คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

จิตที่ถูกหุ้มด้วยโมหะคืออะไร แก้ไขอย่างไรให้พ้นจากความหลง ความมืดบอด?What Does a Mind Wrapped in Delusion Mean, and How Do We Break Free From Confusion and Blindness?

วันพฤหัสบดีที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567Thursday, 1 February 2024อ่าน ~6 นาที~4 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์ขยายความโอวาทหลวงพ่อเรื่องจิตที่ถูกหุ้มด้วยโมหะ อธิบายว่าเจริญภาวนาแก้ความหลงได้อย่างไร และตอบคำถามเรื่องความแตกต่างระหว่างการสวดมนต์กับการนั่งภาวนา และการร้องเพลงธรรมะPra Ajarn expands on Luang Phor's teaching about a mind wrapped in delusion, explains how meditation cures it, and answers questions on the difference between chanting and sitting meditation, and the value of Dhamma songs.

มีผู้ถามว่า ขอให้พระอาจารย์ช่วยขยายความที่หลวงพ่อให้โอวาทว่า จิตที่ถูกหุ้มด้วยโมหะคือความหลง ทำให้จิตมืดบอดมองไม่เห็นว่าเราเกิดมาทำไม อะไรคือเป้าหมายชีวิต เมื่อภาวนามากเข้าโมหะหลุดไป จิตก็สว่างขึ้น รู้เป้าหมายชีวิตและรู้ว่าจะไปสู่เป้าหมายได้อย่างไร

การเจริญภาวนาแก้โมหะได้อย่างไร

การเจริญภาวนาประกอบด้วยและ สัมมาเป็นเบื้องต้น เมื่อจิตตั้งมั่นแล้วจะเข้าสู่สภาวภายในเป็นชั้น ๆ ไปในแต่ละมิติซึ่งยังคงมีมลทินอยู่ ยิ่งเข้าสู่มิติที่ละเอียดกว่า มลทินก็ยิ่งเบาบางลง ความสามารถในการเหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์ก็ยิ่งมากขึ้น ส่วนสัมมาประกอบด้วยซึ่งทำให้จิตสงบและข่มราคะได้ กับซึ่งทำให้ปัญญาตั้งขึ้นและแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้ เมื่อเราปรารถนาจะหลุดพ้นจากสิ่งใด ดวงวิมุตติซึ่งมีอยู่ประจำกายจะทำการแก้ไขให้เราหลุดพ้น และดวงวิมุตติญาณทัสสนะจะนำเราเข้าสู่สภาวธรรมที่ละเอียดปราณีตยิ่งขึ้นไป

จิตคือสภาวะที่รู้แจ้งใน แม้เราจะอยู่บนภพมนุษย์ แต่ขณะฟังธรรมหรือปฏิบัติธรรม เรากำลังอยู่ในภพแห่งธรรมที่ซ้อนภพเดิมอยู่ กายในกายขณะนี้ของเราเป็นกายฝ่ายที่ตั้งขึ้น ในทางตรงกันข้าม หากจิตดำรงอยู่ในระบบ กายในกายของฝ่ายนั้นก็จะเป็นกายอันเป็นอกุศล ไม่ว่าจะเป็นสัตว์นรก อสุรกาย หรือสัตว์เดรัจฉาน จิตเหล่านี้ล้วนถูกห่อหุ้มด้วยโมหะคือความหลง ซึ่งประกอบด้วย (ความไม่รู้จริง) และมิจฉาทิฏฐิ (ความเห็นผิด) สองอย่างนี้เป็นอุปกรณ์ของโมหะที่ทำให้จิตมืดบอด มองไม่เห็นเป้าหมายชีวิต เพราะกายในกายของฝ่ายอกุศลบังคับความคิดของเรา เราคิดว่าคิดไปเอง แต่แท้จริงเป็นความคิดของกายในกายที่ซ้อนเข้ามา

