คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

วัวกับควาย ดูภายนอกคล้ายกันแต่ภายในต่างกัน อุปมาการแยกแยะกุศลธรรมที่คล้ายคลึงกันCattle and Buffalo: Alike Outside, Different Within — A Simile for Telling Wholesome States Apart

วันอาทิตย์ที่ 16 พฤศจิกายน 2568Sunday, 16 November 2025อ่าน ~29 นาที~16 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์สุรพงค์อธิบายว่าธรรมชาติสามฝ่ายควบคุมใจเราอย่างไรผ่านจิตและเจตสิก พร้อมยกอุปมาวัวกับควายซึ่งดูภายนอกคล้ายกันเป็นตัวดำๆ แต่ตัวผู้มีเขาตัวเมียไม่มีเขา และแต่ละตัวก็มีชื่อของตนเอง เพื่อสอนหลักการแยกแยะสภาวธรรมฝ่ายกุศลที่ดูคล้ายกันภายนอกแต่มีคุณสมบัติภายในต่างกัน ก่อนนำเข้าสู่การหลอมรวมกับองค์พระธรรมกาย การแผ่เมตตา และการอุทิศส่วนบุญPhra Ajarn Suraphong explains how the three natural forces control our minds through thought and mental factors, then offers the simile of cattle and buffalo — both appearing as similar dark-bodied animals, yet the males bear horns while the females do not, and each carries its own name — to teach how to distinguish wholesome states that look alike on the surface but differ in their inner qualities. The sit continues with merging into the Dhammakaya, radiating loving-kindness, and dedicating merit.

บุญคือฐานของการทรงชีวิตอยู่อย่างเป็นสุข

การปฏิบัติมีความจำเป็นและสำคัญต่อทุกๆ ชีวิตอย่างยิ่ง เพราะชีวิตเราจะทรงสภาพอยู่ได้อย่างมีก็ด้วยอาศัยพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญเท่านั้น ซึ่งบุญจะบังเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเราดำรงอยู่กับธรรมชาติอันเป็น ดังนั้นเราจึงจำเป็นต้องเรียนรู้วิธีการดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศลแล้วก็ฝึกฝน ธรรมชาติอื่นล้วนไม่ให้คุณให้ประโยชน์ ซ้ำยังก่อทุกข์โทษ หากธรรมชาตินั้นเป็น

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสสอนไว้เมื่อกว่า 2,000 ปีที่แล้วว่า "ภิกษุทั้งหลาย เธอพึงชัดในกาย เวทนา จิต และธรรม เพื่อขจัดอภิชฌาและโทมนัสของโลกให้สิ้นไป" ในการดำรงอยู่กับธรรมชาติเป็นกุศลนั้น ต้องเริ่มจากการกำหนด เราจะปล่อยให้ชีวิตดำเนินไปตามยถากรรมโดยไม่กำหนดไม่ได้

กำหนดรู้กาย เวทนา จิต ธรรม เพื่อรู้ความจริงของชีวิต

กำหนดคือการระบุเจาะจง คือการหมายไว้ การโฟกัส ไปในที่กาย ที่เวทนา ที่จิต และที่ธรรม ใน 4 สถานนี้เท่านั้น การระบุเจาะจงหมายไว้ที่ใด ใจจะถูกใส่ไว้ที่นั่น เมื่อเข้าไปรู้ ดวงรู้คือดวงจะตั้งขึ้น เพราะกุศล อกุศล และ ล้วนเกิดได้ที่เดียวคือที่ใจ ไม่อาจเกิดที่อื่นได้เลย กำหนดตรงไหนใจก็อยู่ตรงนั้น สติก็เกิดขึ้นในใจ ณ ตำแหน่งตรงนั้น เมื่อสติตั้งขึ้นก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาชำระธรรมธาตุ ณ ตำแหน่งนั้นให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ จัดมลทินคืออันเป็นธาตุปิดธาตุบังที่ปกปิดมิติเอาไว้ให้เบาบางและหมดไป

เมื่อธาตุปิดธาตุบังหมดไป เราจึงสามารถเข้าไปสู่มิติ ณ ตำแหน่งนั้นได้ เมื่อเข้าไปสู่มิติภายในใหม่ๆ ก็ยังมืดๆ สติจะเปลี่ยนเป็น ไปรู้ถึงสภาวะที่อยู่ภายในมิตินั้น สัมปชัญญะนี้ก็จะเหนี่ยวนำเอาพลังงานอันบริสุทธิ์คือบุญให้ไหลผ่านเข้ามาในกลางความสว่างของสัมปชัญญะอย่างต่อเนื่อง ขับเคลื่อนระบบกุศลธรรม แก้ไขปรับปรุงธาตุธรรมให้สะอาดให้บริสุทธิ์ ขจัดมลทินเครื่องเศร้าหมองที่มีอยู่ประจำมิตินั้น

การกำหนดรู้นี้นอกจากจะนำเอาพลังงานบริสุทธิ์มาชำระมลทินอันเป็นตัวก่อปัญหาและอุปสรรคให้เบาบางแล้ว ยังทำให้เราได้รู้ได้เข้าใจความจริงของชีวิตด้วย นั่นคือธรรมชาติที่ควบคุมสรรพสัตว์และตัวเราให้ต้องประสบกับความกลัว ความทุกข์ยากลำบาก ปัญหาอุปสรรคทั้งปวง เราจะรู้ได้ก็ต่อเมื่อกำหนดรู้ที่กาย เวทนา จิต และธรรม

