คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

สบายใจคือกรรมฐาน: นำนั่งสมาธิ ธรรมรส ชลบุรี รุ่น 7 (รอบสาย)Ease Is the Meditation Anchor: A Guided Sit from Dhammaros Chonburi Retreat #7 (Morning Session)

วันเสาร์ที่ 22 สิงหาคม 2569Saturday, 22 August 2026อ่าน ~11 นาที~7 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์นำนั่งสมาธิโดยให้กำหนดรู้อยู่กับความสบายใจอย่างต่อเนื่อง อธิบายว่าความสบายใจนี้เองคือกรรมฐาน เมื่อกำหนดรู้แล้วดวงรู้ดวงสติก็ตั้งขึ้น เหนี่ยวนำบุญเข้ามาชำระมลทินในตัวเรา ให้หลุดพ้นจากมิติหยาบไปสู่มิติที่ละเอียดขึ้นเรื่อยๆ และปิดท้ายด้วยบทสวดคุ้มครองแผ่บุญให้แก่ทุกคนIn this guided sit, Phra Ajarn leads practitioners to rest continuously in a plain sense of ease, explaining that this ease itself is the meditation anchor — the moment we settle into it, the mind's knowing and mindfulness awaken and draw in merit that purifies the elements within us, lifting us from coarser to subtler dimensions. The sit closes with a Pali blessing chant dedicating merit for everyone's wellbeing.

ผ่อนคลายกายใจ ตั้งความสบายใจให้เกิดขึ้น

ให้เราปิดเปิดตาเบาๆ พอสบายๆ แล้วก็ทำให้สบาย ทำใจให้สบาย ทั้งกายและใจก็ให้สบาย ให้รู้ว่าความสบายกายสบายใจเป็นอย่างไร ให้มีแต่ความสบายใจอย่างนี้แล้วก็สบายใจ ความสบายใจนี้เป็นพื้นฐานสำคัญของชีวิต เพียงแค่เราถึงความสบายใจเท่านั้นเอง ชีวิตเราเลือกได้ว่าจะเลือกให้สบายใจหรือไม่ให้สบายใจ เพียงแค่เรากำหนดสบายใจ สบายใจซ้ำๆ ให้ผ่อนคลายทั้งร่างกายและจิตใจ ผ่อนคือผ่อนลมหายใจให้ละเอียดขึ้นละเอียดขึ้น คลายคือคลายทุกส่วนของกล้ามเนื้อให้เบาสบาย

ภาษาไทยเป็นภาษา เป็นภาษาที่กลั่นออกมาจากสภาวธรรม ให้ทำใจให้ปลอดโปร่ง โล่งๆ ว่างๆ เบาสบาย ให้มีแต่ความสบายใจแล้วก็สบายใจ อยู่กับความสบายใจเพลินๆ ไปเรื่อยๆ รับรู้อยู่กับความสบายใจ ในการทำกรรมฐาน เราจะรับรู้ที่กายก็ได้ รับรู้ที่ใจก็ได้

กรรมฐานคือความสบายใจ ดวงรู้ดวงสติ และบุญที่ไหลเข้ามา

เมื่อเรารับรู้ถึงความสบายใจ เรามาอยู่กับใจ อาศัยธรรมคือความสบายใจให้ตั้งขึ้น กำหนดธรรมใดธรรมนั้นก็ตั้งขึ้น เมื่อความสบายใจนี้เป็นพื้นฐานสำคัญของชีวิต ทุกๆ ชีวิตล้วนแล้วแต่ต้องการความสบายใจทั้งสิ้น สบายทั้งกายสบายทั้งใจ จะนั่งจะนอนก็ขอให้สบายกายสบายใจ จะดื่มจะกินก็ขอให้ดื่มกินอย่างมีความสบายกายสบายใจ จะพูดจะคุยกับใคร จะทำงานทำการใดๆ ก็ขอให้ทำด้วยความสบายกายสบายใจ จะยากดีมีจนแค่ไหน ขอเพียงมีความสบายกายสบายใจก็เพียงพอแก่การดำรงชีวิต สิ่งอื่นเป็นเพียงของเสริม แต่ความสบายกายสบายใจนี้เป็นหลัก

