คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

เบื่อ เซ็ง เครียด รำคาญ: อาการเหล่านี้คืออารมณ์ของอกุศลเอง และทำไมช่วงแรกของการปฏิบัติจึงเป็น "สงคราม" ที่ต้องอดทนBored, Gloomy, Stressed, Annoyed: These Feelings Are the Unwholesome's Own Emotions, and Why the Start of Practice Is a "War" That Must Be Endured

วันพฤหัสบดีที่ 4 เมษายน 2567Thursday, 4 April 2024อ่าน ~15 นาที~9 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์ชี้ว่าอารมณ์เบื่อ กลุ้ม เซ็ง เครียด รำคาญ เหนื่อยหน่าย ท้อแท้ สิ้นหวัง หดหู่ ฟุ้งซ่าน อึดอัดคับแค้นใจ ล้วนเป็น "อารมณ์ของอกุศลเอง" ที่ซ้อนจิตในจิตของเรา และอธิบายว่าความรู้สึกฝืนเหลือเกินในช่วงแรกของการปฏิบัติธรรมคือสงครามแย่งชิงเวลาคืนจากฝ่ายอกุศลและอัพยากตะที่ต้องอาศัยความอดทน ก่อนนำเข้าสู่การเจริญสมาธิภาวนาเต็มรูปแบบPhra Ajarn Suraphong points out that feelings of boredom, gloom, stress, irritation, exhaustion, discouragement, hopelessness, and restlessness are the unwholesome nature's own emotions superimposed onto our mind, and explains that the friction we feel at the start of practice is a literal war to reclaim time from the unwholesome and the neutral, requiring real endurance, before leading a full guided sit.

ปฏิบัติธรรมเพื่อดำรงอยู่กับพระรัตนตรัยและพระนิพพาน

การปฏิบัติคือการฝึกฝนเพื่อที่จะดำรงอยู่กับพระรัตนตรัย ดำรงอยู่กับพระนิพพาน โดยฝึกฝนให้เราสอดคล้องอยู่กับระบบธรรม การที่จะให้พระรัตนตรัยและพระนิพพานนั้นสถิตซ้อนสว่างไสวในกลางตัวเรา เพื่อเหนี่ยวนำเอากระแสธารแห่งบุญอันบริสุทธิ์ไหลผ่านเข้ามา จำเป็นต้องดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรมเท่านั้น

เราจะรู้ว่าเราดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรมหรือไม่ ดูที่มีหรือไม่แค่นั้นเอง รู้เนื้อรู้ตัว รู้อยู่กับอะไร รู้ชัดคือมีสติระลึกได้ สามารถควบคุมวงการสั่งการต่างๆ ได้ ไม่ใช่ว่ารู้แล้วแต่ไม่อาจบงการสั่งการอะไรได้เลย

แคตตาล็อกอารมณ์ลบ: สัญญาณว่าอกุศลเข้าสิงจิต

หากประกอบเหตุอันเป็นกุศลก็ทำไม่ได้ ได้แต่รู้ เสร็จแล้วฝ่ายก็พาไปสัพเพเหระไปเรื่อย ฆ่าเวลาไปเรื่อย พาไปประกอบเหตุอันไม่ถูกไม่ควรทั้งกายวาจาใจ ความรู้สึกนึกคิดอยู่ๆ ก็เบื่อ กลุ้ม เซ็ง เครียด รำคาญ เหนื่อยหน่าย ท้อแท้ สิ้นหวัง หดหู่ ฟุ้งซ่าน รำคาญ อึดอัด คับแค้นใจ กระสับกระส่าย วุ่นวายสับสนเร่าร้อน

ความรู้สึกอย่างนี้ปรากฏขึ้น แสดงว่าอกุศลเข้าสิงจิตแล้ว มันเป็นอารมณ์ของเขา อยู่ๆ อารมณ์ของเขาปรากฏขึ้นมาถ้าเขาไม่สิงซ้อนเรา อารมณ์ของเขาจะปรากฏขึ้นมาได้อย่างไร การที่อารมณ์ของเขาปรากฏขึ้นมาได้ เขาต้องสถิตซ้อนจิตในจิต ธรรมในธรรมของเขาซ้อนลงมาในดวงจิตของเรา ธรรมของเขาซ้อนมาในธรรมของเรา ในใจเรา

