลก็จะมีคุณสมบัติเป็นความทุกข์ สภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก กุศลก็จะมีคุณสมบัติที่ให้ความสุขความสบาย ก็จะเฉยๆ ไม่สุขไม่ทุกข์ ในการกำหนดรู้นั้น รู้คือสติ ชัดคือ พอเรากำหนดรู้ตรงไหน บุญก็จะไหลผ่านเข้ามาตรงนั้นก่อน และตรงนั้นก็จะเป็นประตูมิตินำเราสู่มิติภายใน เช่นลมหายใจหรือ บริเวณนั้นก็จะได้รับการกลั่นแก้ไขก่อน เป็นการขจัดมลทินคืออันเป็นธาตุปิดธาตุบังให้หมดไป สติก็จะเปลี่ยนเป็นสัมปชัญญะ รับรู้ถึงสภาวะภายในเหล่านั้นได้ทั่วพร้อม

เป้าหมาย: ขจัดอภิชชาและโทมนัสด้วยอุเบกขา

การกำหนดรู้ชัดในกายเวทนาจิตและธรรมนั้นมีเป้าหมาย คือขจัดอภิชชาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป อภิชชาคือความยินดีพอใจที่ทำให้เกิดความโลภ โทมนัสคือความทุกข์ใจ เรามองโลกผ่านตาหูจมูกลิ้นกาย ไปสู่รูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส เหล่านี้คือกาม ดังนั้นการที่เราจะไม่ยินดียินร้ายไปกับโลก เราจำเป็นต้องวางใจให้เป็นอุเบกขา วางใจเป็นกลางๆ ไม่ดีใจไม่เสียใจ ความน่ายินดีเกิดขึ้นก็วางใจเป็นกลาง ความน่าเสียใจเกิดขึ้นก็วางใจเป็นกลาง อย่าให้มันมีอิทธิพลครอบงำเรา รับรู้ตามความเป็นจริง ฝึกให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ มีสิ่งใดน่ายินดีก็เฉยๆ มีประสบการณ์ใดไม่น่ายินดีก็เฉยๆ สิ่งที่เรากำลังทำคือประกอบเหตุแล้วสังเกตผล แต่ไม่ยินดียินร้ายกับมัน แค่รู้ก็พอ

ดำรงอยู่กับธรรมรัตนะ: รู้เข้าใจตามความเป็นจริงในแต่ละปัจจุบัน

การกำหนดรู้เช่นนี้คือการรู้เพื่อเข้าใจแจ่มแจ้งตามความเป็นจริง หากเราดำรงอยู่ในธรรมรัตนะ คือรู้เข้าใจตามความเป็นจริง การเข้าถึงสัจธรรมต้องเรียนรู้ในขณะปัจจุบันแต่ละขณะเท่านั้น สัจภาวะคือสภาวะแห่งความเป็นสัจจะจะปรากฏขึ้นในแต่ละปัจจุบันเท่านั้น ธรรมจะแสดงออกให้ปรากฏขึ้นให้เรารับรู้ในแต่ละปัจจุบัน ไม่ว่าธรรมนั้นเป็นกุศล อกุศล หรืออัพยากตะ ใครชิงช่วงชิงได้ก็ปรากฏขึ้นในแต่ละปัจจุบันนั้น

ดำรงอยู่กับพุทธรัตนะ: ภาวนาสัมมาอะระหัง

แต่หากเราปรารถนาดำรงอยู่กับพุทธรัตนะ ก็ให้เรากำหนดวางใจที่ศูนย์กลางกาย แล้วกำหนดเอ่ยนามท่านว่า " สัมมาอะระหัง สัมมาอะระหัง" เมื่อดำรงอยู่กับพุทธรัตนะ เอ่ยนามท่านแล้วท่านก็จะปรากฏขึ้นในกลางใจเราเป็นแก้วใสสะอาดบริสุทธิ์ คำว่า "สัมมาอะระหัง" นี้เป็นเนมิตกนามของกายธรรมอรหัต คือพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งหลาย เมื่อเราเอ่ยนามท่าน ท่านจะปรากฏขึ้นในกลางใจเรา ท่านไม่ปรากฏขึ้นเปล่าๆ ท่านจะเอาธาตุธรรมเห็นจำคิดรู้ ดินน้ำลมไฟ อากาสธาตุ ของเรามากลั่นให้สะอาดบริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งหลายให้กับเรา และขยายซ้อนเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับตัวเรา

หลอมรวมเป็นองค์พระธรรมกายแก้ว

ให้เราสวมความรู้สึกว่าเราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา ให้ศีรษะของเราเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับพระเศียรของท่าน มีเกตุดอกบัวตูมใสสว่าง ใบหน้าเราเป็นพระพักตร์ของแก้ว หลับตาพริ้มมีพระพักตร์ที่แย้มละไม หน้าผากจมูกแก้มปากคางล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่ใสแวววาวสว่างไสว ลำคอบ่าไหล่แขนของเราล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ หน้าอกท้องท้องน้อยหลังของเรา สะโพกต้นขาหัวเข่าแข้งน่องฝ่าเท้าหลังเท้า ล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม ให้ทั้งเนื้อทั้งตัวเราล้วนเป็นองค์พระธรรมกายแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ การเข้าถึงองค์พระสามารถเข้าถึงได้ในทุกๆ ปัจจุบัน ไม่ต้องรออนาคต เพียงแค่เรากำหนดว่าเราเป็นองค์พระ องค์พระเป็นตัวเรา โดยสวมความรู้สึก เพราะท่านก็เป็นตัวตนที่แท้จริงของเราอยู่แล้ว ท่านอยู่ในกลางตัวเราอยู่กับเราตลอดเวลา ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น เรารับรู้เชื่อมั่นได้ 1% ก็ได้ 5% 10% 20% 30% แค่ไหน อานุภาพของท่านก็ไหลผ่านเรามาแค่นั้น

หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง มุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพาน

เมื่อหลอมรวมกายเรากับกายท่านเป็นเอกภาพเดียวกันแล้ว เราก็รวมใจเราหยุดรวมใจเรานิ่ง หยุดในหยุดนิ่งในนิ่งไปในกลางของกลางของกลาง มุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานเรื่อยไปในเส้นทางสายกลางภายใน

เลือกได้ทั้งพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ หรือสังฆรัตนะ

ถึงจุดนี้พระอาจารย์กล่าวถึงใจความสำคัญของกัณฑ์นี้ว่า เราสามารถดำรงอยู่กับพุทธรัตนะ หรือธรรมรัตนะก็ได้ หรือแม้แต่สังฆรัตนะก็ได้ ขึ้นอยู่กับเราว่าเราจะเลือกแบบไหน ได้ทั้งนั้น เพียงแค่เราดำรงอยู่กับปัจจุบันแล้วก็กำหนดไป ชอบอย่างไหนก็เอาอย่างนั้น ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ ต่างคนต่างธรรม ในแต่ละขณะเราจำเป็นต้องรู้ว่าเรากำหนดสิ่งใดเราก็รู้สิ่งนั้น เมื่อเรากำหนดรู้ ดวงรู้ตั้งขึ้นก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์เข้ามา แก้ไขปรับปรุงธาตุธรรมในตัวเราให้สะอาดบริสุทธิ์ หลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง ให้ฐานะของเรานั้นสูงส่งดีงามยิ่งขึ้นไป