เมื่อเรากำหนดถึงความสบายกายสบายใจ แล้วอยู่กับความสบายกายสบายใจไปเรื่อยๆ ในขณะที่เราอยู่กับความสบายใจนี้เอง ดวงรู้คือดวงก็ตั้งขึ้น พร้อมกับนำพลังงานอันบริสุทธิ์คือให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของดวงรู้ดวงสตินี้อย่างต่อเนื่อง ปุญญธาตุอันบริสุทธิ์นี้ก็จะเข้ามาปรับปรุงระบบธรรม แก้ไขปรับปรุงธาตุธรรมในตัวเราให้ใส ให้สะอาด ให้บริสุทธิ์ ขจัดเครื่องเศร้าหมองอันเป็นตัวก่อปัญหาและอุปสรรค ซึ่งทำให้เกิดความยุ่งยากลำบากให้หมดสิ้นไป เมื่อปุญญธาตุบริสุทธิ์นี้มาขจัดมลทินให้เบาบาง ปัญหาอุปสรรคก็เบาบาง ความยุ่งยากลำบากก็เบาบางไปด้วย

จากมิติหยาบสู่มิติละเอียด หน้าที่ของเรามีเพียงกำหนดรู้

เมื่อมลทินประจำมิติหยาบถูกขจัดไปแล้ว ก็จากมิติหยาบไปสู่มิติที่ละเอียดกว่า ละเอียดกว่า แม้เราจะยังคงมืดๆ มัวๆ ค่ำๆ อยู่ก็ตาม แม้เราจะรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ตาม ระบบกุศลธรรมมีหน้าที่แก้ไข ทำความบริสุทธิ์หลุดพ้นให้เกิดขึ้นแก่ตัวเรา แก่ชีวิตของเรา ทุกๆ มิติล้วนมีมลทินทั้งสิ้น ตราบใดที่เรายังไม่บรรลุเป็นพระอรหันต์ เราก็ต้องร่วมมือกับระบบกุศลธรรม โดยการกำหนดรู้ ให้ดวงรู้คือดวงสติตั้งขึ้น ดวงรู้ดวงสติก็จะเหนี่ยวนำบุญเข้ามาขจัดมลทินทั้งหลายเอง บทบาทหน้าที่ของเรามีเพียงแค่กำหนดรู้เท่านั้นก็พอ

เมื่อเรามีหน้าที่กำหนดรู้ เราก็มารู้อยู่กับสิ่งที่รู้ได้ง่าย ให้แล้วสบาย นั่นแหละคือความสบายใจ มารับรู้อยู่กับความสบายใจแล้วก็สบายใจ กำหนดซ้ำๆ ไปเรื่อยๆ แม้เบื้องต้นเรากำหนดแล้วความสบายใจยังไม่เกิดขึ้นก็ตาม นั่นเพราะมีมลทินอยู่ มลทินเมื่อมีก็ต้องทำหน้าที่ของมัน เราก็ทำหน้าที่ของเรา ต่างคนต่างทำหน้าที่ของตัวเพื่อความอยู่รอด ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ อย่างสบายใจแล้วก็สบาย นิ่งๆ นุ่มๆ อย่างผ่อนคลาย สบายทั้งกายสบายทั้งใจ

พระรัตนตรัยและพระนิพพาน กระแสธารแห่งบุญที่หลั่งไหลไม่ขาดสาย

ในขณะที่เรากำหนดรู้ ดวงรู้ดวงสติตั้งขึ้น อันเป็นกุศลก็สิงสถิตเป็นเจ้าเรือน กุศลธรรมนี้มีพระรัตนตรัยเป็นผู้ดูแลระบบ และมีอยู่เบื้องหลัง ดังนั้นในขณะที่เรากำหนดรู้ ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ อยู่กับความสบายใจนี้ พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างไสวในกลางตัวเรา เราจะปรากฏสว่างในกลางของท่าน และทั้งเราและท่านจะปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของอันไม่มีประมาณนับอสงไขย