อารมณ์ดีๆ หายไปหมด: สัญญาณว่าเราไม่ได้อยู่ในระบบกุศลธรรม

อารมณ์ที่ดีๆ เช่นความผ่อนคลาย หายไป ปลอดโปร่งหายไป เยือกเย็นหายไป ไม่มีความสบายอกสบายใจ ไม่มีความโล่งว่างเบาสบาย อิ่มเอิบเบิกบานแช่มชื่น ใสๆ เย็นๆ สะอาดบริสุทธิ์ ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม อารมณ์ดีๆ ต่างๆ อันตรธานหายหมดสิ้นเลย แล้วจะนึกก็นึกไม่ขึ้นด้วย นี่ถ้าเป็นอย่างนี้แล้ว ก็แสดงว่าเราไม่ได้อยู่ในระบบกุศลธรรม

"สงคราม": ทำไมช่วงแรกของการปฏิบัติจึงรู้สึกฝืนเหลือเกิน

ก็ปฏิบัติธรรมก็อยู่ในระบบกุศลธรรมไม่ใช่หรือ แล้วทำไมอารมณ์นี้ไม่มีล่ะ การปฏิบัติธรรมคือการดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม มุ่งที่จะฝึกฝนที่จะดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม แต่ทำไมรู้สึกมันฝืนเหลือเกิน นั่นเป็นเพราะว่ากาลเวลาที่เขาเคยครอบครองเรา จะมาเบียดมาครอบเอาให้กุศลธรรมครอบครอง เขาก็ไม่ยอม ฝ่ายอัพยากตะและอกุศลก็ไม่ยอม ต่างหาทางชิงช่วงชิงคืนให้ได้ การต่อสู้ปะทะกันก็เกิดขึ้น

ทุกๆ การต่อสู้ ทุกๆ สงคราม ล้วนนำมาซึ่งทุกข์ คือสภาวะที่ต้องทน เราจึงต้องฝืนทนต่อ เมื่อเรายึดครองเบ็ดเสร็จแล้ว เมื่อนั้นความสบายก็เกิดขึ้น เราจะดำรงอยู่กับระบบกุศลธรรม ให้ร่างกายเราเป็นที่สถิตของพระรัตนตรัยกับพระนิพพานนั้น เราต้องให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ อาจจะเผลอบ้างก็ได้ไม่เป็นไร แต่ให้รู้ว่าตอนนี้เรากำลังรู้อะไรอยู่

พระพุทธองค์ตรัสสอน: "เธอพึงกำหนดรู้"

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนพระภิกษุสงฆ์ว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงกำหนดรู้ชัดในกายเวทนาจิตธรรม เพื่อละอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป" ท่านสอนว่าต้องกำหนด ไม่กำหนดไม่ได้ จะปล่อยให้มันกำหนดเองเป็นไปไม่ได้ ถ้าเราไม่กำหนด ระบบอื่นคืออกุศลและก็จะมากำหนดแทน กำหนดสั่งใจให้ทำนู่นทำนี่ตามที่เขาต้องการ

ดังนั้นเราจึงต้องกำหนด เมื่อไหร่ระบบกุศลธรรมสถิตซ้อน ถ้าไม่กำหนดระบบกุศลธรรมก็ถูกฝ่ายอื่นแย่งชิงเข้าไปควบคุมสั่งการ เราจึงจำเป็นต้องกำหนดให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอให้ได้ตลอดเวลา ฝึกที่จะกำหนดให้ได้ตลอดเวลา กำหนดรู้ รู้คือสติ กำหนดเพียงแค่รู้ก่อน รู้คือสติ พอกำหนดรู้ปุ๊บจะระลึกได้ขึ้นมา

สติกับสัมปชัญญะ: อุปมาไฟหน้ารถยามค่ำคืน

ต้องการรู้อะไร รู้เนื้อรู้ตัว รู้ลมหายใจ หรือรู้ในเวทนาในความคิด หรือในความรู้สึกที่เราต้องกำหนดชัดลงไป กำหนดขึ้นแล้วก็รู้อยู่เสมอไม่เผลอ พอเรากำหนดรู้ สติก็จับรับรู้ในกรรมฐานนั้น ใจก็มีสติก็มีที่เกาะที่อาศัย ที่พักพิงเป็น แค่กำหนดรู้ แต่จะเข้าไปสู่เนื้อของสภาวะนั้นต้องอาศัยเพื่อเจาะเข้าไปสู่รายละเอียดของสภาวะ

