คำสอน · พระอาจารย์สุรพงค์Teaching · Pra Ajarn Suraphong

ทำไมเวลาบอกบุญ บางคนร่วมทำ แต่บางคนไม่สนใจ?Why Do Some People Join in Making Merit While Others Aren't Interested?

วันอังคารที่ 7 กรกฎาคม 2569Tuesday, 7 July 2026อ่าน ~6 นาที~3 min readฟังต้นฉบับบน YouTubeListen on YouTube

ขนาดตัวอักษรText size

พระอาจารย์อธิบายว่าการเห็นบุญไม่เท่ากันเกิดจากธรรมชาติที่เข้าสิงใจคนละประเภท ทั้งความตระหนี่จากอกุศลและการไม่เห็นคุณเพราะขาดอินทรีย์ 5 พร้อมชี้ว่าเมื่อธรรมชาติเข้าสิงย่อมกลืนกินตัวตนเดิม แม้แต่พระเทวทัตผู้มีบุญมากก็ยังลืมความดีที่เคยประกอบPra Ajarn explains that people 'see' merit differently because different natures possess their minds — stinginess from the unwholesome side, or a failure to see its value from lacking the five faculties. He notes that when a nature takes over, it swallows one's former self — even Devadatta, for all his merit, forgot the goodness he had built.

มีผู้ถามว่า เหตุใดเวลาบอกบุญ บางคนจึงร่วมทำทันที แต่บางคนกลับไม่สนใจ เป็นเพราะความหรือเพราะไม่เห็นคุณเห็นประโยชน์

เห็นบุญไม่เท่ากัน เพราะธรรมชาติที่เข้าสิงคนละประเภท

ความแตกต่างนี้เกิดจากธรรมชาติที่เข้าสิงใจของแต่ละคนเป็นคนละประเภทกัน อาจเป็นเพราะความตระหนี่ หรือเพราะไม่เห็นคุณเห็นประโยชน์ อย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง ความตระหนี่นั้นเกิดจากเข้าสิง เมื่ออกุศลเข้าสิงก็นำกัณหธรรมดำเหนียวแน่นมาซ้อนที่ใจ ทำให้การจะนำทรัพย์ออกไปทำบุญเป็นเรื่องยาก เพราะมันล็อกใจเอาไว้ เมื่อล็อกใจไว้ ท่อทางบุญก็ขยายไม่ได้ ใจแคบท่อทางบุญก็แคบ ใจกว้างท่อทางบุญก็กว้าง

ศรัทธาจะเกิดได้ ต้องรู้คุณรู้ประโยชน์ก่อน

ส่วนการไม่เห็นคุณเห็นประโยชน์นั้น คนที่ไม่เคยมาวัดก็ไม่รู้ว่ามาแล้วจะได้คุณได้ประโยชน์อะไร มางานบุญใหญ่ก็ร้อนก็เหนื่อย ต้องอยู่ทั้งวัน หากไม่เห็นคุณเห็นประโยชน์ ศรัทธาก็ไม่เกิด ศรัทธาจะเกิดได้ก็ต้องรู้คุณรู้ประโยชน์ และต้องปลูกฝังให้รู้ว่าไปแล้วจะได้ประโยชน์อะไร เมื่อมีประกอบด้วยปัญญา ศรัทธาก็บังเกิดขึ้น เมื่อมีศรัทธา ความเพียรก็เกิด คือความตั้งมั่นของจิตก็เกิดขึ้น จดจ่อให้กระแสทานแห่งบุญไหลผ่าน

อินทรีย์ 5: ความเป็นใหญ่ในตัวเอง

องค์ประกอบทั้ง 5 อย่างนี้เรียกว่า คือความเป็นใหญ่ในตัวเอง 5 ประการ ได้แก่ สติ ปัญญา ศรัทธา สมาธิ และวิริยะ ทั้ง 5 ประการนี้สามารถสร้างความเป็นใหญ่ในตัวเองขึ้นมาได้ การที่คนเราไม่อาจเป็นใหญ่ในตัวเองได้ ก็เพราะขาดองค์ประกอบทั้ง 5 นี้ เมื่อไม่มีองค์ประกอบทั้ง 5 อกุศลหรือก็เข้าสิงได้ แต่หากชีวิตของเขาประกอบด้วยอินทรีย์ทั้ง 5 นี้ ความเป็นใหญ่ในตัวคือเป็นใหญ่ก็จะเกิดขึ้น

เมื่อธรรมชาติเข้าสิง ย่อมกลืนกินตัวตนเดิม

เมื่อธรรมชาติฝ่ายใดเข้าสิง ก็จะกลืนกินเราให้เป็นเขาไปในชั่วขณะนั้น เราจะลืมเลือนตัวตนเดิมก่อนหน้านี้ หากตัวตนเดิมเป็นกุศลรักการนั่งสมาธิ แต่พออกุศลเข้าสิงกลืนกิน เราก็จะลืมตัวตนเดิมนั้น อารมณ์ที่จะไปนั่งสมาธิก็ไม่มี ถ้าอัพยากตะเข้าสิง ก็พาไปกินเล่นเต้นเที่ยว หากอกุศลเข้าสิง ก็ชี้นำให้เกิดความตระหนี่ เมื่อราคะหรือโทสะเข้าสิง ก็เป็นเช่นนั้น รู้ว่าชั่วแต่อดไม่ได้ เพราะถูกกลืนถูกสิงจนหมดแล้ว