กระแสธารแห่งบุญจากส่วนละเอียดลึกๆ ของพระนิพพาน ก็พรั่งพรูผุดพรายเข้ามาในกลางตัวกลางเราอย่างต่อเนื่อง เข้ามากลั่นธาตุดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศธาตุ ของเราให้สว่างไสว ใสเย็น สะอาดบริสุทธิ์ ให้เราหลุดพ้นจากความ วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ นานาในชีวิต ท่านก็แก้ไขให้เบาบางหายไป แล้วก็นั่งนิ่งๆ นุ่มๆ อย่างผ่อนคลาย เบาสบาย ยกความสบายใจ แล้วก็สบายใจ อาศัยคือความสบายใจให้ตั้งขึ้น

ธรรม 84,000 พระธรรมขันธ์ กับความหมายของ “ภาวนา”

ธรรมอันเป็นกุศล 84,000 พระธรรมขันธ์ เมื่อน้อมมาปรากฏขึ้นในใจ ล้วนสามารถเหนี่ยวนำพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาได้ทั้งสิ้น ความสบายใจก็เป็นส่วนหนึ่งของกุศลธรรม เมื่อเรากำหนดถึงความสบายใจ ความสบายใจก็ตั้งขึ้น แต่ดำรงอยู่ได้เพียงชั่วขณะเท่านั้น ไม่กี่สิบวินาทีก็ค่อยๆ เลื่อนสลายไป จึงต้องกำหนดซ้ำๆ กำหนดธรรมใดธรรมนั้นก็ตั้งขึ้น กำหนดธรรมอันเป็นกุศล กุศลธรรมก็ตั้งขึ้นพร้อมกับเหนี่ยวนำบุญเข้ามา กำหนดธรรมอันเป็น อกุศลธรรมก็ตั้งขึ้น แล้วก็เหนี่ยวนำพลังงานอันเป็นมลทินสิ่งสกปรกทั้งหลายเข้ามา เรากำหนดสิ่งดี สิ่งดีก็ปรากฏขึ้น เรากำหนดสิ่งไม่ดี สิ่งไม่ดีก็ปรากฏขึ้น

สิ่งที่เรียกว่าดี เมื่อตั้งขึ้นแล้วย่อมนำพาสิ่งดีๆ คือกระแสธารแห่งบุญ ซึ่งเปี่ยมไปด้วยและความ อีกทั้งทั้งหลาย ให้พรั่งพรูผุดพรายเข้ามาในกลางตัวกลางใจอย่างต่อเนื่อง เมื่อไหลผ่านเข้ามาแล้วก็มากลั่นกาย วาจา ใจของเราให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ ยกจิตยกใจเราให้สูงส่งดีงามยิ่งๆ ขึ้นไป ส่วนสิ่งที่เรียกว่าไม่ดี เมื่อตั้งขึ้นแล้วย่อมเหนี่ยวนำสิ่งที่ไม่ดีคือบาปอกุศลอันเต็มเปี่ยมไปด้วยมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งหลาย พร้อมกับสภาวะทุกข์คือสภาวะที่ต้องทนและทนได้ยาก พรั่งพรูผุดพรายเข้ามาในกลางตัวกลางใจเรา ทำให้ตกต่ำลงเรื่อยๆ จิตใจก็จะยิ่งเศร้าหมองไปเรื่อยๆ ดังนั้น ให้เรากำหนดสิ่งที่ดีๆ ให้บังเกิดมีขึ้นในใจ