ธรรมชาติสามฝ่ายควบคุมใจเราผ่านจิตและเจตสิกอย่างไร

หากเรากำหนดรู้ตรงนี้ เราจะเห็นการบังคับบงการของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย เค้าควบคุมกายเราใจเราด้วยการเริ่มจากการควบคุมใจ แล้วเอาใจมาควบคุมกายด้วยเสียงภายในอันเป็นความคิด ผ่านจิตและของเค้า จิตเจตสิกของกายมนุษย์เรานั้นมีจิต 1 ดวง ส่วนเจตสิกมีหลายดวง แต่เมื่อธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่ายแย่งชิงเข้ามาเป็นเจ้าเรือน ก็เอาจิตเจตสิกของเขามาซ้อนในใจเรา แล้วชี้นำจิตเจตสิกของกายมนุษย์ด้วยเสียงภายในและความรู้สึกภายใน เสียงภายในเกิดจากจิต ส่วนความรู้สึกภายในเป็นผลของเจตสิก

เมื่อเสียงของเขาปรากฏขึ้นที่ใจ เป็นเครื่องรู้ของเรา ใจรู้อย่างไรเราก็รู้อย่างนั้น ใจไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ใจ ใจเป็นเพียงเครื่องรู้เท่านั้นเอง รู้อารมณ์เรียกว่าเวทนา รู้ผ่านตาหูจมูกลิ้นกายเรียกว่าวิญญาณ จิตใจอาศัยวิญญาณ ส่วนสัญญาเป็นแหล่งแห่งความทรงจำเก็บข้อมูล ส่วนจิตนั้นก็เป็นการนึกคิดในระดับต่างๆ ที่ธรรมชาติฉากหลังเอามาซ้อนในใจ

จิตพี่เลี้ยงฝ่ายกุศลกับฝ่ายอกุศล

ความรู้สึกนึกคิดที่ธรรมชาติเอามาควบคุมนั้น ถ้าเป็นกุศลก็เป็นจิตในระดับเหนือกว่ากายมนุษย์ เช่นกายทิพย์ กายรูปพรหม กายอรูปพรหม เป็นเหมือนจิตพี่เลี้ยงที่สามารถอัพเกรดกายมนุษย์ได้ นำความรู้สึกนึกคิดของเขาก็จะดีงาม มีเหตุมีผล ฉลาดกว่ากายมนุษย์ พฤติกรรมที่ปรากฏก็จะดีงาม สุภาพเรียบร้อย อ่อนน้อมถ่อมตน มีกิริยามารยาทที่น่าดูน่าชมน่าเคารพเลื่อมใส น่ารัก เพราะจิตอันเป็นกุศลเป็นของระดับเหนือกว่ากายมนุษย์ กายทิพย์ก็ยิ่งงดงาม กายทิพย์ละเอียดก็ยิ่งงามไปใหญ่ กายพรหมก็สงบนิ่งบริสุทธิ์

แต่หากเป็นอกุศล ก็เป็นจิตเจตสิกที่ต่ำกว่ากายมนุษย์ เช่นสัมภเวสี สัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน จิตอันเป็นอกุศลนี้ก็จะเอามาซ้อนแล้วกดให้ตกต่ำไปเรื่อยๆ จากสัตว์นรกก็ไปสู่มหานรก ตกต่ำก็ยิ่งดำมืด มีลำดับขั้นความหยาบความดำทีละชั้นทีละชั้น ผู้ที่ก่อกรรมทำไม่กลัวบาป ฆ่าสัตว์ฆ่าคนก็ง่ายดาย ลักขโมย ประพฤติผิดในกาม ไม่สนใจความเดือดร้อนของครอบครัวผู้อื่น หมกมุ่นสุรายาเมา คำพูดโกหกมดเท็จ ล้วนมีผลมาจากจิตอันเป็นอกุศลที่มาซ้อนกดให้ตกต่ำ

พฤติกรรมเผยให้เห็นคุณภาพของจิตที่ครอบงำใจ

เมื่อจิตเจตสิกมาเป็นชุด กายเวทนาจิตธรรมก็มาพร้อมกันหมด พฤติกรรมของกายก็จะปรากฏขึ้น สังเกตดูเวลาโทสะบังเกิดขึ้น พฤติกรรมของกายก็แปรเปลี่ยนไป ราคะบังเกิดขึ้นพฤติกรรมก็เป็นอย่างนั้น โทสะโลภะราคะและนิวรณธรรมทั้ง 5 ล้วนทำให้พฤติกรรมของกายมนุษย์แปรเปลี่ยนไป แต่หากกุศลตัดสินใจ พฤติกรรมของกายมนุษย์ก็จะดีงามสุภาพเรียบร้อย

เรื่องนี้ทำให้เราหมดปัญหาเรื่องความกลัว เพราะเรากลัวเนื่องจากไม่รู้ แต่ถ้าเรารู้ เราจะไม่กลัวแม้ความตายอยู่ตรงหน้า เพราะเรารู้ว่าตายไปแล้วจะไปที่ไหน จะอยู่อย่างไร ความกลัวนี้ใช้ได้เฉพาะกับผู้ที่ไม่รู้ความจริงของชีวิตเท่านั้น ถ้าไม่รู้ก็มีแต่อยู่ด้วยความหวาดกลัว ทุกข์เพราะความกลัว เราจึงจำเป็นต้องมากำหนดรู้ที่กายเวทนาจิตธรรมใน 4 สถานนี้เท่านั้นที่เราจะรู้ถึงความจริงของชีวิต กำหนดที่กายเราก็จะรู้พฤติกรรมของสิ่งที่มาสิงซ้อน กำหนดที่เวทนาเราจะรู้ถึงความรู้สึกของเขา กำหนดที่จิตเราจะได้ยินเสียงความคิดของเขา ส่วนธรรมก็เป็นความรู้สึกที่ปรากฏในใจ