การเข้าไปรู้รับรู้สภาวะแห่งรายละเอียดนั้น อุปมาคล้ายกับเราขับรถในตอนกลางคืน ส่องไฟไปหน้ารถ รถก็เคลื่อนไปได้แค่ที่ไฟส่องทาง เราก็จะเห็นอยู่แค่นั้น จะคืบหน้าค่อยๆ คืบหน้าทีละนิดทีละ 5 เมตร 10 เมตร รับรู้ถึงสภาวะที่ปรากฏขึ้น รู้อยู่เสมอไม่เผลอ จดจ่อรับรู้อยู่ที่บริกรรมภาวนากับบริกรรมนิมิต ซึ่งเป็นของคู่กัน เมื่อเราเอ่ยนาม "" จะปรากฏขึ้นซ้อนเป็นกลางตัวเรา

ดวงกุศลธรรม: ลักษณะดวงใสสว่าง ให้สุขให้สบาย

เมื่อดวงรู้ได้ตั้งขึ้น ดวงไม่รู้คือดวงก็ตกไป ดวงรู้ซึ่งเป็นดวงกุศลธรรมนี้มีลักษณะเป็นดวงใสสว่าง เป็นคุณสมบัติของกุศลธรรม เมื่อปรากฏขึ้นที่ใจ ใจจะใสไปตามสภาวะแห่งดวงกุศลธรรม แต่ถ้าเป็นดวงอกุศล ใจก็จะดำมืดมิดและเป็นทุกข์ นอกจากมีคุณสมบัติเป็นความใสความสว่างแล้ว ยังให้เกิดความสบายด้วย

เมื่อดวงรู้ตั้งขึ้น ดวงรู้ซึ่งมาโดยสติจะเหนี่ยวนำเอาพลังงานบริสุทธิ์ที่ชื่อว่าบุญให้ไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่อง พลังงานแห่งนี้เมื่อไหลผ่านเข้ามาแล้วก็จะชำระมลทินเครื่องเศร้าหมองอันก่อปัญหาอุปสรรคในหลากหลายรูปแบบของ เมื่อดวงรู้ดับไป เราไม่ระวังเผลอสติ พลังงานอันบริสุทธิ์ก็หยุดไหลผ่าน อวิชชาก็ตั้งขึ้นความไม่รู้แทนที่ ระบบกุศลธรรมจะต้องเป็นผู้เข้ามาเป็นเจ้าเรือนแล้วปลดปล่อยเราออกมา เราจึงดำเนินการต่อไปได้

พระรัตนตรัยปรากฏสว่างในกลางตัวเรา: ความอัศจรรย์ของมนุษย์ปุถุชน

สติจะมีขึ้นมาได้ก็ต่อเมื่อระบบกุศลธรรมตั้งขึ้น พระรัตนตรัยปรากฏใสสว่างในกลางตัวเรา พระนิพพานลงซ้อนได้ จึงจะสามารถปลดล็อกเอาเราออกจากการจองจำในมิติของเขาได้ นี่คือความน่าอัศจรรย์ของมนุษย์ปุถุชนทั่วๆ ไปที่ดำรงอยู่ในระบบกุศลธรรม พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างในกลางตัว พระนิพพานจะสถิตซ้อนในกลางตัวเราอยู่ตลอดเวลา กระแสธารแห่งบุญอันสว่างไสวพร้อมสายสมบัติจะผุดผ่านกลางตัวตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง

ไม่ว่าเราจะประกอบเหตุกุศลธรรมอันใด ตั้งความดีอะไรก็แล้วแต่ พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างไสว พระนิพพานจะปรากฏสว่างสวยในเรา ไม่ว่าบุคคลนั้นจะนับถือพุทธศาสนาหรือไม่ก็ตาม หรือแม้ไม่มีศาสนาก็ตาม ขอเพียงแค่ตั้งอยู่กับคุณงามความดีอันเป็นสากล มีสามัญสำนึกที่ถูกต้องและดีงาม พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างในกลางตัวขึ้น พระนิพพานจะสถิตซ้อนลงมาสว่างไสว กลั่นแก้ธาตุธรรมของเขาให้สะอาดบริสุทธิ์