คำว่า “ภาวนา” แปลว่า ทำให้มี ให้เป็นขึ้นมา มีธรรมอันเป็นกุศลตั้งขึ้น เป็นอันหนึ่งอันเดียวกับธรรมอันเป็นกุศล นั่นคือกรรมฐานของเรา เรากำหนดกรรมฐาน ทำธรรมอันเป็นกุศลให้ตั้งขึ้น คือดวงรู้ดวงสติตั้งขึ้น ให้รู้อยู่เสมอไม่เผลอ รู้เพลินๆ ไปเรื่อยๆ เพลินๆ อยู่กับความสบายใจแล้วก็สบายใจ ให้รู้อยู่กับความสบายใจ สิ่งที่เราต้องการคือดวงรู้ดวงสติตรงนี้ เป็นประเด็นสำคัญ เพราะดวงรู้ดวงสติระลึกรู้ระลึกได้ว่าตอนนี้เรากำลังระลึกรู้ระลึกได้อยู่กับอะไร อยู่กับความสบายใจ ดังนั้นต้องมีความสบายใจอยู่ตลอดเวลา ไม่ต้องคิดเรื่องอื่น ให้รู้อยู่กับความสบายใจ เพลินๆ อยู่กับความสบายใจ แม้ความสบายใจจะปรากฏอยู่เพียงนิดเดียว หรือยังไม่ปรากฏ เราก็กำหนดไปเรื่อยๆ สบายใจ สบายใจ เดี๋ยวก็สบายใจเอง

บทสวดปิดท้าย

ท่านปิดท้ายการนำนั่งด้วยบทสวดคุ้มครองเป็นภาษาบาลี ระลึกถึงอานุภาพของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ และพระอรหันต์ทั้งหลาย เพื่ออำนวยความสวัสดีให้แก่ทุกคน (บางช่วงของบทสวดในต้นฉบับเสียงเพี้ยนจนถอดความไม่ได้ชัดเจน จึงขอละไว้ไม่ถอดคำต่อคำ)

Settling the Body and Mind Into Ease

Let your eyes close gently, comfortably. Make at ease, make the mind at ease — both body and mind at ease. Notice what that ease of body and mind actually feels like. Let there be nothing but this ease, this ease. This ease is the essential foundation of life. It only takes settling our attention on ease itself — our life is ours to choose: to be at ease, or not. Just keep settling on ease, ease, again and again, letting the whole body and mind relax. To ease off means easing the breath, making it finer and finer. To release means releasing every muscle, until it feels light and comfortable.

Thai is, in its own way, a language of — a language distilled from the very states it describes. Let the mind become open, spacious, empty, light and easy. Let there be nothing but ease, and more ease. Stay with this ease pleasantly, continuously — aware of it, whether that awareness rests in the body or in the mind; either is fine for this practice.

Ease Is the Meditation Anchor: The Knowing Mind, Mindfulness, and the Flow of Merit

When we stay aware of ease, we are dwelling with the mind itself, letting this quality — ease — arise and stand established. Whatever quality we settle our attention on is the one that arises. Since ease is the essential foundation of life, every life without exception seeks it: ease of body, ease of mind. Whether sitting or lying down, may it be with ease. Whether eating or drinking, may it be with ease. Whatever we say to others, whatever work we do, may we do it with ease of body and mind. However rich or poor a life may be, ease of body and mind alone is enough to sustain it — everything else is only an extra; ease itself is the essential thing.

As we keep settling on this ease and staying with it, in the very moment we are aware of it, the knowing mind — — arises, and along with it pure energy, , flows continuously into the brightness at the center of that awareness. This pure essence of merit then works to refine the elements within us — making them clear, clean, and pure — clearing away the defilements that give rise to problems and obstacles and all the difficulties that come with them. As this pure merit clears the defilements, they grow lighter, and the problems and difficulties grow lighter along with them.