อุปมาวัวกับควาย รูปเหมือนกันแต่นามต่างกัน

โลกภายในเช่นเดียวกับโลกภายนอก ล้วนประกอบด้วยรูปกับนามเป็นของคู่กัน ไม่มีสิ่งใดอยู่โดดๆ โดยไม่ประกอบด้วยรูปนาม รูปที่เป็นกุศลมีลักษณะเป็นดวงกลมใสสว่าง รูปที่เป็นอกุศลเป็นดวงดำมืดมิด ภายในดวงนั้นบรรจุคุณสมบัติที่แตกต่างกัน ดวงกุศลทั้ง 84,000 พระธรรมขันธ์ล้วนเป็นดวงใสสว่างเหมือนกันไม่แตกต่างกันภายนอก แต่จะแตกต่างกันที่สภาวธรรมภายในที่บรรจุอยู่ เราจึงเรียกชื่อตามคุณสมบัติของสิ่งนั้น เช่น ผ่อนคลายก็จะแตกต่างจากปลอดโปร่ง กรุณาก็จะแตกต่างจาก อุเบกขาหรือมุทิตาก็แตกต่างกันไม่เหมือนกัน แม้จะเป็นดวงกลมใสสว่างเหมือนกัน แต่สภาวธรรมภายในนั้นแตกต่างกัน

**เหมือนวัวเหมือนควาย** ดูแล้วก็จะเป็นลักษณะตัวดำๆ ควายก็เป็นตัวดำๆ ตัวผู้มีเขา ตัวเมียไม่มีเขา แต่ละตัวก็มีชื่อของเค้า เจ้าของก็จะรู้และตั้งชื่อให้เค้ารู้ว่าชื่ออะไร แม้จะดูคล้ายกัน สัตว์แม้จะดูคล้ายกัน แต่คุณสมบัติภายใน ความรู้สึกนึกคิดก็แตกต่างกัน "" ก็คือชื่อที่เรียกตามคุณสมบัติเช่นเดียวกันนี้

ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ประตูสู่หนทางพระนิพพาน

ในการกำหนดรู้ เราสามารถกำหนดที่ได้ ศูนย์กลางกาย ก็รับรู้ได้ครบหมดเหมือนกัน ครูบาอาจารย์ของเราท่านจึงสอนให้เรามากำหนดรู้ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 เป็นตำแหน่งสำคัญ เป็นตำแหน่งที่เป็นประตูที่มุ่งไปสู่หนทางพระนิพพาน ชาวโลกไม่รู้ว่าประตูอันเป็นหนทางพระนิพพานนั้นอยู่ตรงไหน แต่ผู้รู้ก็บอกว่าอยู่ตรงนี้ คือศูนย์กลางกายฐานที่ 7

ในการที่จะเข้าสู่โลกภายใน ท่านสอนให้เราปรือตา อย่าปิดเปลือกตาสนิท เพราะจะมืดมิด แล้วเราอาจจะหลุดเข้าไปในมิติที่อกุศลเอานิวรณธรรมมาจ่อรอ หลุดเข้าไปก็จะรู้สึกงุนงงงัวเงียเคลิบเคลิ้ม ท่านจึงให้เราปรือตา เพียงแค่ขนตาชนกันเบาๆ แสงพอรอดเข้าไปได้ ขณะนั้นเราจะอยู่กึ่งกลางระหว่างโลกภายในกับโลกภายนอก ไม่หลุดเข้าไปสู่มิติที่อกุศลจ่อรออยู่ อีกทั้งยังอาศัยแสงสว่างจากภายนอกช่วยได้บ้างเล็กน้อย เราสามารถกำหนดเห็นเส้นได้ 2 เส้นตัดกันเป็นกากบาทในระดับเดียวกับสะดือ เหนือขึ้นมา 2 นิ้วมือ เป็นดวงกลมใสสว่างตั้งอยู่ การลืมตานึกได้ดีกว่าหลับตานึกซึ่งมืดมิดนึกได้ยาก

สัมมาอะระหัง เนมิตกนาม และการเชื่อมกับผู้รู้ภายใน

ในระหว่างที่เราอยู่ปากประตูระหว่างโลกภายในกับโลกภายนอก เราก็ภาวนาสัมมาอะระหังด้วยจิตสำนึกลึกๆ ที่ละเอียด เพื่อที่เราจะเชื่อมกับฉากหลังที่ละเอียดลึกๆ ใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น สภาวะก็จะละเอียดตาม สัมมาอะระหังนี้เป็นเนมิตกนาม คือชื่อที่เรียกตามคุณสมบัติ เมื่อเราเอ่ยนามท่าน ท่านจะปรากฏขึ้นที่ใจ ปรากฏที่อื่นไม่ได้ ทำได้ที่เดียวคือที่ใจเท่านั้น บุคคลผู้มีคุณสมบัติประเภทนี้จะปรากฏขึ้น เพราะรูปนามเป็นของคู่กัน กำหนดเองรูปอย่างนี้ก็ปรากฏขึ้น เพราะใจเป็นธาตุสำเร็จ กำหนดเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น

สัมมาอะระหัง คือพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง เป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุด กำหนดถึงสิ่งนี้มีแต่คุณมีแต่ประโยชน์อันไม่มีประมาณ เพราะท่านเป็นบุคคลที่ประกอบด้วยพระปัญญาธิคุณ พระบริสุทธิคุณ และพระมหากรุณาธิคุณ

หลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกับองค์พระธรรมกายแก้ว

พอเราเอ่ยนามท่านแล้ว ท่านไม่ปรากฏขึ้นเปล่า ท่านปรากฏขึ้นพร้อมกับเอาธาตุความเห็น จำ คิด รู้ ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาสธาตุ ของเรามากลั่นให้ใสให้สะอาดให้บริสุทธิ์ จัดมลทินเครื่องเศร้าหมองทั้งปวงให้มลายหายสิ้น ไม่เพียงแค่นั้น ท่านยังขยายซ้อนเข้ามาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับกายมนุษย์ของเรา คอยคุ้มครองดูแลช่วยเหลือ หลอมรวมเราท่านกับเราเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เพราะความปรารถนาของท่านคือปรารถนาให้เรากับท่านเป็นเอกภาพเดียวกัน เพื่อที่ท่านจะสามารถเกื้อกูลประโยชน์เราได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