กระแสธารแห่งบุญและการอุทิศส่วนกุศล

รู้อยู่เสมอไม่เผลอเพื่อดวงรู้จะได้เหนี่ยวนำเอาพลังงานบริสุทธิ์ไหลผ่านเข้ามาอย่างต่อเนื่องพร้อมสายสมบัติ เมื่อกระแสธารแห่งบุญไหลผ่านในกลางตัวยังต่อเนื่อง เราก็จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้บังเกิดมีขึ้นแก่บรรพบุรุษของเรา ซึ่งรอคอยอยู่ในปรโลกด้วยความกังวลใจว่าเมื่อไหร่ลูกหลานที่มาบังเกิดในโลกมนุษย์จะประกอบคุณงามความดีแล้วส่งบุญไปให้ท่านบ้าง บัดนี้บุญได้บังเกิดมีขึ้นแก่เราแล้ว เราก็จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้กับบรรพบุรุษ รวมถึงพ่อแม่พี่น้อง ปู่ย่าตายาย ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย รวมถึงเทวดาที่คอยช่วยเหลือ ผู้เลี้ยงผู้รักษาสรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน ทั้งหลาย ให้ซึ่งกันและกันและได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้ากัน

แผ่เมตตาไปทั่วสรรพสัตว์และจักรวาล

เมื่อเราอุทิศส่วนแห่งบุญเรียบร้อยแล้ว เราก็มาตั้งความปรารถนาดีให้บังเกิดมีขึ้นแก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งหลาย พระเดชพระคุณหลวงปู่ท่านได้แนะนำให้เราน้อมเอาดวงจิตของมารดา ความปรารถนาดีของมารดาที่มีต่อบุตรน้อยของตน เอาดวงนี้เป็นดวงจิตที่มีกำลังมาก ใสมาก สว่างมาก สามารถเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์อันปราณีตที่มีกำลังมากได้ แล้วเล็งแลไปสู่ชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งหลาย

ขอสรรพสัตว์ทั้งหลายจงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากก็ขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์ ที่มีสุขน้อยก็ขอให้มีสุขมาก ที่มีสุขมากแล้วก็ขอให้มีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป แล้วแผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยธรรมนี้ครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัยของเรา แสงแห่งเมตตาธรรมสามารถขจัดปฏิฆะความขัดเคืองในใจของผู้คนและสรรพสัตว์ให้มลายหายสิ้นไปได้ แผ่ขยายกว้างขวางออกไปสู่หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน จนกระทั่งครอบคลุมไปทั้งโลกให้เป็นโลกแก้วที่ใสสะอาดบริสุทธิ์สว่างไสว

ขอชาวโลกและสรรพสัตว์ ทั้งภุมมเทวา รุกขเทวา อากาศเทวา ชาวสวรรค์ทุกชั้นฟ้า พรหม อรูปพรหม ตลอดจนสัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า แล้วแผ่ขยายกว้างไกลออกไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่ตลอดหมื่นโลกธาตุอนันตจักรวาลอย่างไม่มีประมาณ

รวมใจในกลางพระรัตนตรัยและอธิษฐานจิต

รวมใจหยุดนิ่งในกลางของพระรัตนตรัย กลางพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ กลางของมหาปูชนียาจารย์ซึ่งท่านคุมบุญคุมธรรมให้เราตลอดเวลา รวมใจนิ่งในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน กลางของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ กลางของพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายและกลางของพระอรหันตเจ้าทั้งปวง เราหยุดนิ่งในกลางของท่าน สว่างไสวในกลางของท่าน ท่านปรากฏสว่างในกลางเรา ท่านก็เอาเห็นจำคิดรู้ ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศธาตุ ของเรามาปรับให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ พร้อมเชื่อมสายบุญสายสมบัติให้กับเรา

จะได้ถือโอกาสอาศัยช่วงเวลาเป็นอุดมมงคลนี้มาขอกราบขอพรท่าน มาตั้งความปรารถนาให้บังเกิดมีขึ้นเพื่อคุณประโยชน์ทั้งในปัจจุบันและในอนาคต ให้ตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเรานี้ประกอบด้วยคู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ให้สมความปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม ก่อนปิดท้ายด้วยบทสวดอธิษฐานเป็นภาษาบาลี

Practicing to Dwell With the Triple Gem and Nibbāna

Practice is training ourselves to dwell with the Triple Gem, to dwell with Nibbāna, by training ourselves to align with system. For the Triple Gem and Nibbāna to be superimposed, radiant, within the center of our body, drawing the pure stream of merit to flow in, we must dwell within the wholesome system — and only the wholesome system.