แม้พระเทวทัตผู้มีบุญมาก ก็ยังถูกกลืนกินจนลืมความดี

ดูอย่างพระเทวทัต ผู้สั่งสมบุญบารมีมามากพอที่จะเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า แต่พอถึงวาระที่ถูกอกุศลเข้าสิง ก็ประกอบเหตุอันไม่ดีงามกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จนต้องถูกอเวจีมหานรกสูบลงไป ท่านเป็นผู้มีบุญบารมี ไม่ใช่ไร้บุญ หรืออย่างพญามารสวัสดีในสวรรค์ชั้นสูงสุด ผู้มีบารมีมากพอที่อีก 3 พุทธันดรจะได้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และได้รับการพยากรณ์แล้ว ก็ยังต้องมาขัดขวางพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในพุทธันดรนี้ เพราะถูกอกุศลอาศัยวิบากกรรมมาบังคับกลืนกินจนลืมตัวตนเดิมที่เป็นกุศล

ดีชั่วรู้หมด แต่อดไม่ได้ เพราะถูกมลทินบังคับ

ดังนั้นจึงไม่ใช่ว่าไม่เห็นคุณไม่เห็นประโยชน์ บางคนเห็นคุณเห็นประโยชน์ แต่เพราะอกุศลเข้าสิงกลืนกินไปหมด อารมณ์เป็นใหญ่ก็ลืมหมด สรรพสัตว์ทั้งหลายจึงเป็นเหมือนหุ่นของธรรมชาติทั้ง 3 ฝ่าย ดีชั่วรู้หมดแต่อดไม่ได้ เพราะถูกมลทินบังคับ อกุศลเก็บเหตุจากการที่เราทำความชั่วทางกายวาจา แล้วเอาวิบากมาบังคับ ด้วยเหตุนี้เราจึงจำเป็นต้องอาศัยการอธิษฐานช่วย มี 3 อย่าง คือ ดำรงอยู่กับ อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม และอธิษฐานแก้ไขข้อบกพร่อง ขอให้อย่าได้ไปทำสิ่งที่ไม่ถูกต้องไม่ดีงาม และอยู่กับสิ่งแวดล้อมและบุคคลที่เอื้อต่อกุศล

Someone asked: why do some people join in making merit right away, while others aren't interested at all — is it , or a failure to see the value?

Seeing Merit Differently, Because Different Natures Possess the Mind

This difference arises because a different nature possesses each person's mind. It may be stinginess, or a failure to see the value, or both. Stinginess comes from side taking hold — it overlays a clinging tightness on the mind, making it hard to part with wealth for merit, because it locks the mind. When the mind is locked, the channel of giving cannot widen: a narrow mind, a narrow channel; a broad mind, a broad channel.

Faith Arises Only Once One Sees the Value

As for not seeing the value — someone who never comes to the temple doesn't know what benefit there is in coming. A big merit event is hot and tiring, taking all day. Without seeing the value, faith doesn't arise. Faith can only arise once one recognizes the value, and this must be cultivated — knowing what benefit comes from going. When is joined with wisdom, faith arises; with faith comes effort; and concentration — the steadiness of mind — arises, focused on letting the stream of merit flow through.

The Five Faculties: Mastery Within Oneself

These five components together are called (indriya) — five forms of mastery within oneself: mindfulness, wisdom, faith, concentration, and effort. Together they can build mastery within. People cannot attain such mastery because they lack these five; and when the five are absent, the unwholesome or neutral nature can possess the mind. But when a life is furnished with all five, mastery within — that is, side ruling — arises.

When a Nature Possesses the Mind, It Swallows the Former Self

When any nature takes hold, it swallows us up, making us into itself for that moment, and we forget our former self. If our former self was wholesome and loved to meditate, once the unwholesome side possesses and swallows us, we forget that self, and the wish to meditate is gone. If the neutral force possesses us, it leads us off to amusement and indulgence. If the unwholesome side possesses us, it steers us into stinginess; when greed or aversion possesses us, the same happens — we know it's unwholesome but cannot resist, because we've already been wholly swallowed.

Even Devadatta, With All His Merit, Was Swallowed Until He Forgot His Goodness

Consider Devadatta, who had accumulated merit enough to become a Paccekabuddha, yet when the moment came for the unwholesome side to possess him, he acted wrongly against the Buddha, until the Avīci hell drew him down. He was a being of great merit, not one lacking it. Or Māra Savatti in the highest heaven, with merit enough that in three more Buddha-eras he would become a Buddha — already prophesied — yet who still came to obstruct our Buddha in this era, because the unwholesome side used past karma to compel and swallow him until he forgot his wholesome former self.

Knowing Good and Bad, Yet Unable to Resist, Compelled by Impurity

So it isn't that people fail to see the value — some do see it, but the unwholesome side possesses and swallows them entirely, and with mood in charge, they forget everything. All beings are thus like puppets of the three natural forces: they know good and bad, yet cannot resist, because im compels them. The unwholesome side stores up the causes from our wrong acts of body and speech, then uses that karma to compel us. This is why we must rely on aspiration for help, in three ways: keeping company with s, living in a suitable environment, and making aspirations to correct our faults — asking that we not do what is wrong, and staying with surroundings and people conducive to the wholesome.