เราก็ใช้เทคนิคของนักแสดง สวมความรู้สึกไปเป็นบุคคลประเภทนั้น ระลึกถึงบุคคลประเภทที่เขาจะต้องแสดงบทบาท จิตเจตสิกของบุคคลประเภทนี้ก็จะปรากฏขึ้นในใจ พร้อมกันคือกายเวทนาจิตธรรม พฤติกรรมทางกาย อารมณ์ความรู้สึกก็ปรากฏขึ้นที่ใจ เป็นเครื่องรู้ของเขา เราก็ใช้หลักการนี้สวมความรู้สึกว่าเราเป็น องค์พระเป็นตัวเรา เราคือพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง เข้าใจความหมายก็ยกจิตยกใจเราให้สูงส่งดีงาม ตัวเราก็เปลี่ยนเป็นกายธรรม องค์พระแก้วใสแวววาวสว่างไสว ตั้งแต่ศีรษะ ใบหน้า แก้ม บ่า ไหล่ แขน ลำตัว ล้วนเป็นองค์แก้วที่สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ความรู้สึกของกายมนุษย์หมดไป เหลือแต่ความรู้สึกของกาย ปรากฏเป็นองค์พระแก้วที่ใสแวววาวสว่างไสว ละเอียดอ่อนนุ่มนวลละมุนละไม

นิโรธสมาบัติ หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง กลางองค์พระ

เมื่อหลอมรวมกายเรากับกายท่านให้เป็นเอกภาพแล้ว เราก็หลอมรวมใจเรากับใจท่านให้เป็นเอกภาพเดียวกันด้วย เราจำเป็นต้องรู้ว่าพระธรรมกายท่านอยู่ในตัวเราทำอะไรอยู่ ท่านเจริญนิโรธสมาบัติ รวมใจหยุด รวมใจนิ่ง นุ่มเบาสบาย เพื่อจะกลั่นจิตกลั่นใจของเราให้ใสสะอาดบริสุทธิ์ ประคองใจให้เราหยุดนิ่ง ท่านทำอย่างไรเราก็ทำอย่างนั้น หยุดในหยุด นิ่งในนิ่ง อย่างผ่อนคลายเบาสบาย ใสๆ เย็นๆ สะอาดบริสุทธิ์ ไปในกลางองค์พระกลางตัวเรากลางใจเรา

หยุดในหยุด นิ่งในนิ่งไปในกลางของกลาง รู้กลางหยุดกลางนิ่งกลางองค์พระ กลางตัวเรากลางใจเรา ส่งจิตส่งใจเรามุ่งตรงต่อหนทางพระนิพพาน ไม่ไปซ้ายไม่ไปขวา ไม่ไปหน้าไม่ไปหลัง ไม่ไปบนไม่ไปล่าง เข้าไปในกลางดวงกลางองค์พระ เมื่อเข้าไปในกลางดวง ดวงก็ขยาย เข้าไปในกลางกาย กายก็ขยาย หยุดนิ่งไปในกลางดวงกลางกายอย่างต่อเนื่อง ไปในกลางของกลางองค์พระ กลางพระรัตนตรัย กลางของพระนิพพาน นับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน

พระรัตนตรัยไม่แบ่งแยกเชื้อชาติศาสนา

พระนิพพาน คือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลาย และพระอรหันตเจ้าทั้งปวง ล้วนแล้วแต่เป็นพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อไกลจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองทั้งปวง แล้วหลุดพ้นจากวัฏสงสาร สถิตอยู่ในอายตนนิพพาน แม้ท่านไปแล้วท่านก็ไม่ได้ไปหลับ ท่านยังคงเกื้อกูลประโยชน์แก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย โดยไม่แบ่งแยกเชื้อชาติศาสนาเผ่าพันธุ์ แม้แต่คนไม่มีศาสนาก็เหมือนกัน ท่านไม่แบ่งแยก ท่านดูแลเท่าเทียมกันหมด ท่านรู้ว่าทุกคนถูกอกุศลปิดบังไว้ ทุกคนต่างปรารถนาที่จะรับรู้สิ่งที่ถูกต้องและดีงาม แต่อกุศลนั้นปิดบังเอาไว้ สรรพสัตว์จึงเป็นเช่นนี้

สรรพสัตว์เหล่าใดที่ตั้งอยู่ในคุณงามความดีอันเป็นสากล พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างไสวในกลางใจเขา อีกทั้งกระแสธารแห่งบุญจากพระนิพพานจะไหลผ่านกลางตัวกลางใจเขาตลอดเวลาที่เขาดำรงอยู่ในคุณงามความดีอันเป็นสากลนั้น พระนิพพานท่านก็จะเอาบุญญธาตุที่ไหลผ่านนี้มาทับทวี แก้ไขให้เขาบริสุทธิ์หลุดพ้น จัดมลทินอันเป็นตัวก่อทุกข์โทษภัยที่จะเกิดขึ้นในอนาคตให้มลายสิ้นไป

แผ่เมตตาธรรมสู่สรรพสัตว์ทั่วทั้งจักรวาล

ชีวิตเราทุกคนก็เหมือนกัน กลางวันเราไปประกอบสัมมาอาชีพ ตกเย็นกลับเข้าบ้าน อาบน้ำอาบท่าชำระร่างกายให้สะอาด แล้วมาปฏิบัติธรรมเจริญ กำหนดรู้ให้ดวงรู้ตั้งขึ้น เหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์มากลั่นแก้ไขให้เราหลุดพ้นจากมิติหนึ่งไปสู่มิติหนึ่งอย่างต่อเนื่อง เมื่อเราดำรงอยู่ในกลางพระรัตนตรัยกลางพระนิพพานแล้ว เราก็มาเจริญ เกื้อกูลประโยชน์ให้เกิดขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์