We can tell whether we're dwelling within the wholesome system simply by checking whether we have or not — that's all. Do we know our own body? What are we aware of? Clear knowing means mindfulness — the ability to recall, and to actually direct and command our actions. It isn't enough to merely be aware without being able to direct anything at all.

The Catalogue of Negative Emotions: the Signature of Unwholesome Possession

If we cannot carry out a wholesome cause, we're left merely aware while side drags us off into idle wandering, killing time, leading us into unfitting conduct of body, speech, and mind. Suddenly our thoughts and feelings turn to boredom, gloom, stress, irritation, exhaustion, discouragement, hopelessness, depression, restlessness, agitation, confusion, and burning frustration.

When feelings like these appear, it means the unwholesome has possessed the mind. This is literally his emotion — the unwholesome's own emotion. How could his emotion suddenly appear if he weren't superimposed on us? For his emotion to appear, he must be superimposed — mind-in-mind, -in-dhamma — his dhamma layered down into our own mind, into our own heart.

Good Feelings Vanish Entirely: the Sign We Have Left the Wholesome System

Good feelings — relaxation, freedom, coolness, comfort of body and mind, spaciousness, ease, fullness, brightness, freshness, clarity, coolness, , softness, gentleness, tenderness — all these good feelings vanish completely, and we cannot even recall them. If this is happening, it is a sign that we are no longer within the wholesome system.

"War": Why the Start of Practice Feels So Much Like Resistance

But isn't practicing meditation supposed to mean dwelling within the wholesome system? So why is this feeling absent? Practicing is dwelling within the wholesome system, aiming to train ourselves to abide there — so why does it feel like such resistance? It's because the time that the unwholesome and neutral natures used to own, we are now trying to claim for the wholesome — and they will not simply yield. Both sides search for a way to seize it back, and so a struggle, a clash, arises.

Every struggle, every war, brings with it — the state that must be endured. So we must push through and endure it. Once we hold complete, undivided control, comfort arises. To dwell within the wholesome system, letting our body become the seat of the Triple Gem and Nibbāna, we must determine our knowing, knowing always without lapsing. We might lapse occasionally — that's fine — but we must know what we are knowing right now.

The Buddha's Teaching: "You Must Determine and Know"

The Buddha taught the monks: "Bhikkhus, you should determine and know clearly body, feeling, mind, and dhamma, in order to abandon covetousness and grief toward the world." He taught that we must determine — it cannot be left undetermined, and it cannot determine itself on its own. If we don't determine it, the other systems — the unwholesome and the neutral — will determine it for us instead, commanding the mind to do this or that according to their own wishes.

So we must determine. Whenever the wholesome system is superimposed — if we fail to determine, the wholesome system gets seized by the other side, taking control and command instead. We must therefore determine our knowing always without lapsing, at all times. Train to determine at all times. Determined knowing — knowing is mindfulness. Determine, simply know first — that is mindfulness. The moment we determine our knowing, recollection arises.

Mindfulness and Clear Comprehension: the Headlight Analogy

What do we want to know? Know our own body, know the breath, or know feeling, thought, or whatever we must determine clearly. Once determined, know always without lapsing. The moment we determine our knowing, mindfulness grasps and registers that meditation object; the mind has mindfulness to hold onto, a resting place, a dwelling in dhamma. That's simply determined knowing — but to penetrate into the substance of that state requires (), drilling into the details of the state.

Perceiving the details of that state is like driving at night: the headlights illuminate only what's ahead, and the car can only move as far as the light reaches — we see only that much, advancing bit by bit, five meters, ten meters at a time, perceiving whatever state appears. Know always without lapsing, attending and perceiving the recitation and the mental image together, which are always paired. When we utter the name "sammā-arahaṃ," the Buddha image appears, superimposed at the center of our body.