การจะหลุดพ้นจากการครอบงำนี้ ต้องอาศัยการเจริญภาวนาเพื่อให้กุศลจิตตั้งขึ้น เมื่อกุศลจิตตั้งขึ้น พระรัตนตรัยจะปรากฏสว่างในกลางตัว สติจะเกิดพร้อมกับกุศลจิต ความสว่างแห่งกุศลธรรม 84,000 พระธรรมขันธ์จะปรากฏขึ้นในใจ กุศลธรรมนี้จะเหนี่ยวนำพลังงานบริสุทธิ์เข้ามาชำระมลทิน แต่เพราะการชิงช่วงชิงมีอยู่ตลอดเวลา เราจึงต้องร่วมมือกับฝ่ายกุศลด้วยการเจริญภาวนาอย่างต่อเนื่อง ยิ่งสืบต่อได้มากเท่าไร กำลังฝ่ายกุศลก็จะมากขึ้นเท่านั้น ผู้รู้ภายในและภายนอกจะนำทางเราให้มีเป้าหมายชีวิตที่ถูกต้อง จิตจะมีคุณภาพ สว่าง บริสุทธิ์ มี มีสติปัญญา และมีพลังกล้าคิดพูดทำแต่สิ่งดี

สวดมนต์เป็นยาทา ภาวนาเป็นยากิน ต่างกันอย่างไร

มีผู้ถามว่า เหตุใดคุณยายจึงเปรียบเทียบว่าสวดมนต์เป็นยาทา ภาวนาเป็นยากิน

โดยปกติมนุษย์มีทุกข์เป็นพื้นอยู่แล้ว เพราะเมื่อฝ่ายอกุศลเข้าสิงจิตเป็นเจ้าเรือน จะนำความทุกข์และบังคับให้เราแสดงพฤติกรรมตามที่เขากำหนด แต่มนุษย์เจริญภาวนาได้เพียงไม่กี่นาที การสวดมนต์จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยได้ เพราะการสวดมนต์อาศัยเสียง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ผู้รู้ในอดีตได้เรียบเรียงถ้อยคำมาแล้วเพื่อให้ระบบกุศลธรรมและพระนิพพานลงซ้อนขณะสวด แต่เพราะเสียงสวดยังหยาบและไม่ละเอียดเท่าการเจริญภาวนา จึงมักมีจังหวะให้ฝ่ายบาปแทรกเข้ามาได้บ้าง แม้จะช่วยบรรเทาทุกข์ได้ในระดับหนึ่ง แต่การจะเข้าสู่มิติที่ละเอียดลึกซึ้งได้อย่างแท้จริง ต้องอาศัยการเจริญภาวนาเท่านั้น ซึ่งเป็นการเดินทางเข้าสู่มิติภายในโดยตรง สามารถชำระมลทินในแต่ละมิติได้ละเอียดกว่า ดังนั้นเมื่อเจอผู้มีทุกข์หนัก จึงควรแนะนำให้ทั้งสวดมนต์และนั่งภาวนาควบคู่กัน

เพลงธรรมะให้ผลต่างจากบทสวดมนต์หรือไม่

มีผู้ถามว่า การร้องเพลงธรรมะที่หลวงพ่อแต่ง ให้ผลมากหรือน้อยกว่าการสวดมนต์อย่างไร

เพลงที่หลวงพ่อแต่งมีเนื้อหาแห่งธรรมในทุกคำ คำแต่ละคำที่ดีจะเก็บคุณสมบัติของธรรมไว้ในตัว เมื่อนำมาร้องหรือทรงไว้ในใจ คำนั้นก็จะแสดงคุณสมบัติออกมาให้ปรากฏต่อใจ เหมือนน้ำที่ใส่น้ำตาลลงไปย่อมหวาน ใส่เกลือย่อมเค็ม คำเป็นคลื่น และคลื่นที่ดีย่อมเหนี่ยวนำพลังงานที่ดีได้ เช่นเดียวกับที่ในสมัยพุทธกาล ผู้รู้ได้นำคำสอนมาร้อยเรียงเป็นบทกลอนที่มีทำนอง เพื่อให้จดจำและนำไปใช้ได้ง่าย เพลงธรรมะจึงมีคุณค่าไม่ต่างจากบทสวดมนต์