เมตตาธรรมนี้เป็นเครื่องมือของกุศลธรรม ที่ใช้สำหรับผู้มีบุญมากได้เกื้อกูลต่อผู้มีบุญน้อย โดยการตั้งความปรารถนาดี แม้เป็นเมตตาธรรมเหมือนกัน แต่คุณภาพก็ไม่เท่ากัน พระเดชพระคุณหลวงปู่ท่านจึงแนะนำให้เราน้อมเอาดวงจิตของมารดาที่เปี่ยมด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อบุตรน้อยของตน มาตั้งขึ้นเป็นดวงเมตตาธรรมที่ใจเรา เพราะดวงจิตแห่งเมตตาธรรมนี้มีคุณภาพถึงขนาดแม้ชีวิตก็ให้ได้

เมื่อตั้งความปรารถนาดีด้วยดวงจิตดวงนี้ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า เมตตาธรรมก็ปรากฏใสสว่างในกลางใจเราส่องสว่าง จัดปฏิฆะความขัดเคืองทั้งหลายในใจเราให้มลายหายสิ้น กระแสธารแห่งบุญก็พรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของเมตตาธรรมอย่างต่อเนื่อง แล้วเราก็แผ่ขยายใจที่เปี่ยมด้วยเมตตาธรรมนี้ครอบคลุมบ้านเรือนที่พักอาศัย หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศ ประเทศเพื่อนบ้าน จนครอบคลุมไปทั้งโลก ให้โลกนี้เป็นโลกแก้วที่สว่างไสวใจเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ขอชาวโลกและสรรพสัตว์ทั้งภุมมเทวา รุกขเทวา อากาศเทวา ชาวสวรรค์ทุกชั้นฟ้า พรหม อรูปพรหม รวมถึงสัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน จงพ้นทุกข์มีความสุขทั่วหน้า ท่านที่มีทุกข์มากก็ขอให้ทุกข์น้อย ที่มีทุกข์น้อยขอให้หมดทุกข์มีความสุข ที่มีสุขน้อยก็ขอมีสุขมาก ท่านที่มีสุขมากแล้วก็ขอมีสุขมากยิ่งๆ ขึ้นไป

แล้วแผ่ขยายต่อไปสู่บรรยากาศของจักรวาล ครอบคลุมดวงดาวน้อยใหญ่นับร้อยพันหมื่นแสนล้านดวง ขยายต่อเนื่องไปสู่หมื่นโลกธาตุแสนโกฏิจักรวาล อนันตจักรวาล เมตตาธรรมยังกลั่นสิ่งแวดล้อม ทั้งดินน้ำอากาศฟ้า เมฆหมอกภูเขาท้องทะเลมหาสมุทร ป่าเขาพืชพันธุ์ธัญญาหาร ตึกลานบ้านช่องข้าวของเครื่องใช้ ให้สว่างไสวใสสะอาดบริสุทธิ์ เพื่อให้ชาวโลกและสรรพสัตว์สามารถดำรงอยู่อย่างเป็นสุขได้ บุคคลใดผู้เกื้อกูลประโยชน์แก่โลกและจักรวาล บุคคลนั้นย่อมสามารถใช้สมบัติอันเป็นของกลางโลกกลางจักรวาลได้

อุทิศส่วนบุญแก่ผู้มีคุณและคู่กรรมคู่เวร

รวมใจนิ่งไปในกลางเมตตาธรรมที่ยังคงพรั่งพรูสว่างไสวไปตลอดหมื่นโลกธาตุ กระแสธารแห่งบุญก็ยังคงพรั่งพรูผุดผ่านในกลางความสว่างของดวงบุญอย่างต่อเนื่อง แล้วก็จะได้อุทิศส่วนแห่งบุญนี้ให้บังเกิดมีขึ้นแก่ผู้คนและสรรพสัตว์ รวมถึงบรรพบุรุษหมู่ญาติของเรา อีกทั้งพ่อแม่พี่น้อง ปู่ย่าตายาย พวกพ้องบริวาร ครูบาอาจารย์ผู้มีอุปการคุณทั้งหลาย เทวาที่คอยช่วยเหลือเกื้อกูล ผู้เลี้ยงผู้รักษา สรรพสัตว์ที่เราเคยล่วงเกิน****ทั้งหลาย ก็ขอให้ซึ่งกันและกัน และได้รับส่วนแห่งบุญนี้โดยทั่วหน้า

หลอมรวมกับพระรัตนตรัยและมหาปูชนียาจารย์ พร้อมคำอธิษฐานปิดท้าย

รวมใจหยุด รวมใจนิ่งในกลางบุญญธาตุอันบริสุทธิ์ กลางความสุขกลางกลางความสว่างไสวของบุญญธาตุ แช่อิ่มไปในกลางของดวงบุญที่ผุดผ่านกลางตัวกลางใจเราอย่างต่อเนื่อง แล้วรวมใจนิ่งไปในกลางของพระรัตนตรัย กลางพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ กลางของมหาปูชนียาจารย์ กลางกายธรรมสุดละเอียดของพระเดชพระคุณหลวงปู่ หลวงพ่อ และคุณยายอาจารย์ เพราะท่านมีคุณมีประโยชน์อย่างยิ่งต่อชีวิตของเรา ทุกๆ อนุวินาทีท่านไม่เคยหยุดหย่อนเลยที่จะคอยดูแลช่วยเหลือเรา คอยชี้นำให้เราตั้งอยู่ในคุณงามความดี เหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์เข้ามากลั่นแก้ธาตุธรรม จัดมลทินทั้งหลายทำความบริสุทธิ์หลุดพ้นให้บังเกิดขึ้นแก่เรา เชื่อมสายบุญสายสมบัติให้กับเรา มหาปูชนียาจารย์ท่านก็คอยคุมบุญคุมธรรมะให้กับเราทุกครั้งที่เราประกอบคุณงามความดี แม้เราเจริญเมตตาธรรมท่านก็คอยกลั่นแก้ช่วยเหลือให้เราสามารถเกื้อกูลประโยชน์แก่ชาวโลกและสรรพสัตว์ได้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้