From Coarse to Subtle: Our Only Job Is to Stay Aware

Once the defilements of the coarser dimension are cleared, we move on from that coarser dimension into a subtler one, and then subtler still — even while we may still feel murky or dim, and whether or not we are fully conscious of it happening. This is simply system doing its work: purifying us and freeing us, life after life. Every dimension carries some defilement, for as long as we have not yet reached full awakening. So we cooperate with this wholesome process by simply staying aware — letting the knowing mind, mindfulness, stand established. Once it does, it draws merit in on its own to clear away the defilements. Our only job is to stay aware; that alone is enough.

Since our task is only to stay aware, we rest with whatever is easiest to be aware of — and that, done well, feels comfortable. That comfort is precisely this ease. So we simply stay aware of ease, and feel at ease. We keep settling on it again and again, even if at first this ease does not yet arise — that is only because defilement is still present, and it, too, has its own role to play, just as we have ours. Each does its part, simply to carry on. Stay continuously aware, without drifting off, resting easily — still, soft, relaxed — at ease in body and at ease in mind.

The Triple Gem and Nibbana: An Unbroken Stream of Merit

As we stay aware and the knowing mind, mindfulness, stands established, a wholesome state of mind comes to dwell within us as its master. This wholesome quality is overseen by the Triple Gem, with Nibbana standing behind it all. So as we remain continuously aware, without drifting, resting in this ease, the Triple Gem appears bright and radiant at our center; we in turn appear within their brightness; and both we and they appear at the center of Nibbana — the center of the One who knows, whose power is beyond measure and beyond counting.

A stream of merit flows from the deep, subtle heart of Nibbana, pouring continuously into the center of our body and mind, refining the elements within us — earth, water, wind, fire, space, and consciousness — making them radiant, clear, cool, clean, and pure. This frees us from misfortune, from the results of past unwholesome action, from obstruction, and from the many difficulties of life, easing and dissolving them. So we simply sit still, soft, relaxed, light and at ease — raising up this feeling of ease, and resting in it, letting this ease itself serve as our .

The 84,000 Teachings and the Meaning of “Bhāvanā”

Any of the 84,000 sections of wholesome Dhamma, when brought sincerely to mind, can draw in this same pure energy of merit. Ease of mind is itself one part of that wholesome Dhamma. When we settle our attention on ease, it arises — but it can only remain for a short while, dissolving again within a matter of seconds. So we must keep settling on it, again and again: whatever quality we settle on is the one that arises. Settle on what is wholesome, and wholesome states arise, drawing merit in with them. Settle on what is unwholesome, and unwholesome states arise instead, drawing in the energy of defilement. Whatever we settle our attention on, good or otherwise, is what appears.

What is called good, once it arises, brings with it more goodness — a stream of merit brimming with and happiness, along with every , flowing continuously into the center of our body and mind. As it flows in, it refines our body, speech, and mind, making them clear and pure, and raises our heart and mind ever higher and finer. What is called not good, once it arises, draws in its opposite — unwholesome states full of the defilements of affliction, together with a state of suffering that must be endured, one that is hard to bear. This drags us down further and further, and the heart grows more and more clouded. So let us settle our attention on what is good, and let it arise in the heart.

The word “bhāvanā” — meditation — means to bring something into being, to make it arise. What we bring into being here is a wholesome quality, until we become one with it. That itself is our meditation anchor. We settle our meditation, bringing a wholesome quality into being — the knowing mind, mindfulness — and let it stand established, staying continuously aware, without drifting, resting pleasantly, again and again, in this ease. What we are after here is precisely this knowing mind and mindfulness — that is the essential point, because it is what recalls, moment to moment, that we are aware, and aware of what: of this ease. So there must be this ease present at all times, without needing to think of anything else. Simply stay aware of ease, resting pleasantly in it. Even if this ease appears only faintly, or has not yet appeared at all, we keep settling on it regardless — ease, ease — until, in time, ease comes on its own.

Closing Chant

Phra Ajarn closes the sit with a protective chant in Pali, invoking , the Dhamma, the Sangha, and the Arahants to bring wellbeing to everyone present. (A portion of the chant in the original recording was too distorted to transcribe reliably, so it has not been rendered word for word here.)