แผ่เมตตาธรรมสู่สรรพสัตว์และจักรวาล

เมื่อเราได้สร้างคุณสร้างประโยชน์ให้บังเกิดขึ้นแก่ตัวเราแล้ว เราก็จะได้มาสร้างคุณสร้างประโยชน์ให้บังเกิดขึ้นแก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งหลาย โดยอาศัย เพียงแค่เราตั้งความปรารถนาดีด้วยความรักความปรารถนาดีอย่างจริงใจ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งหลายจงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากก็ขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์ ที่มีสุขน้อยขอให้มีสุขมาก ที่มีสุขมากแล้วขอให้มีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป ธรรมก็ส่องสว่างขึ้นในกลางใจเรา แผ่ขยายกว้างขวางครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัย หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ทั้งประเทศ นานาประเทศ จนกระทั่งครอบคลุมทั้งโลก ให้โลกนี้เป็นโรคแก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ทั้งภุมมเทวา อากาศเทวา ชาวสวรรค์ทุกชั้นฟ้า พรหม อรูปพรหม รวมถึงสัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน

จากนั้นแผ่ขยายต่อไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับหมื่นแสนล้านดวง และขยายต่อเนื่องไปสู่หมื่นโลกธาตุ แสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล ให้เมตตาธรรมของเราแผ่ขยายส่องสว่างเกื้อกูลแก่ผู้คนสรรพสัตว์สรรพสิ่งไม่มีประมาณ ใจของเราก็ขยายเบิกบานโล่งว่างเบาสบาย เมตตาธรรมขจัดปฏิฆะเครื่องเศร้าหมองให้มลายหายสิ้น ฝ่ายกุศลก็ได้โอกาสเข้าสถิตเป็นเจ้าเรือน เหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์เข้ามาขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม ไม่เพียงแค่นั้น เมตตาธรรมยังกลั่นทุกอณูของสรรพสิ่ง ทั้งดินน้ำอากาศ ฟ้าเมฆหมอกท้องทะเลมหาสมุทร ภูเขาต้นไม้ ตึกลามบ้านช่องข้าวของเครื่องใช้ ให้สว่างไสวใสสะอาดบริสุทธิ์ เหมาะสมแก่การดำรงอยู่ของผู้คนและสรรพสัตว์ พระอาจารย์กล่าวว่า บุคคลใดผู้เกื้อกูลประโยชน์ให้บังเกิดขึ้นแก่โลกและจักรวาล บุคคลนั้นย่อมสามารถใช้สมบัติของโลกและจักรวาลได้

อุทิศส่วนบุญและอโหสิกรรมแก่คู่กรรมคู่เวร

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางเมตตาธรรม กระแสธารแห่งบุญก็พรั่งพรูผุดผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง เราก็จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้บังเกิดมีขึ้นแก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ รวมถึงบรรพบุรุษหมู่ญาติของเรา ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงมีส่วนแห่งบุญที่เราได้ตั้งใจกระทำไว้ดีแล้วนี้ด้วย อีกทั้งบรรพบุรุษของเรา พ่อแม่พี่น้องปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการะคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวาที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูล อีกทั้งผู้เลี้ยงผู้รักษาสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ทั้งหลาย ให้ซึ่งกันและกัน และได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้ากัน

รวมใจหยุดนิ่งในกลางพระรัตนตรัยและอธิษฐานจิต

รวมใจหยุดรวมใจนิ่งไปในกลางของพระรัตนตรัย กลางของพุทธรัตนะ กลางของธรรมรัตนะ กลางของสังฆรัตนะ เราหลอมรวมเรากับพระรัตนตรัยให้เป็นเอกภาพเดียวกัน เพื่อเราจะได้ไม่ต้องเหินห่างจากท่าน ตอกย้ำถึงตัวตนที่แท้จริงของเราบ่อยๆ เสมอ จากนั้นรวมใจหยุดนิ่งไปในกลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หลวงพ่อ และคุณยายอาจารย์ เมื่อเรากำหนดถึงท่าน เราจะปรากฏใสสว่างในกลางท่าน ท่านจะปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา ทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน เราก็จะได้มากราบขอพรท่าน ตั้งผังสำเร็จให้ติดไปในกลางดวงบุญอันสว่างไสว ให้ชีวิตของการสร้างบารมีของเรานี้สมบูรณ์บริบูรณ์ด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม

ข้าพเจ้าทั้งหลายกราบขอพรขอบุญบารมี รัศมีกำลังอำนาจสิทธิ์ของพระนิพพานทั่วธาตุทั่วธรรม อีกทั้งขอบารมีธรรมหลวงปู่หลวงพ่อคุณยายอาจารย์ ขอบุญบารมีทั้งหลายเหล่านี้จงประมวลรวมกับบุญบารมีที่เราได้ตั้งใจสั่งสมไว้ดีแล้วตั้งแต่ปฐมชาตินับนับชาติไม่ถ้วน ให้เราหลุดพ้นจากวิบัติบาป วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ ให้มีดวงตาเห็นธรรมเข้าถึงและแทงตลอดใน ให้มีสุขภาพแข็งแรง มีกำลังใจสูงส่งในการสร้างบารมีมุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพานสู่ที่สุดแห่งธรรม

บทสวดปิดท้าย

พระอาจารย์นำสวดบทอธิษฐานจิตปิดท้าย ขอให้ความปรารถนาดีงามทั้งปวงนี้จงเป็นผลสำเร็จแก่พวกเราทั้งหลาย นับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปทุกภพทุกชาติ ตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรม ด้วยอานุภาพอันไม่มีประมาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ ปิดท้ายด้วยบทสวด "สัพเพพุทธา ปัจเจกานัญจะ ยัง พลัง อะระหันตานัญจะ เตเชนะ ลักขัง พันธามิ สัพพะโส สัพพะพุทธานุภาเวนะ สัพพะธัมมานุภาเวนะ สัพพะสังฆานุภาเวนะ สัทธาโสตถีภะวันตุ เต"

Why practice matters for every life

Phra Ajarn opens by explaining that practice is essential for every life, because we live under the control of three natures, and only () system truly gives , benefit, rightness and goodness, , understanding, , and prosperity. Every other nature gives nothing of value and, if unwholesome, only creates suffering and harm. That is why we must learn to understand how to dwell within the wholesome system.

The heart of the teaching: bringing awareness, then settling intention

The Buddha taught: "Monks, you should clearly discern body, feeling, mind, and mind-objects, in order to remove craving and aversion toward the world." The role of the human body is precisely this: to bring awareness. To be aware means to mark, to point precisely — wherever we mark, the mind is placed there; this is called "paying attention." Once we pay attention we come to know, and settles at the center of the mind — this is called "setting the intention." The moment intention is set, it draws mindfulness to pull in merit — pure energy — flowing continuously into the brightness of that awareness. We maintain steady mindfulness by staying aware without lapsing, and merit keeps flowing through.

Merit takes the form of a bright, clear sphere containing pure Dhamma elements, happiness, and . At its center sit all manner of assets — form, wealth, virtue, retinue, gain, status, praise, happiness, the path, fruit, and Nibbāna — all complete within it. When merit flows through us, these subtle assets flow through us too, and it's these subtle assets that draw coarser worldly wealth toward us. The merit that flows in drives the wholesome system, refining and lightening our defilements.

From coarse dimensions to subtle ones

As defilements clear, we are liberated continuously from one dimension into the next — even while we remain in a somewhat dim, hazy state. We are liberated without even being consciously aware of it, simply by abiding within the wholesome system. This liberation doesn't mean becoming an Arahant; it means moving from a coarser dimension into a more refined one, one with better resources — purer, more sacred merit-elements that are better at removing defilement, subtle assets of higher value, a more exquisite "completed blueprint," and knowers of greater capacity in that dimension who can guide, instruct, and — once we act — refine and help us further. Our standing keeps changing for the better. Inner standing is the cause; outer standing is the result.

Bringing awareness to body, feeling, mind, and mind-objects

We can bring awareness to the body, to feeling, to mind, or to mind-objects — whichever meditation object one chooses. Mind (citta) refers to thinking; mind-objects () refer to feelings generally — the mood of the mind. Feeling (vedanā) is the quality registered from whichever of the three natures has taken residence as landlord of the heart: unwholesome feels like suffering, a state hard to bear; wholesome feels like happiness and ease; neutral () feels like neither. In bringing awareness, "knowing" is mindfulness () and "clarity" is (). Wherever we place awareness, merit flows there first — and that spot becomes a doorway into the inner dimension, such as the breath or . That area is refined first, clearing away the defilement of (avijjā) — the element that obscures and conceals. Mindfulness then turns into clear comprehension, registering the inner states fully.