เมื่อเราปรากฏสว่างในกลางของพระนิพพาน กลางของผู้รู้ผู้มีอานุภาพอันไม่มีประมาณนับอสงไขยพระองค์ไม่ถ้วน เราก็อาศัยช่วงเวลานี้มากราบขอพรท่าน ตั้งให้จิตให้ความปรารถนาดีงามของเราติดไปในกลางดวงบุญนี้ ตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรม ให้ตลอดเส้นทางการสร้างบารมีของเรานี้เป็นชีวิตที่เปี่ยมไปด้วยความรู้คู่ความสุขและความบริสุทธิ์ ทั้งความสำเร็จสมปรารถนาในทุกสิ่งที่ถูกต้องและดีงาม ขอบุญบารมีทั้งหลายที่ได้ตั้งใจสั่งสมมาแต่ปฐมชาตินับนับชาติไม่ถ้วน จงประมวลรวมกันเข้าเป็นบุญศักดิ์สิทธิ์ มีฤทธิ์มีเดชมีอานุภาพ มากลั่นกาย วาจา ใจ ธาตุธรรมของเราให้สว่างไสวใสเย็นสะอาดบริสุทธิ์ ให้พวกเราหลุดพ้นจากวิบัติบาปศักดิ์สิทธิ์ วิบากกรรม วิบากมาร อุปสรรคต่างๆ นานาในชีวิตให้มลายหายสูญ ทั้งโลภะ โทสะ โมหะ ราคะ อวิชชา ทิฏฐิ ตัณหา อุปาทาน ก็ให้สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ให้พวกเรามีดวงตาเห็นธรรม เข้าถึงและแทงตลอดใน ได้สำเร็จวิชชา 3 วิชชา 8 อภิญญา 6 ปฏิสัมภิทา 4 วิโมกข์ 8 และจรณะ 15 ครบถ้วนทุกประการ อีกทั้งให้มีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ มีอายุยืนยาวได้สร้างบุญสร้างบารมีตลอดชีวิต และเมื่อละโลกก็ขอให้ได้บังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิตเขตบรมโพธิสัตว์ เมื่อกลับมาเกิดบนโลกมนุษย์ก็ขอให้เกิดในครอบครัวสัมมาทิฏฐิ ได้ศึกษาวิชชาธรรมกายอย่างถูกต้องตรงตามความเป็นจริงตลอดไป

Merit Is the Foundation for a Life Lived Happily

Practicing meditation is essential and important for every life, because our lives can only be sustained happily by pure energy — merit — and merit can only arise when we dwell with nature. We therefore need to learn how to dwell with the wholesome nature and train ourselves in it. Every other nature gives no benefit at all, and only breeds suffering, if that nature is unwholesome.

Over 2,000 years ago the Buddha taught: "Monks, you should clearly determine the body, feelings, mind, and mental phenomena, in order to remove covetousness and grief regarding the world." To dwell with the wholesome nature, we must begin with determining. We cannot simply let life drift along by fate without determining anything.

Fixing Attention on Body, Feeling, Mind, and Dhamma to Know the Truth of Life

Determining means specifying, marking, focusing — on the body, the feelings, the mind, and the , these four grounds only. Wherever we specify and mark, the mind is placed there. Once we go in and know it, the sphere of awareness, the sphere of , arises — because wholesome, unwholesome, and neutral states can all arise nowhere but the mind. Wherever we determine, the mind rests there, and mindfulness arises in the mind at that spot. Once mindfulness is established, it draws pure energy — merit — continuously into that location, purifying the Dhamma elements there to clarity and , clearing away the defilement of , the covering elements that conceal that inner dimension.

Once the covering elements are gone, we can enter the dimension at that spot. Entering a new inner dimension, it is still dark at first; mindfulness transforms into , perceiving what lies within that dimension. Clear comprehension then draws pure energy — merit — continuously into its own brightness, driving the wholesome system to refine our inner elements to cleanliness and purity, clearing away the defilements native to that dimension.

Beyond drawing in pure energy to purify the defilements that cause trouble and obstacles, this practice of determining also lets us know and understand the truth of life — namely, the very nature that controls all beings, including us, causing us to face fear, hardship, and every kind of obstacle. We can only come to know this nature by determining at the body, feelings, mind, and Dhamma.

How the Three Natural Forces Control Our Minds Through Thought and Mental Factors

If we determine at these four grounds, we begin to see how the three natural forces exert their control — starting by controlling the mind, and then using the mind to control the body, through an inner voice made of thoughts, channeled through their own thought and s. Our human being has one single mind but many mental factors. When one of the three natural forces seizes control as the "resident owner," it overlays its own thought and mental factors onto our mind, then directs our mind and mental factors through an inner voice and an inner feeling — the inner voice arising from thought, the inner feeling arising as a result of mental factors.

When that voice appears at the mind, it becomes our means of knowing: whatever the mind knows, we know. The mind is not us, and we are not the mind — it is merely an instrument of knowing. Knowing senon is called feeling; knowing through the eye, ear, nose, tongue, and body is called consciousness, upon which mind depends. Memory is the storehouse of recollection. Thought itself operates at different levels, laid over our mind by the nature operating behind the scenes.

The Guiding Minds of the Wholesome and the Unwholesome

If the thought and feelings overlaid upon us are wholesome, they belong to a level higher than the human being — such as the celestial body, the subtle form-realm body, or the formless-realm body — acting like a guiding companion mind that can uplift the human being. The thoughts and feelings they bring are good, reasonable, and wiser than the human mind, and the resulting behavior is refined, polite, humble, with manners that are pleasing, admirable, respectable, and endearing — because a wholesome mind belongs to a level above the human being; the more refined the celestial body, the more beautiful it becomes; the brahma body is calm, still, and pure.

But if the thought and mental factors are unwholesome, they belong to a level below the human being — such as a wandering spirit, or a being of hell, an asura, or an animal. This unwholesome mind overlays itself and presses one down, lower and lower — from hell to the great hells, growing ever darker and coarser, level by level. Those who commit wrongdoing without fear of consequence — killing living beings or people easily, stealing, sexual misconduct, disregarding the suffering their actions cause to others' families, indulging in intoxication, speaking falsehoods — all of this results from an unwholesome mind overlaying itself and dragging one down.