Someone asked: please expand on Luang Phor's teaching that "a mind wrapped in delusion (moha) makes it blind, unable to see why we were born or what life's purpose is; with enough meditation, delusion falls away and the mind brightens, coming to know life's purpose and how to reach it, becoming bright, pure, happy, mindful, wise, and bold enough to think, speak, and act only in good ways."

How Meditation Cures Delusion

Meditation consists of and . Right comes first; once the mind is established, it enters the inner states of layer by layer, through countless dimensions, each of which still contains some defilement. The subtler the dimension we reach, the lighter the defilement, and the greater our capacity to draw in pure energy. Right concentration in turn consists of calm (), which stills the mind and suppresses sensual desire, and (), which gives rise to wisdom capable of resolving problems. Whenever we wish to be free from something, the "sphere of liberation" present in every body works to free us, and the "sphere of -and-vision of liberation" leads us into subtler, more refined states.

Mind is the state of awareness within a plane of existence. Even while we remain in the human plane, in this very moment of listening to or practicing dhamma, we exist within a plane of dhamma layered over the ordinary one. Our present inner being is a wholesome one that has arisen. Conversely, when the mind dwells within system, the corresponding inner being is unwholesome — whether of a hell being, an asura, or an animal. All such minds are wrapped in delusion, composed of ( — not truly knowing) and wrong view (miccha-ditthi). These two are the tools of delusion that blind the mind, hiding life's purpose from view, because the unwholesome inner being dictates our thoughts — we believe we're thinking for ourselves, when in fact it's the overlaid thinking of that inner being.

Breaking free from this control requires meditation, to establish a wholesome mind. When mind arises, the Triple Gem shines brightly at our center; mindfulness arises together with the wholesome mind; the brightness of the 84,000 sections of the appears in the heart. This wholesome dhamma draws in pure energy to purify defilements. But because the contest for control is constant, we must cooperate with the wholesome side by meditating continuously — the more we can sustain it, the stronger the wholesome side becomes. Inner and outer sources of wisdom then guide us toward a correct life purpose, and the mind grows bright, pure, happy, wise, and bold enough to think, speak, and act only in good ways.

Chanting Is Like Ointment, Meditation Is Like Medicine Taken Internally — Why?

Someone asked: why did Khun Yai compare chanting to ointment applied externally, and meditation to medicine taken internally?

Human beings are inherently prone to suffering, because whenever the unwholesome side seizes control of the mind, it brings suffering and forces us into behaviors it dictates. Yet most people can only sustain meditation for a few minutes. Chanting is therefore a helpful alternative, since it relies on sound — words carefully composed by those who understood the dhamma, so that the wholesome system and nibbana can overlay us while we chant. But because spoken chanting is still coarser and less refined than meditation, there are more openings for the unwholesome side to intrude. While chanting can ease suffering to some degree, truly entering the deeper, subtler dimensions requires meditation, which travels directly into the inner dimensions and purifies defilements there more thoroughly. So when someone is suffering greatly, we should encourage them to both chant and sit in meditation.

Do Dhamma Songs Give a Different Result Than Chanted Verses?

Someone asked: does singing the Dhamma songs Luang Phor composed give more or less benefit than chanting?

The songs Luang Phor composed carry dhamma in every word; each good word holds the quality of that dhamma within it. When sung or held in the heart, that word expresses its quality to the mind — just as water becomes sweet with sugar added, or salty with salt. Words are waves, and good waves draw in good energy. In the same way, during the Buddha's time, the wise arranged teachings into verse with melody so they could be remembered and applied easily. Dhamma songs therefore carry no less value than chanted verses.