The purpose: removing craving and aversion through equanimity

Clear discernment of body, feeling, mind, and mind-objects has a purpose: eliminating craving (abhijjhā) and aversion (domanassa) toward the world. Craving is delight that gives rise to greed; aversion is mental suffering. We see the world through eye, ear, nose, tongue, and body, meeting form, taste, smell, sound, and touch — these are sensuality. So that we not be swayed by delight or displeasure toward the world, we must set the mind in equanimity — neutral, neither pleased nor grieved. When something delightful arises, stay neutral; when something regrettable arises, stay neutral; don't let it dominate us. Register things as they truly are, train to stay aware without lapsing. What's delightful, meet with equanimity; what's unwelcome, meet with equanimity too. What we're actually doing is creating the cause and observing the result — without being swayed by delight or displeasure about it. Simply knowing is enough.

Dwelling with the Dhamma-jewel: knowing reality in each present moment

This kind of awareness is knowing in order to understand clearly, as things truly are. If we choose to dwell with the Dhamma-jewel (ธรรมรัตนะ), that means understanding reality as it is; reaching truth requires learning in each present moment only. The state of truth (sacca-bhāva) manifests only in each present moment. Dhamma reveals itself for us to perceive in each present moment, whether wholesome, unwholesome, or neutral — whichever succeeds in taking the moment appears then.

Dwelling with the Buddha-jewel: reciting Sammā Arahaṃ

But if we wish instead to dwell with the Buddha-jewel (พุทธรัตนะ), we place the mind at the center of the body and recite his name: "Sammā Arahaṃ, Sammā Arahaṃ, Sammā Arahaṃ." Dwelling with the Buddha-jewel this way, once we speak his name, he appears in the center of our mind as a clear, pure crystal Buddha image. "Sammā Arahaṃ" is the honorific name of the Arahant Dhamma body — the One who has practiced rightly, practiced correctly, whose practice leads far from defilement. When we speak his name, he appears within us; he does not appear for nothing — he takes our elements of seeing, remembering, thinking, knowing, earth, water, wind, fire, space, and consciousness, and refines them to be clean and pure, clearing away all defilement, and expands to merge as one with us.

Merging into the crystal Dhamma body

We hold the feeling: "I am the Buddha image, the Buddha image is me." Let our head become one with his sacred head, crowned with a luminous lotus bud. Our face becomes the face of the crystal Dhamma body, eyes gently closed, with a serene, softly smiling countenance. Forehead, nose, cheeks, mouth, and chin all become the clear, radiant crystal Dhamma body. Neck, shoulders, and arms become the radiant, cool, clean, pure crystal Dhamma body. Chest, abdomen, and back, hips, thighs, knees, shins, and feet all become the gentle, soft, delicate crystal Dhamma body. Let our entire body become the crystal Dhamma body — bright, cool, clean, pure. Reaching the Buddha image can be attained in every present moment, right now, with no need to wait for some uncertain future — simply by holding the feeling that we are the Buddha image, the Buddha image is us, since he is already our true self, dwelling within us at all times. The mind is an accomplished element — however we set it, it becomes so. We can register this with as little as 1% conviction, or 5%, 10%, 20%, 30% — however much, his power flows through to us in that same measure.

Stillness within stillness, heading straight toward Nibbāna

Once body merges with body into a single unity, we gather the mind to stop, to still — still within stillness, into the center of the center of the center — heading straight along the inner Middle Way toward Nibbāna.