Behavior Reveals the Quality of the Mind That Governs Us

When a particular thought and its mental factors arrive as a set, body, feeling, mind, and Dhamma all arrive together, and behavior appears at the body. Notice how, when aversion arises, bodily behavior changes; when lust arises, behavior follows suit. Aversion, greed, lust, and the five hindrances all cause the human body's behavior to shift. But when wholesomeness governs the decision, the human body's behavior becomes refined and courteous.

Understanding this dissolves the problem of fear, because we fear precisely because we do not know — but once we know, we need not fear even when death stands directly before us, because we know where we will go, how we will live. Fear applies only to those who do not know the truth of life; without that , one lives only in dread, suffering because of fear. This is why we must determine at the body, feelings, mind, and Dhamma — only through these four grounds can we come to know the truth of life. Determining at the body reveals the behavior of whatever has overlaid us; at feelings, we sense what it feels; at the mind, we hear the voice of its thinking; and the Dhamma is the feeling that appears in the mind.

The Simile of Cattle and Buffalo: Same Form, Different Name

The inner world, like the outer world, is entirely composed of form and name as an inseparable pair; nothing exists on its own without both. Wholesome form has the character of a clear, bright sphere; unwholesome form is a dark, black sphere. Within each sphere is contained a different quality. All 84,000 sections of wholesome Dhamma appear outwardly the same — clear, bright spheres, indistinguishable from one another — yet they differ in the inner state contained within, and so we name each according to its quality: relaxation differs from spaciousness, compassion differs from , equanimity or sympathetic joy each differ from the rest — even though, as spheres, they all appear identical, clear and bright.

**It is like cattle and buffalo.** Looked at outwardly, both appear as dark-bodied animals; the buffalo, too, is dark-bodied — the male bears horns, the female does not — yet each individual animal has its own name; the owner knows and has given each a name they recognize. Even though the animals look alike, their inner qualities and disposition differ. "," too, is a name called according to precisely this kind of quality.

The Seventh Base: The Gateway to the Path of Nibbāna

In determining, we can fix attention at the body's center — gives us complete access, just the same. Our teachers therefore instruct us to determine at the seventh base, an important position — the gateway leading to the path of nibbāna. The world does not know where this gateway lies, but those who know point to this very spot: the seventh base.

To enter the inner world, our teachers instruct us to part the eyelids softly rather than close them fully, because closing them fully brings total darkness, and we may slip into the dimension where lies in wait with , leaving us groggy and drowsy. They therefore instruct us to part the eyelids softly, just enough for the eyelashes to touch, letting a little light through. At that moment we stand midway between the inner and outer worlds, avoiding the dimension where the unwholesome waits, while still drawing a little help from outer light. We can then visualize the two lines crossing like a crosshair at the level of the navel, and two finger-widths above it, a small clear bright sphere resting there. Visualizing with the eyes softly open works better than visualizing with the eyes fully shut, which is dark and difficult.

Samma Arahang, Nemittaka-nāma, and Connecting with the Inner Knower

While standing at this gateway between the inner and outer worlds, we chant "Samma Arahang" from a deep, subtle level of awareness, so as to connect with the subtle inner background. The mind is a substance of accomplishment: whatever we determine, that is what arises, and the state itself becomes correspondingly subtle. "Samma Arahang" is a nemittaka-nāma, a name called according to its qualities. When we utter this name, he appears at the mind — nowhere else, only at the mind — the one bearing exactly these qualities, because form and name are an inseparable pair; whatever we determine, that form appears, since the mind is a substance of accomplishment.

"Samma Arahang" means the one who practices well and rightly, in a way that leads far from all defilements — the most sublime object of all. Determining upon this brings only benefit, without measure, because he is endowed with the s of supreme wisdom, purity, and great compassion.

Merging as One with the Crystal Dhammakaya

Once we utter his name, he does not appear empty-handed. He appears bringing the elements of seeing, remembering, thinking, and knowing — earth, water, wind, fire, space, and consciousness — refining them to clarity, cleanliness, and purity, clearing away every defilement. Not only that, he expands and merges as one with our human body, watching over and protecting us, merging him and us into one — because his wish is for us and him to become a single unity, so he may help us with the fullest efficiency.

We use the actor's technique: adopting the feeling of that character we are to portray. Recalling the character brings its corresponding thought and mental factors to mind, arriving together with body, feeling, mind, and Dhamma — bodily behavior and emotional feeling both appearing at the mind as our means of knowing. We use this same principle, adopting the feeling that we are the Buddha image, the Buddha image is us — that we are the one who practices well and rightly, far from all defilements. Understanding this meaning elevates our mind. Our body transforms into the Dhamma-body, the clear crystal Buddha image, sparkling and radiant, from the crown of the head, face, cheeks, shoulders, arms, and torso, all becoming the radiant crystal Dhammakaya, clear, cool, clean, and pure. The feeling of being human fades, leaving only the feeling of the Buddha-body — clear, sparkling, radiant, refined, soft, and gentle.

Cessation-Attainment: Stopping Within Stopping, Stilling Within Stillness, at the Center of the Buddha Image

Having merged our body with his as one, we merge our mind with his mind as one too. We need to know what the Dhamma-body, the Buddha image, is doing within us: he is dwelling in cessation-attainment, gathering the mind to stop, gathering it to be still, soft and at ease, to refine our mind to clarity and purity, steadying our mind into stillness. We do as he does: stopping within stopping, stilling within stillness, relaxed and at ease, clear, cool, clean, and pure, at the center of the Buddha image, the center of our body, the center of our mind.