The Wholesome Sphere: Bright and Clear, Bringing Happiness and Ease

Once the sphere of knowing is established, the sphere of not-knowing — — falls away. This sphere of knowing, being a wholesome sphere, has the quality of clarity and brightness — a property of the wholesome dhamma. When it appears at the heart, the heart becomes clear, following the nature of the wholesome sphere. But when it's an unwholesome sphere, the heart turns dark and suffering arises instead. Beyond its quality of clarity and brightness, the wholesome sphere also brings and ease.

Once the sphere of knowing arises — the sphere that comes through mindfulness — it draws in the pure energy called merit to flow continuously. This pure energy, once it flows in, purifies the defilement that creates problems and obstacles in the many forms of . When the sphere of knowing fades — when we're careless and mindfulness lapses — the pure energy stops flowing, and ignorance rises to take its place instead. The wholesome system itself must seize the seat as ruler of the house and release us from this — only then can we continue.

The Triple Gem Appearing Radiant Within: the Wonder of the Ordinary Person

Mindfulness can only arise once the wholesome system is established — the Triple Gem appearing bright within the center of our body, Nibbāna superimposed within us — only then can we be released from imprisonment in the other side's dimension. This is the wonder available to any ordinary person who dwells within the wholesome system: the Triple Gem appears bright within, Nibbāna is superimposed within us at all times, and the radiant stream of merit together with the stream of fortune flows continuously through the center of our body.

Whatever wholesome cause we perform, whatever goodness we establish, the Triple Gem appears radiant, Nibbāna appears bright within us — regardless of whether that person follows Buddhism or any religion at all. As long as one stands on universal goodness, with a correct and decent conscience, the Triple Gem appears bright within, and Nibbāna is superimposed, radiant, refining and correcting that person's dhamma-elements to purity and cleanliness.

The Stream of Merit and Dedicating Merit to Our Ancestors

Know always without lapsing so the sphere of knowing can continue drawing in pure energy together with the stream of fortune. As the stream of merit continues flowing through the center of our body, we dedicate this merit to our ancestors, who wait in the other realm, anxious, wondering when their descendants born into the human world will perform good deeds and send merit to them. Now that merit has arisen for us, we dedicate this merit to our ancestors, our parents, siblings, grandparents, and the teachers who have helped us, together with the guardian devas who assist us, and all beings we may have wronged, our karmic counterparts (คู่กรรมคู่เวร) — asking for mutual forgiveness, that they too may share fully in this merit.

Radiating Loving-Kindness to All Beings and the Universe

Having dedicated this merit, we wish well for the whole world and all beings. Our revered teacher taught us to draw on the heart of a mother, her goodwill toward her small child, letting this sphere of — a sphere of great strength, great clarity, and great brightness, able to draw in a powerful, refined, pure energy — arise, and then extend it toward the whole world and all beings.

May all beings be free from suffering and find happiness together; may those with much suffering have less, those with little suffering be free of it entirely, those with little happiness have more, and those already happy grow happier still. We extend this heart, filled with , to cover our home. The light of mettā can dissolve the resentment in the hearts of people and all beings until it fades away completely. We extend it further, across the village, sub-district, district, province, throughout Thailand and neighboring countries, until it embraces the whole world, making it a crystal world, clear, pure, and radiant.

May the whole world and all beings — the earth-dwelling devas, tree devas, sky devas, celestial beings of every heaven, the brahma and formless-brahma realms, together with the denizens of hell, the hungry ghosts, and the animal realm — be free from suffering and find happiness together. We extend it further still, into the vastness of the universe, embracing countless stars throughout the ten thousand world-systems and the infinite cosmos, without limit.

Resting in the Triple Gem and the Closing Aspiration

We rest the mind, still, in the center of the Triple Gem — the Buddha jewel, the jewel, the Sangha jewel — and in the center of the great teachers who watch over our merit and Dhamma at all times, resting in the center of Nibbāna, in the center of the knowing ones of boundless power, countless as the grains beyond measure, in the center of every Buddha, every Paccekabuddha, and every Arahant. We rest still in their center, radiant within them, as they appear radiant within us, taking our seeing, remembering, thinking, knowing, and our earth, water, wind, fire, space, and consciousness elements, refining them to clarity and purity, connecting us to a lineage of merit and fortune.

We take this opportunity, in this auspicious moment, to ask their blessing, setting an aspiration for a to arise both now and in the future, so our entire path of building perfections is filled with , happiness, and purity, fulfilling every righteous wish, closing with a Pali chant of dedication.