You may choose the Buddha-jewel, the Dhamma-jewel, or the Sangha-jewel

Here Phra Ajarn states the central point of this talk: we can choose to dwell with the Buddha-jewel, or the Dhamma-jewel, or even the Sangha-jewel (สังฆรัตนะ) — it is entirely up to us which one we choose; any is fine. As long as we remain in the present moment and keep the practice going, whichever one we prefer, we simply take that one. Stay aware without lapsing — different people, different Dhamma. In each moment we need only know what we are focusing on. When awareness settles, it draws in pure energy, refining and improving our elements to be pure, liberating us continuously from one dimension to the next, raising our standing ever higher and finer.

Radiating loving-kindness to all beings and the cosmos

Once we've created benefit for ourselves, we go on to create benefit for the world and all beings, through — the tool the wholesome side uses to sustain the world. Simply by setting the sincere wish with real love and goodwill, we ask that all beings of the world be free from suffering and share in happiness — those with much suffering, may it lessen; those with little, may it end; those with little happiness, may it grow; those with much happiness, may it grow further. Mettā shines forth in the center of our mind and expands to cover our home, our village, sub-district, district, province, the whole country, neighboring countries, and finally the whole world, turning it into a crystal globe — bright, cool, clean, pure. May the world and all beings be free from suffering and share in happiness — celestial beings of the earth, air, and sky, heavenly beings of every realm, brahmas and formless brahmas, as well as beings in hell, hungry ghosts, and animals.

We then extend this radiance out to the atmosphere of the cosmos, covering countless stars, and onward to tens of thousands of world-systems, hundreds of billions of universes, letting our mettā shine and benefit all people, beings, and things without limit. Our mind expands, joyful, open, light. Mettā clears away resentment and ill-will, and the wholesome side gets the chance to take up residence, drawing in pure energy to drive the wholesome system further. Not only that — mettā also refines every particle of the material world: earth, water, air, sky, clouds, seas, oceans, mountains, trees, buildings, homes, and belongings, making them all suitable, wholesome places to dwell. Whoever creates benefit for the world and the cosmos, he says, can rightly make use of the resources of the world and cosmos.

Dedicating merit and forgiving karmic counterparties

We settle the mind, still, within the mettā, where the merit stream (กระแสธารแห่งบุญ) keeps pouring continuously through the brightness of . We dedicate this merit to the world and all beings, including our ancestors and relatives — may the world and all beings share in the merit we have sincerely created. We also dedicate it to our ancestors, parents, siblings, grandparents, teachers and benefactors, the deities who help and support us, and the guardian spirits of animals we may have wronged, and to our karmic counterparties (คู่กรรมคู่เวร), asking mutual forgiveness (อโหสิกรรม), so that all may share equally in this merit.

Settling in the Triple Gem and making the resolution

We settle the mind, still, in the center of the Triple Gem — the Buddha-jewel, the Dhamma-jewel, the Sangha-jewel — merging ourselves with the Triple Gem into a single unity, so we need never be distant from it, constantly reaffirming our true self. We then settle, still, in the utterly refined Dhamma body of the revered Luang Pu, Luang Phor, and Khun Yai Achan. Recollecting them, we appear luminous within them, and they appear luminous within us; both we and they appear radiant in the center of Nibbāna, the center of every incalculable knower of boundless power. We then respectfully request their blessing, setting our resolution to take root within our bright sphere of merit, that our path of building pāramī be complete with wisdom, happiness, and purity, and that all our righteous wishes be fulfilled.

We ask for the blessing and merit-power of Nibbāna, and of our revered teachers, to combine with the merit we have sincerely accumulated across all our countless past lives, that we be freed from downfall, karmic obstruction, and every obstacle, granted the eye of Dhamma and full attainment of , good health, and unfailing spirit to build pāramī all the way to the ultimate end of Dhamma.

Closing chant

Phra Ajarn leads the closing dedication, asking that all these good wishes come to fruition for all of us, from this moment onward, through every life and every birth, until the ultimate end of Dhamma, by the boundless power of every Sammāsambuddha. The sit closes with the Pali chant "Sabbe Buddhā..." dedicating the power of all Buddhas, all Dhamma, and all Sangha for our safety and well-being.