Stopping within stopping, stilling within stillness, into the very center of the center, knowing the center, stopping the center, stilling the center, at the Buddha image, the center of our body and mind, we send our heart and mind straight along the path to nibbāna — not left, not right, not forward, not back, not up, not down, but into the center of the sphere, the center of the Buddha image. As we enter the center of the sphere, the sphere expands; as we enter , the body expands; we continue stilling within the center of the sphere, the center of the body — into the center of the Buddha image, the center of the Triple Gem, the center of nibbāna, uncountable in number beyond reckoning.

The Triple Gem Beyond Race and Religion

Nibbāna is every Buddha, every Independently-Enlightened One, and every Arahant — all of them practiced well and rightly, far from all defilements, and were thereby liberated from the cycle of rebirth, dwelling within the realm of nibbāna. Even having gone, they have not truly gone to sleep — they continue to benefit all beings without any distinction of race, religion, or lineage, even those without any religion at all; he makes no distinction, caring for all equally, knowing that everyone has simply been obscured by the unwholesome. Everyone wishes to perceive what is right and good, but the unwholesome conceals it from them; this is why beings remain as they are.

Whatever being abides in universal goodness, the Triple Gem shines bright within their heart, and a continuous stream of merit from nibbāna flows through the center of their body and mind for as long as they abide in that universal goodness. Nibbāna compounds the merit flowing through, refining them to purity and liberation, clearing away the defilements that would otherwise cause future suffering and harm.

Radiating Loving-Kindness Across the Universe

All our lives follow the same pattern: by day we pursue our honest livelihood, and in the evening, returning home, we bathe and cleanse the body, then come to practice, cultivating , determining so the sphere of awareness arises, drawing in pure energy to refine and liberate us from one dimension into the next, continuously. Once we dwell within the Triple Gem and within nibbāna, we cultivate loving-kindness, bringing benefit to people and all beings.

Loving-kindness is a tool of the wholesome Dhamma, for those with abundant merit to support those with less, by setting a genuine wish for their well-being. Though it remains loving-kindness throughout, its quality can vary, so our revered teacher advised us to draw on the heart of a mother, full of love and goodwill for her small child, and set that as the sphere of loving-kindness in our own heart — because a mother's heart carries a quality so complete she would give even her own life for her child's .

Setting this wish with that very quality of heart, we wish: may the people of the world and all beings be free from suffering and find happiness everywhere. The sphere of loving-kindness appears bright at the center of our mind, dispelling all irritation and resentment within us. The stream of merit pours continuously into the brightness of this loving-kindness. We then expand this loving mind to cover our home, our neighborhood, sub-district, district, province, country, neighboring countries, until it covers the whole world, turning it into a crystal world, bright, cool, clean, and pure. May the people of the world and all beings — earthbound devas, tree devas, sky devas, celestial beings of every heaven, form-realm and formless-realm brahmas, as well as beings in hell, asuras, and animals — be free from suffering and find happiness everywhere; may those greatly suffering suffer less; may those with little suffering be entirely free of it; may those with little happiness have more; may those already happy be happier still.

We expand further still into the atmosphere of the universe, covering countless stars, and onward through the ten-thousand world-systems and the boundless universes. Loving-kindness also refines the environment — earth, water, air, sky, clouds, mountains, seas and oceans, forests, crops, buildings, homes, and belongings — making them bright and pure, so that the people of the world and all beings may dwell there happily. Whoever brings benefit into being for the world and the universe may in turn draw upon the treasures of the world and the universe.

Dedicating Merit to Benefactors and Karmic Counterparts

Gathering the mind to be still within this radiant loving-kindness that continues shining across the ten-thousand world-systems, the stream of merit still pours continuously into the brightness of this sphere. We dedicate this merit to people and all beings, and to our ancestors and relatives, including our parents, siblings, grandparents, our retinue, our revered teachers who have shown us kindness, the devas who help and support us, our caretakers and guardians, and all beings we may ever have wronged, our **karmic counterparts** (khu-kam khu-wen). May we forgive one another and may all receive a share of this merit equally.

Merging with the Triple Gem and the Great Teachers, and the Closing Aspiration

Gathering the mind to stop, to be still, within this pure sphere of merit, within happiness, purity, and radiance, we soak in the brightness of this merit continuously flowing through the center of our body and mind. We then still the mind within the Triple Gem — the Buddha Jewel, the Dhamma Jewel, the Sangha Jewel — and within the Great Teachers, the utterly refined Dhamma-body of our revered Grand Teacher, our Teacher, and Khun Yay Acharn, for they are of the greatest benefit to our lives. Every single instant, without pause, they watch over and help us, guiding us to abide in goodness, drawing in pure energy to refine our inner elements, clearing away defilements, bringing purity and liberation, connecting us to the stream of merit and blessing. The Great Teachers gather merit and Dhamma for us every time we perform a good deed, and when we cultivate loving-kindness, they refine and help us bring the greatest possible benefit to the world and all beings.

Having appeared bright within nibbāna, within the realm of the knower of measureless power, uncountable in number beyond reckoning, we take this moment to pay respect and make an aspiration, sealing our good and rightful wishes into this sphere of merit until the very culmination of the Dhamma — that our entire path of building perfections be a life filled with knowledge, happiness, and purity, and every rightful, good wish be fulfilled. May all the merit and perfections accumulated since our very first life, through countless lifetimes, combine into a sacred, powerful merit that refines our body, speech, mind, and elements to brightness, coolness, cleanliness, and purity, freeing us from calamity, sacred sin, karmic results, and every obstacle in life, until greed, hatred, delusion, lust, ignorance, wrong view, craving, and clinging are extinguished without remainder. May we gain the Dhamma-eye, penetrating fully into the knowledge of the Dhammakaya, attaining the Threefold Knowledge, the Eightfold Knowledge, the Six Higher Powers, the Four Analytical Insights, the Eight Liberations, and the Fifteen Conducts, complete in every respect. May we enjoy good health and long life to build merit and perfections throughout our lives, and when the time comes to leave this world, may we be born in the Tusita heaven among the assembly of future Buddhas, returning to be born into a family of right view in the human world, studying the knowledge of the Dhammakaya correctly and in accordance with the truth, always.